Danıştay 6. Daire E.2025/2650 K.2025/5943

2- ... Odası- ... VEKİLİ : Av. ...

DAVALI

... Bakanlığı-ANKARA VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN ÖZETİ

22/02/2018 tarih ve 30340 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Otopark Yönetmeliğinin; 3. maddesinin 1. fıkrasının b) bendinin "gerektiğinde binaların arka bahçeleri de kullanılarak" ibaresinin, 3. maddesinin 1. fıkrasının ı) bendinin, 3. maddesinin 1. fıkrasının k) bendinin "Yol, meydan, yeşil saha, parklar ile kamu kurum ve kuruluşlarına ait tahsisli taşınmazların bahçelerinin" ibaresinin, 4. maddesinin 1. fıkrasının ö) bendinin, 5. maddesinin 1. fıkrasının b) bendinin, 5. maddesinin 1. fıkrasının e) bendinin, 6. maddesinin 4. fıkrasının, geçici 3. maddesinin 2. fıkrasının iptali istenilmektedir.

DAVACILARIN İDDİALARI

Uyuşmazlık konusu Yönetmeliğin dava dilekçesinde detaylı olarak yer verilen iddialar ile imar mevzuatına, mülkiyet haklarına, şehircilik ilkelerine, planlama esaslarına ve hukuka aykırı olduğu ileri sürülerek iptali istenilmektedir.

DAVALININ SAVUNMASI

Öncelikle, usule ilişkin olarak, davacıların görülmekte olan davayı süresi içinde açmadığı ve uyuşmazlık konusu işlemlerin iptaline yönelik dava açmakta menfaati olmadığı, esasa yönelik olarak ise dava konusu işlemin, hukuka uygun olduğu, bu nedenle davanın reddine karar verilmesi gerektiği savunmasında bulunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Danıştay Altıncı Dairesince verilen 11/10/2021 tarih ve E:2018/3376, K:2021/11098 sayılı davanın reddine ilişkin kararın Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'nun 31/10/2024 tarih ve E:2022/284, K:2024/2605 sayılı kararıyla, 22/02/2018 tarih ve 30340 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Otopark Yönetmeliği'nin 3. maddesinin 1. fıkrasının (ı) bendi yönünden bozulması üzerine, bozma kararına uyularak,

dava konusu Yönetmeliğin 3. maddesinin 1. fıkrasının ı) bendi ile düzenlenen ortak otopark uygulamasının, binaya ait yapı ruhsatının eki mimari projenin bir parçası olan vaziyet planında değişiklik gerektireceği ve tapuda beyanlar hanesine “ortak otopark alanı vardır” şeklinde şerh düşülmesinin, mülkiyet hakkını doğrudan etkilediği dikkate alındığında, söz konusu faaliyetin ana gayrimenkulün bir hakla kayıtlanması sonucunu doğurduğu,

dolayısıyla, 634 sayılı Kanun'un 45. maddesi ile öngörülen "önemli işler" kapsamında değerlendirilmesi gerektiği, bu itibarla, anılan Kanun uyarınca bütün kat maliklerinin oybirliğiyle verecekleri karar üzerine yapılabileceği neticesine ulaşıldığından 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu'na aykırı olan dava konusu Yönetmeliğin 3. maddesinin 1. fıkrasının (ı) bendinin iptaline karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

DANIŞTAY SAVCISI ...'IN DÜŞÜNCESİ

22/02/2018 tarih ve 30340 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Otopark Yönetmeliği'nin.

3. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinin "gerektiğinde binaların arka bahçeleri de kullanılarak" ibaresinin, 3. maddesinin 1. fıkrasının (ı) bendinin, 3. maddesinin 1. fıkrasının (k) bendinin "Yol, meydan, yeşil saha, parklar ile kamu kurum ve kuruluşlarına ait tahsisli taşınmazların bahçelerinin" ibaresinin, 4. maddesinin 1. fıkrasının (ö) bendinin, 5. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinin, 5. maddesinin 1. fıkrasının (e) bendinin,

6. maddesinin 4. fıkrasının ve Geçici 3. maddesinin 2. fıkrasının iptal iptali istemiyle açılan davada Danıştay 6.Dairesince verilen 11/10/2021 günlü,E:2018/3376 ,K:2021/11098 sayılı kararın temyiz incelemesi sonucunda Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'nun 31/10/2024 günlü ,E:2022/284, K:2024/2605 sayılı kararıyla 22/02/2018 tarih ve 30340 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Otopark Yönetmeliği'nin 3. maddesinin 1. fıkrasının (ı) bendine ilişkin davanın reddine yönelik hüküm fıkrası bozulmuştur.

