Danıştay 7. Daire E.2021/2682 K.2023/4560

Dava Konusu İstem

Davacı adına tescilli … tarih ve … sayılı serbest dolaşıma giriş beyannamesinin 44 nolu hanesinde beyan edilen TAREKS referans numaralarının Iğdır Ürün Denetmenleri Grup Başkanlığınca verilmediğinin tespit edildiğinden bahisle 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 235. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendi uyarınca karara bağlanan para cezası ve aynı maddenin 4. fıkrası uyarınca alınan eşyanın mülkiyetinin kamuya geçirilmesi kararına vaki itirazların reddine dair işlemlerin iptali istemiyle dava açılmıştır.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... Vergi Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla; uyuşmazlık konusu para cezasına ilişkin olarak.

7190 sayılı Kanun ile 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 235. maddesinin 1. fıkrasına eklenen (e) bendinde yer alan, Bakanlıkça belirlenecek süre içerisinde, (c) bendinde belirtilen eşyanın ithalinin uygun bulunduğuna ilişkin belge veya bilginin düzenlenmesi veya ilgili kurum veya kuruluş tarafından gerçekleştirilen denetimin olumlu sonuçlandığının bildirilmesi halinde, 241. maddenin birinci fıkrası uyarınca idari para cezası verileceğine ilişkin düzenlemenin,

davalı idare açısından ilgili bilgi yada belgenin ibraz edilmemesi durumunda doğrudan para cezası kararı alınabilecek olan önceki yasal düzenlemeye göre ceza kararı alınması koşullarını zorlaştıran; davacı açısından ise, gerek para cezası kararı alınmadan önce izlenecek yöntem değişikliği gerekse para cezası tutarının azalması (usulsüzlüğe ilişkin para cezası verilebilecek olması) sonucunu doğurabilecek nitelikte olması ve uyuşmazlık konusu mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin olarak ise, aynı maddenin 4. fıkrasının 7190 sayılı Kanun ile değişik haliyle (b) bendinde,

ithali uygunluk belgesi veya bu belgeler yerine geçen bilgiye bağlı olmasına rağmen bu belge ya da bilgi olmaksızın ithal edilen eşyalar açısından önceki hukuki durumun aksine mahrecine iade, üçüncü ülkeye transit veya ihraç kaydıyla satış gibi seçenekli yaptırımlar getirmesi nedeniyle mükelleflerin elini rahatlatan ve ekonomik kaybını sınırlayabilecek lehe hükümler içerdiği anlaşıldığından,

yükümlü lehine olacak şekilde yapılan bu düzenlemelerin, kesinleşmemiş olan ceza kararı ile mülkiyetin kamuya geçirilmesi kararı için de uygulanmasının gerektiğinden, dava konusu işlemlerde hukuka uyarlık görülmediği gerekçesiyle para cezası ve eşyanın mülkiyetinin kamuya geçirilmesi kararına vaki itirazın reddine dair işlemlerin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ve davalı idare tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı adına tescilli uyuşmazlık konusu beyannamenin 44 nolu hanesine işlenen TAREKS numaralarının doğruluğunun teyidi için Iğdır Ürün Denetmenleri Grup Başkanlığından bilgi istenilmesi üzerine, anılan beyannameye ilişkin olarak TAREKS belgesi/referans numarasının alınmadığı, beyan edilen referans numarasının sistem tarafından verilmediğinin bildirildiği, bu durumda, TAREKS referans numarası olmamasına rağmen varmış gibi beyanda bulunan davacı adına tesis edilen işlemlerin hukuka uygun olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'İN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan kararın onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Yedinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacı adına tescilli … tarih ve … sayılı serbest dolaşıma giriş beyannamesinin 44 nolu hanesinde beyan edilen TAREKS referans numaralarının Iğdır Ürün Denetmenleri Grup Başkanlığınca verilmediğinin tespit edildiğinden bahisle 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 235. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendi uyarınca karara bağlanan para cezası ve aynı maddenin 4. fıkrası uyarınca alınan eşyanın mülkiyetinin kamuya geçirilmesi kararına vaki itirazların reddine dair işlemlerin iptali istemiyle dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 235. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendinin olay tarihinde yürürlükte bulunan şeklinde; ithali lisansa, şarta, izne, kısıntıya ve belli kuruluşların vereceği uygunluk ve yeterlilik belgesine tabi olduğu halde uygunluk ve yeterlik belgesine tabi değilmiş veya belge alınmış gibi beyan edildiğinin tespit edilmesi halinde eşyanın gümrük vergilerinin yanı sıra gümrüklenmiş değerinin iki katı idari para cezası verileceği hükme bağlanmış; bu fıkraya, 24/10/2019 tarih ve 7190 sayılı Kanun'un 12. maddesiyle eklenen (e) bendi ile,

Bakanlıkça belirlenecek süre içerisinde (c) bendinde belirtilen eşyanın ithalinin uygun bulunduğuna ilişkin belge veya bilginin düzenlenmesi veya ilgili kurum veya kuruluş tarafından gerçekleştirilen denetimin olumlu sonuçlandığının bildirilmesi hâlinde, 241. maddenin 1. fıkrası uyarınca idari para cezası verileceği kuralı getirilmiştir.

