Danıştay 7. Daire E.2016/12200 K.2021/2383

İlk Derece Mahkemesi Kararının Özeti

29/01/2016 tarihinde mahkemeleri kaydına giren dilekçe ile davacı tarafından 22/12/2015 tarihinde dava konusu teminat mektubunun davalı idarece iade edildiği, dolayısıyla davanın kabulü anlamında işlem tesis edildiği ileri sürülmüşse de, yapılan inceleme neticesinde, 09/12/2015 tarihinde yapılan başvuruya istinaden davacının işleticisi olduğu özel antreponun kapatılması üzerine teminat mektubunun iade edildiğinin anlaşılması karşısında söz konusu iddiaya itibar edilmeyerek davanın açıldığı tarih itibariyle hukuki denetim yapıldığı;

davacı tarafından verilen 185.000 TL tutarındaki toplu teminatın kanun gereği antrepo işleticiliğinden kaynaklanabilecek sorumlulukları da kapsadığı, Gümrük Yönetmeliği'nin götürü teminat uygulamasını düzenleyen 527. maddesinin 02/12/2014 tarihinde mülga olduğu hususları göz önünde bulundurulduğunda, dava konusu işlemde yasal isabetsizlik görülmediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Antreponun kapanması nedeniyle tüm teminatlar iade edildiğinden davanın konusuz kaldığı, Gümrük Yönetmeliği'nin 527. maddesinin 2. fıkrası uyarınca her parti mal için ayrı ayrı veya toplu teminat verilebileceği, 26.000 TL bedelli teminat mektubunun antrepoda kalan eşyaların vergilerinin %10'unu fazlasıyla karşıladığı, 2015/1 sayılı Genelge kapsamında teminat vermedikleri için esasen antrepoya mal girişlerinin değil, mal çıkışlarının olduğu ve halihazırda istenilen teminat miktarına karşılık gelebilecek mal bulunmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ... 'İN DÜŞÜNCESİ : Mahkemece olayda, her ne kadar uyuşmazlık konusu teminatın götürü teminat olduğu kabul edilmek suretiyle götürü teminat sisteminin kaldırılması gerekçe gösterilerek karar verilmişse de, davanın konusunun verilen toplu teminatın yeni toplu teminat ile değiştirilmesinden ibaret olduğunun anlaşılması karşısında, toplu teminat sistemine hakim olan ilkeler bağlamında dava konusu işlemin hukuka uygunluğunun değerlendirilmesi suretiyle karar verilmek üzere temyize konu kararın bozulması gerektiği, ayrıca,

dava konusu işlem tesis edilirken işlemde 100.000 TL tutarındaki sabit teminatın davacı tarafından ödenmemesi de ayrı bir sebep olarak gösterilmişse de, sabit teminat adı altında 100 bin Avro verilmesine dair 09/01/2015 tarih ve 2015/1 nolu Genelge Dairemizin 21/11/2019 tarih ve E:2019/2773, K:2019/6162 sayılı kararıyla, eşyanın vergileri ve eşya ile ilgili sorumlulukları için verilecek teminat dışında eşyadan bağımsız ve sabit tutarlı bir teminat alınması yolunda düzenleme yapılması konusunda gümrük idaresine yetki veren bir hüküm bulunmadığından,

davaya konu düzenlemede yetki yönünden hukuka uyarlık görülmediği gerekçesiyle iptal edilmiş olup, bu itibarla, Mahkemece yeniden verilecek kararda bu hususun da göz önünde bulundurulması gerektiği değerlendirilmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Yedinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacı şirket tarafından, ... tarih ve ... sayılı toplu teminat alındısının, ... tarih ve ... sayılı toplu teminat mektubu ile değiştirilmesi istemiyle yapılan başvurunun reddine dair karara vaki itirazın reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 81. maddesinin 2. fıkrasında, eşyanın şartlı muafiyet düzenlemesine tabi tutulmasının, söz konusu eşya için tahakkuk edebilecek her türlü gümrük vergilerine karşı teminat verilmesi şartına bağlı olduğu.

96. maddesinde, antrepo işleticisinin, gümrük antreposunda bulunduğu süre içerisinde eşyanın gümrük gözetimi altında bulunmasını sağlamaktan, gümrük antrepo rejimi kapsamında eşyanın muhafaza edilmesiyle ilgili yükümlülükleri yerine getirmekten, izinde belirtilen özel şartlara uymaktan sorumlu olduğu.

98. maddesinin 1. fıkrasında 81. maddenin 2. fıkrası hükmü saklı kalmak kaydıyla, gümrük idarelerinin, antrepo işleticisinden 96. maddede belirtilen sorumluluklarla ilgili olarak yönetmelikle belirlenen esaslar çerçevesinde bir teminat isteyeceği.

202. maddesinin 1. fıkrasında, Gümrük mevzuatı uyarınca, gümrük idarelerinin gümrük vergilerinin ve diğer amme alacaklarının ödenmesini sağlamak üzere bir teminat verilmesini gerekli görmeleri halinde, bu teminatın söz konusu vergiler tutarının % 20 fazlasıyla yükümlü veya yükümlü olması muhtemel kişi tarafından verileceği.

203. maddesinde, 202. maddenin 1. veya 3. fıkrasında belirtilen kişilerin talebi üzerine, gümrük idarelerinin bir gümrük yükümlülüğünü gerektiren veya gerektirilebilecek iki veya daha fazla işlemi kapsamak üzere toplu teminat verilmesine izin verecekleri.