2575 sayılı Danıştay Kanunu’nun 38. maddesinde, İdari Dava Daireleri Kurulunun, idari dava dairelerinden ilk derece mahkemesi olarak verilen kararları temyizen inceleyeceği, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 46. maddesinin 1. fıkrasında, Danıştay Dava Dairelerinin nihai kararlarının Danıştay’da temyiz edilebileceği, 49. maddesinin 4. fıkrasında ise Danıştayın ilk derece mahkemesi olarak baktığı davaların temyizen incelenmesinde bu madde ile ısrar hariç 50’nci madde hükümlerinin kıyasen uygulanacağı öngörülmüştür. 2577 sayılı Yasanın 49. maddesinin 4. fıkrasında yer alan düzenleme ile Danıştay Dava Dairelerine, ilk derecede bakılan davalarla ilgili bozma kararlarına karşı eski kararlarında ısrar edebilme yetkisi tanınmamıştır.

Açıklanan nedenlerle, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'nun 31/10/2024 günlü ,E:2022/284, K:2024/2605 sayılı bozma kararı uyarınca 22/02/2018 tarih ve 30340 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Otopark Yönetmeliği'nin 3. maddesinin 1. fıkrasının (ı) bendinin iptali gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, davanın reddine dair Danıştay Altıncı Dairesinin 11/10/2021 tarih ve E:2018/3376, K:2021/11098 sayılı kararının; davacılar tarafından temyiz edilmesi üzerine Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 31/10/2024 tarih ve E:2022/284, K:2024/2605 sayılı kararı ile 22/02/2018 tarih ve 30340 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Otopark Yönetmeliği'nin 3. maddesinin 1. fıkrasının (ı) bendine ilişkin kısmının bozulmasına, diğer kısımlar bakımından onanmasına karar verildiğinden Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 31/10/2024 tarih ve E:2022/284, K:2024/2605 sayılı bozma kararına uyularak, bozulan kısım yönünden Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra işin gereği görüşüldü:

Süre itirazına ilişkin olarak, dava konusu işlemin 22/02/2018 tarihli, 30340 sayılı Resmi Gazetede yayımlandığı, Resmi Gazetede yayımlanmasından itibaren altmış gün içinde -dava açma süresinin son günü resmi tatil gününe denk geldiğinden izleyen gün olan- 24/04/2018 tarihinde açılan davada süre aşımı bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Ehliyet itirazında ilişkin olarak, yasalara, planlama ve şehircilik ilkelerine aykırı işlemleri kendi kuruluş amacı doğrultusunda dava konusu yapma ehliyetine sahip olan TMMOB Şehir Plancıları Odası ve TMMOB Mimarlar Odasının, imar mevzuatıyla doğrudan ilişkili olan Otopark Yönetmeliğinin yukarıda anılan hükümlerinin iptali istemiyle açtığı davada ehliyetli olduğu sonucuna varıldığından, davalı idarenin ehliyet itirazı yerinde görülmemiştir.

Dava, 22/02/2018 tarihli Resmi Gazete'de yayınlanan Otopark Yönetmeliği'nin; 3. maddesinin 1. fıkrasının b) bendinin "gerektiğinde binaların arka bahçeleri de kullanılarak" ibaresinin, 3. maddesinin 1. fıkrasının ı) bendinin, 3. maddesinin 1. fıkrasının k) bendinin "Yol, meydan, yeşil saha, parklar ile kamu kurum ve kuruluşlarına ait tahsisli taşınmazların bahçelerinin" ibaresinin, 4. maddesinin 1. fıkrasının ö) bendinin, 5. maddesinin 1. fıkrasının b) bendinin, 5. maddesinin 1. fıkrasının e) bendinin, 6. maddesinin 4. fıkrasının, geçici 3. maddesinin 2. fıkrasının iptali istemiyle açılmıştır.