Aynı Kanun'un 235. maddesinin olay tarihindeki haliyle 4. fıkrasında, birinci fıkranın (a) ve (c) bentlerinde belirtilen eşyaya el konularak mülkiyetinin kamuya geçirilmesine karar verileceği ve eşyanın 177. ve 180. madde hükümlerine göre tasfiyeye tabi tutulacağı hükme bağlanmış olup, bu fıkranın 7190 sayılı Kanun'un 12. maddesiyle değişik halinin (c) bendinde, teslimden sonra kontrol sonucunda uygunsuzluğu tespit edilen ancak bulunamayan eşyanın gümrüklenmiş değerinin kamuya geçirilmesine karar verileceği düzenlenmiştir.

31/12/2015 tarih ve 29579 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan "CE" İşareti Taşıması Gereken Bazı Ürünlerin İthalat Denetimi Tebliği'nin (Ürün Güvenliği ve Denetimi 2016/9) 3. maddesinde, Dış Ticarette Risk Esaslı Kontrol Sisteminin, (TAREKS) ürün güvenliği ve teknik düzenlemeler mevzuatı uyarınca yürütülen denetim, uygunluk ve izin işlemlerinin elektronik ortamda ve risk esaslı olarak yapılması amacıyla kurulan internet tabanlı uygulama olduğu.

11. maddesinde, ürünün ithal edilebileceğine dair on beş haneli TAREKS referans numarasının gümrük beyannamesinin 44 no'lu hanesine firma tarafından kaydedilmesinin zorunlu olduğu. 13. maddesinde ise, bu Tebliğe aykırı hareket edenler ile yanlış veya yanıltıcı beyanda bulunanlar, sahte belge kullanan veya ibraz edenler veya belgede tahrifat yapanlar hakkında.

4703 sayılı Kanun, 27/10/1999 tarihli ve 4458 sayılı Gümrük Kanunu, 2013/4284 sayılı Teknik Düzenlemeler Rejimi Kararının ilgili hükümleri ve ilgili diğer mevzuatın uygulanacağı düzenlemesine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Olayda, serbest dolaşıma giriş beyannamesinin 44 no'lu hanesine TAREKS referans numaraları işlenerek kayıt oluşturulmuşsa da, ilk derece mahkemesince verilen ara kararı üzerine, Iğdır Ürün Denetmenleri Grup Başkanlığınca gönderilen yazıda, söz konusu referans numaralarının Başkanlıklarınca verilmediğinin bildirilmesi karşısında, davacı tarafından, eşyanın ithali için gerekli olan uygunluk belgesinin alınmadığı halde alınmış gibi beyan edildiği anlaşılmaktadır.

Davanın para cezasından kaynaklanan işleme ilişkin kısmı bakımından; gümrük uyuşmazlıklarındaki para cezaları bakımından da uygulanacağı kuşkusuz bulunan "lehe olan kanun hükümlerinin geçmişe yürüyeceği" yolundaki Ceza Hukukunun temel ilkesi çerçevesinde, 235. maddenin 1. fıkrasının (c) bendi ve bu bentte belirtilen eşya ile ilgili olarak 7190 sayılı Kanun ile eklenen (e) bendinin getiriliş amacı doğrultusunda, anılan bentlerde yer alan koşulların oluşup oluşmadığı hususu araştırılarak ve fiile göre uygulanması gereken ceza tutarı da değerlendirilmek suretiyle ulaşılacak sonuca göre karar verilmesi gerekirken,

salt para cezası kararı alındıktan sonra getirilen lehe düzenlemenin davacı şirket hakkında uygulanmasının icap ettiği gerekçesiyle uyuşmazlık konusu para cezası kararına vaki itirazın reddi yolundaki işlemin iptaline ilişkin hüküm fıkrasına yönelik istinaf başvurusunun reddedilmesinde hukuki isabet görülmemiştir.

Davanın mülkiyetin kamuya geçirilmesi kararından kaynaklanan işleme ilişkin kısmına gelince;

Her ne kadar ilk derece mahkemesince, 4458 sayılı Kanun'un 235. maddesinin 4. fıkrasının 7190 sayılı Kanun'la değişik haliyle (b) bendine getirilen lehe düzenlemenin davacı şirket hakkında uygulanmasının icap ettiği gerekçesiyle mülkiyetin kamuya geçirilmesi kararına vaki itirazın reddine dair işlemin iptaline karar verilmişse de; davanın mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin işlemden kaynaklanan kısmının, anılan maddenin 4. fıkrasının değişik haliyle (c) bendi kapsamında olduğu ve söz konusu bentte lehe herhangi bir hükmün getirilmediği göz önüne alındığında, bu işlemde hukuka aykırılık görülmemiş olup, yukarıda açıklanan gerekçeyle anılan işlemin iptali yolundaki hüküm fıkrasına yönelik istinaf başvurusunun reddinde de hukuki isabet bulunmamaktadır.