Danıştay 6. Daire E.2025/3929 K.2025/4953

Dava konusu istem: Hatay ili, İskenderun ilçesi, ... Mahallesi, ... ada ..., ... ve ... parsel sayılı taşınmazların otogar alanı olarak, ... Mahallesi ..., ... ve ... ada ... parsel sayılı taşınmazların otogar olan kullanımının depolama alanı olarak, ..., ..., ... ada, ... parsel ve ... ada, ... parsel sayılı taşınmazların ise toplu iş yeri alanı olarak planlanmasına ilişkin Hatay Büyükşehir Belediye Meclisi'nin ... tarih ve ... sayılı kararıyla kabul edilen nazım ve uygulama imar planı değişiklikleri ile bu değişikliklere yapılan itirazın zımnen reddine ilişkin işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda.

Mahkemelerinin E:... sayılı dosyasında açılan davada verilen ... tarih ve K:... sayılı kararla, maddi ya da hukuki yönden bağlılık bulunmayan üç kullanım türü değişikliğinin birlikte dava konusu edildiği dava dilekçesinin 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 5. maddesine uygun olmadığı, şayet dava yenilenmek istiyorsa, üç kullanım türüne karşı ayrı olmak üzere toplam üç adet dava açılması gerektiği gerekçesiyle dava dilekçesinin reddine ve yenilenen dilekçede aynı yanlışlıklar yapıldığı takdirde davanın reddedileceği hususunun davacıya bildirilmesine karar verildiği,

yenilenen dava dilekçesinde de (üç kullanım türü değişikliğinin aynı davada dava konusu edilebileceği ileri sürülerek) yine aynı şekilde üç kullanım türü değişikliğinin aynı dava dilekçesinde dava konusu edildiği, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 15. maddesinin 5. fıkrasının açık ve emredici hükmü uyarınca dilekçe ret kararı üzerine yeniden verilen dilekçelerde aynı yanlışlıkların yapıldığının görüldüğü gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu ... İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından; ilgili parselleri bir bütün olarak kapsayacak şekilde tek bir idari işlem tesis edildiği, dava konusu işleme konu parsellerin işlevsel içerik ve niteliği göz önüne alındığında tüm parsellerin mevcut olan imar planının bütünlüğünü bozan imar planındaki mevcut sosyal donatı alanlarının kentin imar planındaki bütüncül fonksiyonları arasındaki bağlantıları yok eden değişiklik içerdiği, dava konusu işlemdeki parseller için ayrı ayrı dava açılması halinde plan bütünlüğü içinde bir değerlendirme yapılamayacağı, parsellere yönelik ayrı ayrı dava açılması halinde dava konusu işlemin bütüncül sonuçlarının görülmesine engel olunacağı belirtilerek temyize konu kararın usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulmasına karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Dava konusu Hatay Büyükşehir Belediye Meclisi'nin ... tarih ve ... sayılı kararıyla; İskenderun İlçesi, ... Mahallesi, ... ada, ..., ... ve ... sayılı parsellerin nazım imar planında "ticaret konut alanı ve belediye hizmet alanı" olan fonksiyonu "otogar alanı" olarak, ... Mahallesi ... ada, ..., ... ada, ..., ..., ada ... sayılı parsellerin "otogar alanı" olan fonksiyonu, ... Mahallesi, ..., ... ve ... ada, ... sayılı parseller için "depolama alanı" olarak, ... Mahallesi, ... ada, ..., ... ada, ... sayılı parseller için ise "toplu işyeri alanı" olarak değiştirilmiştir.

Davacı tarafından, 30/07/2024 tarihli dilekçe ile; anılan nazım ve uygulama imar planı değişikliklerine şehircilik ve planlama ilkelerine, plan kararlarına, plan bütünlüğüne aykırı olduğu ve kamu yararı bulunmadığı ileri sürülerek itiraz edilmiş ve davalı idare tarafından cevap verilmemiştir.

Bunun üzerine bakılan dava açılmıştır.

İdare Mahkemesince, maddi ya da hukuki yönden bağlılık bulunmayan üç kullanım türü değişikliğinin birlikte dava konusu edildiği dava dilekçesinin 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 5. maddesine uygun olmadığı, şayet dava yenilenmek istiyorsa, üç kullanım türüne karşı ayrı olmak üzere toplam üç adet dava açılması gerektiği gerekçesiyle dava dilekçesinin reddine karar verilmiştir.