Davanın, Otopark Yönetmeliğinin, 3. maddesinin 1. fıkrasının ı) bendine ilişkin kısmı yönünden;

Otopark Yönetmeliğinin 3. maddesinin 1. fıkrasının ı bendinde getirilen; “Ortak otopark uygulaması: İmar adasındaki komşu parsellerin bahçelerinin daha etkin kullanılabilmesi amacıyla; ilgili her bir parsel için parsel maliklerinin en az beşte dördünün muvafakati alınmak, her bir parsel sınırı korunmak ve bu sınırlara göre planda verilen yapılaşma koşulları ayrı ayrı uygulanmak kaydıyla, tevhit koşulu olan kot ve cephe sınırlamalarına bakılmaksızın ve parseller tevhit edilmeksizin vaziyet planı idarece onaylanarak ve tapuda beyanlar hanesine “ortak otopark alanı vardır” şeklinde belirtme yapılarak, açık veya tamamen gömülü olmak ve dilatasyonla ayrılmak kaydıyla kapalı olarak yapılan otopark uygulamalarını,” şeklindeki düzenlemenin iptali istenilmiştir.

Davacıların iddiaları:

Uyuşmazlık konusu madde ile bina bahçelerinin üçüncü kişiler tarafından ortak otopark olarak kullanılmasının öngörüldüğü, Kat Mülkiyeti Kanunu uyarınca ortak alan olan bu yerler üzerinde tüm kat maliklerinin arsa payları oranında ortak mülkiyet hükümlerine göre malik oldukları, aksine sözleşme olmadıkça bu alanlar üzerinde tüm maliklerin arsa payıyla orantılı olarak kullanım hakkına sahip olduğu, arsa üzerindeki temliki tasarruflar ile önemli yönetim işlerinin ancak bütün kat maliklerinin oybirliğiyle yapılabileceği, oy birliği olmaksızın ortak yerlerin üçüncü kişiler lehine bir hakla kayıtlanmasının yasaklandığı,

taşınmazlar tevhid edilmeksizin maliklerin 4/5 çoğunluğu aranarak tapuya ortak otopark şerhi konularak ortak yer olan parsel bahçelerinde açık ve kapalı otopark yapılmasının Kat Mülkiyeti Kanununa aykırı olduğu iddiaları ileri sürülmüştür.

Savunma:

Dava konusu düzenlemenin zaten Planlı Alanlar İmar Yönetmeliğinin “İfraz ve tevhit” başlıklı 7. maddesinin 11. bendi ile yürürlüğe girdiği, bu nedenle Planlı Alanlar İmar Yönetmeliğiyle uyumlu olduğu, iptali istenilen düzenlemenin uygulanması ile parsel sınırlarının izafi çizgilerinin korunarak bahçe duvarlarının yarattığı manevra zorluğunun giderileceği, parsellerin otopark amaçlı alanlarının parsel sınırlaması olmaksızın geniş bir alan olarak kullanılabilmesine ve parseller için gerekli otoparkın bu şekilde karşılanabilmesine olanak tanındığı, ortak otopark alanlarının yalnızca komşu iki parselin kullanımına yönelik olduğu,

3. kişilerin kullanımına açık olmadığı, alınacak karara göre parsel maliklerinin kendi parselinde parklanmasının sağlanmasının mümkün olduğu, düzenlemenin uygulamasının, site otoparklarına benzer biçimde olacağı, bitişik parseldeki yerin, komşu parsel tarafından kullanılmasının kolaylaştırılması ve güvenceye bağlanması için yararlanan taşınmaz lehine yükümlü taşınmaz aleyhine olmak üzere otopark kullanımı olduğuna ilişkin olarak tapuda, taşınmazların beyanlar sütununa kayıt düşüleceği, bu kayıtta ortak otopark alanının kullanım süresi, kullanılacak alanın yüzölçümü,

hangi parsel lehine ve aleyhine olduğu husularının tarih ve yevmiye numarası ile gösterilmesinin yeterli olduğu, uyuşmazlık konusu düzenleme ile getirilen değişikliğin yönetim planı değişikliğiyle yapılabilecek değişikliklerden olduğu, ana taşınmazın veya arsanın devri, kiralanması, ticarete konu edilmesi benzeri bir niteliği olmadığından 4/5 çoğunluğun sağlanmasının yeterli olduğu savunmasında bulunulmuştur.

