Danıştay 6. Daire E.2024/6600 K.2025/2185

Dava konusu istem: İstanbul İli, Esenler İlçesi, ... Mahallesi Rezerv Yapı Alanı olarak belirlenen alana ilişkin ... tarihli, NİP-... plan işlem numaralı 1/5000 ölçekli nazım ve UİP-... plan işlem numaralı 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliklerinin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen rapor ile dosyadaki bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden, dava konusu imar planı değişikliklerinin, teknik bir gerekçe doğrultusunda hazırlandığı, üst ölçekli imar planlarına uygun olduğu, ancak önceki imar planları ile kıyaslandığında, sosyal ve teknik altyapı alanlarını azaltıcı, nüfus ve yapılaşma yoğunluğunu arttırıcı nitelikte olduğu, bu artışın trafikte oluşturacağı yükün tespitinin yapılmadığı ve buna dair çözüm önerilerinin getirilmediği,

planlama sürecinde hem planlama pratiği hem de mevzuat açısından gerekli olan sentez ve eşik analizi çalışmalarının yapılmadığı anlaşıldığından, şehircilik ilke ve esaslarına, planlama tekniklerine, mevzuata uygun olmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka aykırı bulunarak dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu ... İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Planlama alanının rezerv yapı alanı olması nedeniyle 6303 sayılı Kanun kapsamında tüm kurum görüşleri alınarak sentez, analiz çalışmaları ile desteklendiği, mevcut alanın boş ve atıl durumda olduğu, yakındaki yollar nedeniyle trafik yükünün artmasının söz konusu olmayacağı, bilirkişi raporunun teknik, nesnel gerekçelere dayanmadığı tüm bu nedenlerle temyize konu kararın usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davaya konu alana getirilen ek nüfusa karşılık yeni donatı alanlarının ayrılmadığı, başta kendilerinin olmak üzere ilgili tüm kurum görüşlerinin alınmadığı, eş değer alan ayrılmadığı, bilirkişi raporunda dava konusu işlemin hukuka aykırılığının sabit olduğu tüm bu nedenlerle temyiz edilen kararda bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, usul ve kanuna uygun olan kararın onanması gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ....'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

İstanbul ili, Esenler ilçesi, ... Mahallesi, ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... sayılı parseller ile bir kısım tescil dışı alanın 6306 sayılı Kanun’un 2. maddesinin 1. fıkrası kapsamında uygulama yapılmak üzere 23.11.2017 tarihinde rezerv yapı alanı olarak ilan edilmiştir.

Söz konusu taşınmazların meri imar planlarında kısmen “ilköğretim tesis alanı”, kısmen “park alanı”, büyük çoğunlukta “rekreasyon alanı” ve kısmen de “yol” olan fonksiyonlarının, dava konusu 16.05.2023 tarihli değişiklikleri ile kısmen “ilkokul alanı”, kısmen “anaokulu alanı”, kısmen “cami alanı”, kısmen “park alanı” ve çoğunlukla E:1,85 yapılanma şartlarında “ticaret+konut” alanı, kısmen de “yol" olarak değiştirilmiş, 18.05.2023-16.06.2023 tarihleri arasında askıya çıkarılan anılan işleme, davacı tarafından 16.06.2023 tarihinde itiraz edilmiş, 16.08.2023 tarihinde de bakılan davanın açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanunun 1. maddesinde, bu Kanunun amacının afet riski altındaki alanlar ile bu alanlar dışındaki riskli yapıların bulunduğu arsa ve arazilerde, fen ve sanat norm ve standartlarına uygun, sağlıklı ve güvenli yaşama çevrelerini teşkil etmek üzere iyileştirme, tasfiye ve yenilemelere dair usul ve esasları belirlemek olduğu ifade edilmiş, "Tanımlar" başlıklı 2. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde, "Bakanlık: Çevre ve Şehircilik Bakanlığını", (b) bendinde "İdare: Belediye ve mücavir alan sınırları içinde belediyeleri, bu sınırlar dışında il özel idarelerini,

büyükşehirlerde büyükşehir belediyelerini ve Bakanlık tarafından yetkilendirilmesi hâlinde büyükşehir belediyesi sınırları içindeki ilçe belediyelerini", (c) bendinde, "Rezerv yapı alanı: Bu Kanun uyarınca gerçekleştirilecek uygulamalarda yeni yerleşim alanı olarak kullanılmak üzere, TOKİ’nin veya İdarenin talebine bağlı olarak veya resen, Maliye Bakanlığının uygun görüşü alınarak Bakanlıkça belirlenen alanları" ifade edeceği belirtilmiştir.