204. maddesinin 1. fıkrasında, 202. maddenin 1. fıkrasında belirtilen teminat tutarının teminata konu gümrük vergileri tutarının kesin olarak tespiti halinde bu miktar, diğer hallerde ise tahakkuk edilen veya edilebilecek gümrük vergilerinin en yüksek tutarı esas alınarak belirleneceği, zaman içinde değişkenlik gösteren gümrük vergileri için verilen toplu teminat tutarlarının, söz konusu gümrük vergilerini her zaman karşılayabilecek biçimde belirleneceği hüküm altına alınmıştır.

Gümrük Yönetmeliği'nin 493. maddesinin 1. fıkrasının olay tarihinde yürürlükte bulunan şeklinde, toplu teminat sisteminde, bir kişinin bir gümrük idaresine her türlü gümrük işlemlerine ilişkin vermiş olduğu teminatın, o kişinin o gümrük idaresindeki bütün gümrük işlemleri için kullanılacağı, 2. fıkrasında, takip edilebilir olması halinde, söz konusu teminatın diğer gümrük idarelerinde de geçerli olacağı, 3. fıkrasında, toplu teminat takibinin Müsteşarlıkça belirlenen usullere uygun olarak elektronik ortamda kayda alınan veriler üzerinden yapılacağı, 4. fıkrasında, götürü teminat sisteminde ise,

gümrük yükümlülüğü gerektiren veya gerektirebilecek birden fazla işlem için Müsteşarlıkça belirlenecek şartları taşıyanların talebi üzerine, gümrükçe onaylanmış işlem veya kullanımlardan her biri için ayrı ayrı teminat verilmesi yerine tüm işlemleri kapsayacak bir teminatın verilebileceği. 496. maddesinde, teminat verenin, verdiği teminatın, idare amirinin izniyle kısmen veya tamamen aynı değerde başka teminat ile değiştirilmesini isteyebileceği.

526. maddesinin 1. fıkrasında, gümrük idarelerinin gümrük antreposu işleticileri ve kullanıcılarından Kanun'un 96. ve 97. maddelerinde belirtilen sorumlulukları çerçevesinde, tahakkuk edebilecek gümrük vergilerini karşılayacak miktarda teminat isteyeceği, 2. fıkrasında ise, teminatın antrepoya alınan her parti mal için ayrı alınabileceği gibi, toplu ve götürü teminat şeklinde de olabileceği, toplu teminat alınması halinde, teminat tutarının sürekli izlenmesi ve konulan eşyanın KDV ve fon dahil vergilerinin global teminat miktarını aşması halinde, aşan kısım için ayrıca teminat alınmasının gerektiği düzenlenmektedir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerine göre toplu teminat sisteminde, bir kişinin her türlü gümrük işlemlerine ilişkin olarak verdiği teminat, gümrük müdürlüğündeki transit rejimi hariç olmak üzere bütün gümrük işlemleri için kullanılmakta iken, götürü teminat uygulamasında, eşyanın gümrük vergilerinin teminata bağlanmasını gerektiren bir gümrükçe onaylanmış işlem veya kullanıma tabi tutulduğu durumlarda, bu uygulamadan yararlanacak kişi için belirlenmiş tutardaki teminatın, her bir işlem için ayrı ayrı teminat verilmeksizin, teminata bağlanması gereken tutardan bağımsız olarak ve herhangi bir düşüm yapılmaksızın 1 yıl süreyle kullanılması söz konusudur.

Bu kapsamda, toplu teminatın, gümrük antreposu işleticileri veya kullanıcılarından herhangi biri tarafından verilmesi ve antrepodaki eşyanın tümünün vergilerini karşılayacak miktarda olması zorunluluğu bulunduğundan, teminat tutarının sürekli izlenmesi ve eşyanın KDV ve fon dahil vergilerinin toplu teminat miktarını karşılaması koşulunu sağlaması, eksilmesi durumunda tamamlanması gerekmektedir.

Mahkemece olayda, her ne kadar uyuşmazlık konusu teminatın götürü teminat olduğu kabul edilmek suretiyle götürü teminat sisteminin kaldırılması gerekçe gösterilerek karar verilmişse de, davanın konusunun verilen toplu teminatın yeni toplu teminat ile değiştirilmesinden ibaret olduğunun anlaşılması karşısında, yukarıda toplu teminat sistemine ilişkin olarak yapılan açıklamalar bağlamında dava konusu işlemin hukuka uygunluğunun değerlendirilmesi suretiyle karar verilmek üzere temyize konu kararın bozulması icap etmiştir.

Öte yandan, dava konusu işlem tesis edilirken 100.000 TL tutarındaki sabit teminatın davacı tarafından ödenmemesi de ayrı bir sebep olarak gösterilmişse de, sabit teminat adı altında 100 bin Avro verilmesine dair 09/01/2015 tarih ve 2015/1 nolu Genelge Dairemizin 21/11/2019 tarih ve E:2019/2773, K:2019/6162 sayılı kararıyla, eşyanın vergileri ve eşya ile ilgili sorumlulukları için verilecek teminat dışında eşyadan bağımsız ve sabit tutarlı bir teminat alınması yolunda düzenleme yapılması konusunda gümrük idaresine yetki veren bir hüküm bulunmadığından, davaya konu düzenlemede yetki yönünden hukuka uyarlık görülmediği gerekçesiyle iptal edilmiş olup, Mahkemece yeniden verilecek kararda bu hususun da göz önünde bulundurulması gerekmektedir.