Dairemizce yapılan değerlendirme;

634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu'nun "Ortak yerler" başlıklı 4. maddesinde; "Ortak yerlerin konusu sözleşme ile belirtilebilir. Aşağıda yazılı yerler ve şeyler bu Kanun gereğince her halde ortak yer sayılır.

a) Temeller ve ana duvarlar, taşıyıcı sistemi oluşturan kiriş, kolon ve perde duvarlar ile taşıyıcı sistemin parçası diğer elemanlar, bağımsız bölümleri ayıran ortak duvarlar, tavan ve tabanlar, avlular, genel giriş kapıları, antreler, merdivenler, asansörler, sahanlıklar, koridorlar ve buralardaki genel tuvalet ve lavabolar, kapıcı daire veya odaları, genel çamaşırlık ve çamaşır kurutma yerleri, genel kömürlük ve ortak garajlar, elektrik, su ve havagazı saatlerinin korunmasına mahsus olup bağımsız bölüm dışında bulunan yuvalar ve kapalı kısımlar, kalorifer daireleri, kuyu ve sarnıçlar, yapının genel su depoları, sığınaklar,

b) Her kat malikinin kendi bölümü dışındaki kanalizasyon tesisleri ve çöp kanalları ile kalorifer, su, havagazı ve elektrik tesisleri, telefon, radyo ve televizyon için ortak şebeke ve antenler sıcak ve soğuk hava tesisleri,

c) Çatılar, bacalar, genel dam terasları, yağmur olukları, yangın emniyet merdivenleri. Yukarıda sayılanların dışında kalıp da, yine ortaklaşa kullanma, korunma veya faydalanma için zaruri olan diğer yerler ve şeyler de (Ortak yer) konusuna girer." hükmüne;

Aynı Kanun'un, "Ortak yerler üzerinde" başlıklı 16. maddesinde. "Kat malikleri ana gayrimenkulün bütün ortak yerlerine, arsa payları oranında, ortak mülkiyet hükümlerine göre malik olurlar. Kat malikleri ortak yerlerde kullanma hakkına sahiptirler; bu hakkın genel kömürlük, garaj, teras, çamaşırhane ve çamaşır kurutma alanları gibi yerlerdeki ölçüsü, aksine sözleşme olmadıkça, her kat malikine ait arsa payı ile oranlıdır." kuralına.

"Anagayrimenkulün bakımı, korunması ve zarardan sorumluluk" başlıklı 19. maddesinde. "Anagayrimenkulün bakımı, korunması ve zarardan sorumluluk: Kat malikleri, anagayrimenkulün bakımına ve mimarı durumu ile güzelliğini ve sağlamlığını titizlikle korumaya mecburdurlar.

Kat maliklerinden biri, bütün kat maliklerinin beşte dördünün yazılı rızası olmadıkça anagayrimenkulün ortak yerlerinde inşaat, onarım ve tesisler, değişik renkte dış badana veya boya yaptıramaz" hükmüne, "Temliki tasarruflar ve önemli işler" başlıklı 45. maddesinde.

"Temliki tasarruflar ve önemli işler: Ana gayrimenkulün bir hakla kayıtlanması veya arsanın bölünmesi ve bölünen kısmın mülkiyetinin başkasına devrolunması gibi temliki tasarruflar veya anayapının dış duvarlarının, çatı veya damının reklam maksadiyle kiralanması gibi önemli yönetim işleri ancak bütün kat maliklerinin oybirliğiyle verecekleri karar üzerine yapılabilir." hükmüne yer verilmiştir.

Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği'nin “İfraz ve tevhit” başlıklı 7. maddesinin 11. bendinde, “İmar adasındaki aynı veya farklı yapı nizamı bulunan parsellerin bahçelerinin daha etkin kullanabilmesi amacıyla; ilgili parsel maliklerinin muvafakati alınmak, her bir parsel sınırı korunmak ve bu sınırlara göre planda verilen yapılaşma koşulları ayrı ayrı uygulanmak kaydıyla, tevhit koşulu olan kot ve cephe sınırlamalarına bakılmaksızın ve parseller tevhit edilmeksizin vaziyet planı idarece onaylanarak ve tapuda beyanlar hanesine şerh düşülerek açık veya tamamen gömülü olmak ve dilatasyonla ayrılmak kaydıyla kapalı, ortak otopark uygulaması yapılabilir.” kuralı yer almıştır.