Davacı tarafından; parselleri kapsayacak şekilde tek bir idari işlemin bulunduğu, parsellere ilişkin ayrı dava açılması halinde plan bütünlüğü içinde değerlendirme yapılamayacağı parseller aralarında sebep sonuç ilişkisi olduğu ileri sürülerek, dava dilekçesi yenilenmiştir.

İdare Mahkemesince dilekçe ret kararı üzerine, üç kullanım türü değişikliğine karşı aynı dava dilekçesiyle dava açıldığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

İLGİLİ MEVZUAT

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 5. maddesinde; "Her idari işlem aleyhine ayrı ayrı dava açılır. Ancak, aralarında maddi veya hukuki yönden bağlılık ya da sebep-sonuç ilişkisi bulunan birden fazla işleme karşı bir dilekçe ile de dava açılabilir." düzenlemesi yer almaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin (Sözleşme, AİHS) 6/1. maddesinde: "Herkes davasının, medeni hak ve yükümlülükleriyle ilgili uyuşmazlıklar ya da cezai alanda kendisine yöneltilen suçlamaların esası konusunda karar verecek olan, yasayla kurulmuş, bağımsız ve tarafsız bir mahkeme tarafından, kamuya açık olarak ve makul bir süre içinde görülmesini isteme hakkına sahiptir." kuralı yer almıştır.

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin 36533/04 başvuru numaralı Mesutoğlu-Türkiye kararında özetle; mahkemeye erişim hakkının mutlak olmadığını, bazı sınırlamalara tabi olabildiğini, bununla birlikte, getirilen kısıtlamaların, hakkın özünü ortadan kaldıracak ölçüde, kişinin mahkemeye erişimini engellememesi gerektiğini, mahkemeye erişim hakkına getirilen bu tür sınırlamaların ancak meşru bir amaç güdüldüğü takdirde ve hedeflenen amaç ile başvurulan araçlar arasında makul bir orantı olması halinde Sözleşmenin 6/1. maddesi ile bağdaşabileceğini, bu ilkelerden, dava açma hakkının doğal olarak yasayla belirlenen şartları olmakla birlikte,

mahkemelerin yargılama usullerini uygularken bir yandan davanın hakkaniyetine halel getirecek kadar abartılı şekilcilikten, öte yandan, kanunla öngörülmüş olan usul şartlarının ortadan kalkmasına neden olacak kadar aşırı bir gevşeklikten kaçınmaları gerektiği belirtilmiştir.

Uyuşmazlığa konu parsellere ilişkin imar planı değişikliklerinin aynı belediye meclisi kararıyla yapıldığı, uyuşmazlığa konu parsellerin kullanım türü değişikliğinin otogar alanının değiştirilmesinden kaynaklandığı, İskenderun ilçesinde otogar alanı planlanmasına bağlı olarak uyuşmazlığa konu parsellerin fonksiyonlarının birbiriyle ilişkili olarak birlikte planlandığı ve kullanım türlerinin birbiriyle bağlantılı olduğu, davacının iddialarının anılan parsellerin tümüne yönelik olduğu,

dolayısıyla anılan plan değişiklerinin bütünlüğü açısından incelenmesi gereken iddiaların bulunduğu dikkate alındığında, aynı dava konusu işlem ile imar planı değişikliklerine konu olan parseller arasında maddi ve hukuki yönden bağlantı bulunduğu anlaşıldığından, uyuşmazlığa konu tüm parsellere yönelik olarak tek dilekçe ile dava açılmasında usule aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Bu durumda; İdare Mahkemesince, dava konusu edilen imar plan değişikliklerinin bir bütün halinde incelenerek işin esası hakkında karar verilmesi gerekirken, üç kullanım türüne karşı ayrı olmak üzere toplam üç adet dava açılması gerektiğinden bahisle verilen dilekçe ret kararından sonra aynı yanlışlığın tekrar edildiği gerekçesiyle 2577 sayılı Kanunun 15. maddesinin 5. fıkrası uyarınca verilen davanın reddi yolundaki idare mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine dair usul hükümlerinin aşırı katı ve şekilci yorumlanması suretiyle verilen temyize konu idari dava dairesi kararında isabet görülmemiştir.