Aynı Kanununun 6. maddesinin birinci fıkrasının, 5. bendinde, "Bakanlık; a) Riskli yapılara, rezerv yapı alanlarına ve riskli yapıların bulunduğu taşınmazlara ilişkin her tür harita, plan, proje, arazi ve arsa düzenleme işlemleri ile toplulaştırma yapmaya, b) Bu alanlarda bulunan taşınmazları satın almaya, ön alım hakkını kullanmaya, bağımsız bölümler de dâhil olmak üzere taşınmazları trampaya, taşınmaz mülkiyetini veya imar haklarını başka bir alana aktarmaya, c) Aynı alanlara ilişkin taşınmaz mülkiyetini anlaşma sağlanmak kaydı ile menkul değere dönüştürmeye, ç) Kamu ve özel sektör işbirliğine dayanan usuller uygulamaya,

kat veya hasılat karşılığı usulleri de dâhil olmak üzere inşaat yapmaya veya yaptırmaya, arsa paylarını belirlemeye, d) 23/6/1965 tarihli ve 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunundaki esaslara göre paylaştırmaya, payları ayırmaya veya birleştirmeye, 22/11/2001 tarihli ve 4721 sayılı Türk Medenî Kanunu uyarınca sınırlı ayni hak tesis etmeye yetkilidir." hükmü, 6. ve 7. bendinde, "(6) Bakanlık, riskli alanlardaki ve rezerv yapı alanlarındaki uygulamalarda faydalanılmak üzere;

özel kanunlar ile öngörülen alanlara ilişkin olanlar da dâhil, her tür ve ölçekteki planlama işlemlerine esas teşkil edecek standartları belirlemeye ve gerek görülmesi hâlinde bu standartları plan kararları ile tayin etmeye veya özel standartlar ihtiva eden planlar yapmaya, onaylamaya ve kent tasarımları hazırlamaya yetkilidir.

(7) Bu Kanun çerçevesinde dönüştürmeye tabi tutulan taşınmazların, üzerindeki köhnemiş yapılar da dâhil olmak üzere, muhdesatı ile birlikte değer tespiti işlemleri ve dönüşüm ile oluşacak taşınmazların değerlemeleri Bakanlık, TOKİ veya İdarece yapılır veya yaptırılır." hükümleri ile 12. bendinde de, "Bakanlık, bu Kanunda belirtilen iş ve işlemlere ilişkin olarak TOKİ’ye veya İdareye yetki devrine ve bu iş ve işlemlerden hangilerinin TOKİ veya İdare tarafından yapılacağını belirlemeye yetkilidir." hükmü yer almaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

6306 sayılı Kanunun genel amacı; afet riski altındaki alanlar ile bu alanlar dışındaki riskli yapıların bulunduğu taşınmazlarda, fen ve sanat norm ve standartlarına uygun yapılar meydana getirmek, bu şekilde sağlıklı ve güvenli yaşama çevreleri oluşturmak olduğundan, bu genel amacın hayata geçirilebilmesi için, kendi içinde bütünlük arz eden plan kararları ve projeler üretilmesi gerektiğine tereddüt bulunmamaktadır.

Dava konusu imar planlarının dayanağı olan rezerv yapı alanı ilanı kararına karşı açılan her hangi bir dava olmadığı, anılan kararın yürürlükte olduğu anlaşılmaktadır.

Rezerv yapı alanı olarak ilan edilen bir alanın statüsünün değişeceğinin ve rezerv yapı alanı olarak ilan edildikten sonra alanda yapılan imar planı değişikliğinin istisnai bir dayanağı ve planlama sürecine tabi olduğundan, dayanağı rezerv yapı alanı kararı olmayan bir imar planı gibi değerlendirilemeyeceğinin kabulü gerekmektedir.

Bu doğrultuda, 6306 sayılı Kanun kapsamında uyuşmazlık konusu taşınmazların atıl-boş durumda olması, alanda yoğun güvenli konut ihtiyacının varlığı göz önüne alındığında, bütüncül mekan kurgusu oluşturularak ve bu şekilde sağlıklı yaşam alanları sağlamanın, planlama ilkelerinin ve kamu yararının bir gereği olduğu, ayrıca 6306 sayılı Kanunun amacıyla da uyumlu olduğu sonucuna varılmaktadır.

Bu itibarla dava konusu işlemlerde hukuka aykırılık, aksi yöndeki idari dava dairesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.