Otopark Yönetmeliği'nin dava konusu edilen 3. maddesinin 1. fıkrasının (ı) bendi ile, ilgili her bir parsel için parsel maliklerinin en az beşte dördünün muvafakati alınmak suretiyle, her bir parsel sınırı korunmak ve bu sınırlara göre planda verilen yapılaşma koşulları ayrı ayrı uygulanmak kaydıyla, tevhit koşulu olan kot ve cephe sınırlamalarına bakılmaksızın ve parseller tevhit edilmeksizin, vaziyet planı idarece onaylanarak ve tapuda beyanlar hanesine “ortak otopark alanı vardır” şeklinde belirtme yapılarak, açık veya tamamen gömülü olmak ve dilatasyonla ayrılmak kaydıyla kapalı otopark yapılabilmesi öngörülmüştür.

Otopark Yönetmeliği'nin dava konusu maddesi ile getirilen ortak otopark alanlarının, Kat Mülkiyeti Kanunu'nun 4. maddesinde belirtilen ortaklaşa kullanma, korunma ve faydalanma için zaruri olan yerlerden olduğu ve aynı Kanun'un 16. maddesi uyarınca kat maliklerinin üzerinde arsa payları oranında, ortak mülkiyet hükümlerine göre malik olduğu hususlarında kuşku bulunmamaktadır.

Öte yandan, davacıların iddiaları göz önünde bulundurulduğunda, dava konusu Yönetmelik maddesinin, 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu'na uygun olup olmadığının ortaya konulması amacıyla, öncelikle söz konusu düzenleme ile getirilen ortak otopark uygulamasının, anılan Kanun'un 19. maddesi ile düzenlenen faydalı işlerden mi, yoksa 45. maddesi ile düzenlenen önemli işlerden mi olduğu hususunun açıklığa kavuşturulması gerekmektedir.

634 sayılı Kanun'un 19. maddesi ile kat maliklerinden herhangi birinin, bütün kat maliklerinin beşte dördünün yazılı rızası olmadıkça, anagayrimenkulün ortak yerlerinde inşaat, onarım ve tesisler ile değişik renkte dış badana veya boya yaptıramayacağı düzenlenmiş olup, bu tür faaliyetler, anagayrimenkulün bakım ve korunması konusunda Kanun'da öngörülen faydalı işleri kapsamaktadır.

Diğer taraftan, anılan Kanun'un 45. maddesi ile düzenlenen faaliyetler, ana gayrimenkulün bir hakla kayıtlanması veya arsanın bölünmesi ve bölünen kısmın mülkiyetinin başkasına devrolunması gibi temliki tasarruflar ile anayapının dış duvarlarının, çatı veya damının reklam maksadıyla kiralanması gibi önemli yönetim işlerini kapsamakta olup, bu tür işlerin, ancak bütün kat maliklerinin oybirliğiyle verecekleri karar üzerine yapılabileceği kurala bağlanmıştır.

Dava konusu Yönetmelik hükmü ile düzenlenen ortak otopark uygulamasının, binaya ait yapı ruhsatının eki mimari projenin bir parçası olan vaziyet planında değişiklik gerektireceği ve tapuda beyanlar hanesine “ortak otopark alanı vardır” şeklinde şerh düşülmesinin, mülkiyet hakkını doğrudan etkilediği dikkate alındığında, söz konusu faaliyetin ana gayrimenkulün bir hakla kayıtlanması sonucunu doğurduğu, dolayısıyla, 634 sayılı Kanun'un 45. maddesi ile öngörülen "önemli işler" kapsamında değerlendirilmesi gerektiği sonucuna varılmaktadır.

Bu itibarla, 634 sayılı Kanun'un önemli işler kapsamında olan ortak otopark uygulaması, anılan Kanun uyarınca bütün kat maliklerinin oybirliğiyle verecekleri karar üzerine yapılabilecektir.

Bu durumda, üst hukuk normu olan 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu'na aykırı olan Otopark Yönetmeliği'nin dava konusu 3. maddesinin 1. fıkrasının (ı) bendinde hukuka uyarlık görülmemiştir.