Danıştay 7. Daire E.2023/3788 K.2025/1744

Dava Konusu İstem

... hakkında düzenlenen vergi tekniği raporu ile, organizasyon kapsamında ... adına paravan mükellefiyet tesis ettirilmek ve anılan şahıs adına göstermelik matrahlar üzerinden vergisi ödenmek suretiyle sıfır araçların ikinci el gösterildiği ve trafik tescil kayıtlarının yapıldığı, bu sebeple aldığı aracın fiyatının düşük olduğu ve vergisinin ödenmediğini bildiğinden bahisle ...'den satın aldığı bir adet araç nedeniyle tahsil edilemeyen özel tüketim ve katma değer vergisinin gecikme faiziyle birlikte 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 11. maddesi uyarınca müteselsil sorumlu sıfatıyla davacıdan tahsili amacıyla düzenlenen ödeme emrinin iptali istemiyle dava açılmıştır.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bozma kararı üzerine, olayda, davacı şirketin motorlu araç ticaretiyle iştigal etmekte iken, 10/09/2013 tarihinde verdiği işi bırakma dilekçesine istinaden mükellefiyet kaydının kapatıldığı, ... hakkında düzenlenen vergi inceleme raporunda, davacı şirketin ...'den aldığı ... plakalı aracı satın alındıktan bir gün sonra, 01/11/2013 tarihinde sattığının belirtildiği, nihai tüketici vasfı bulunmayan davacı şirket adına müteselsil sorumlu sıfatıyla düzenlenen dava konusu ödeme emrinde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

...'den tahsil edilmeyen amme alacağı ile ilgilerinin bulunmadığı, olayda müteselsil sorumluluğa ilişkin koşulların gerçekleşmediği, vergiyi doğuran olayın haklarında düzenlenecek bir vergi inceleme raporuyla ortaya konulmasının gerektiği, tüzel kişilik olmaları nedeniyle doğrudan nihai tüketici kabul edilmemelerinde hukuka isabet bulunmadığı, taraflarınca temyiz isteminde bulunulduktan sonra, 12/09/2018 tarihinde tasfiye işlemleri tamamlanarak ticaret sicilinden terkin edildiklerinden, açılacak bir davada mahkeme kararıyla şirketin ihyasına karar verilmedikçe temyiz isteminin incelenemeyeceği, varsayıma dayalı vergilendirmenin hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'ÜN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin incelenmeksizin reddi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Yedinci ve Dokuzuncu Dairelerince, 2575 sayılı Danıştay Kanunu'na, 3619 sayılı Kanun'la eklenen Ek 1. madde hükmü uyarınca birlikte yapılan toplantıda, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

... hakkında düzenlenen vergi tekniği raporu ile, organizasyon kapsamında ... adına paravan mükellefiyet tesis ettirilmek ve anılan şahıs adına göstermelik matrahlar üzerinden vergisi ödenmek suretiyle sıfır araçların ikinci el gösterildiği ve trafik tescil kayıtlarının yapıldığı, bu sebeple aldığı aracın fiyatının düşük olduğu ve vergisinin ödenmediğini bildiğinden bahisle ...'den satın aldığı bir adet araç nedeniyle tahsil edilemeyen özel tüketim ve katma değer vergisinin gecikme faiziyle birlikte 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 11. maddesi uyarınca müteselsil sorumlu sıfatıyla davacıdan tahsili amacıyla düzenlenen ödeme emrinin iptali istemiyle dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 26. maddesinin 1. fıkrasında, dava esnasında ölüm veya herhangi bir sebeple tarafların kişilik veya niteliğinde değişiklik olursa, davayı takip hakkı kendisine geçenin başvurmasına kadar, gerçek kişilerden olan tarafın ölümü halinde, idarenin mirasçılar aleyhine takibi yenilemesine kadar dosyanın işlemden kaldırılmasına ilgili mahkemece karar verileceği, dört ay içinde yenileme dilekçesi verilmemiş ise, varsa yürütmenin durdurulması kararının kendiliğinden hükümsüz kalacağı, 4. fıkrasında da, dosyaların işlemden kaldırılmasına ve davanın açılmamış sayılmasına dair kararların diğer tarafa tebliğ edileceği kurala bağlanmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dosyanın incelenmesinden, 12/09/2018 tarihli Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi'nde yayımlanan 27/08/2018 tarihli genel kurul kararı uyarınca davacı şirketin ticaret sicilinden kaydının terkin edildiği, ... Asliye Ticaret Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı dosyasına münhasır olmak üzere ihyasına karar verildiği anlaşılmıştır.

Bu durumda, davacı şirketin davanın devamı sırasında ticaret sicilinden kaydı silinmekle tüzel kişiliğinin, diğer bir deyişle hukuk alemindeki varlığının sona erdiği ve dolayısıyla taraf olma ehliyeti ve yargı mercileri önünde temsil olanağının bulunmadığı göz önüne alındığında, 2577 sayılı Kanun'un 26. maddesinin 1. fıkrası uyarınca ticaret sicilinden kaydı silinen şirketin ilgililer tarafından ihyası sağlanarak yeniden işleme konulması isteninceye kadar dava dosyasının işlemden kaldırılması kararı verilmek üzere temyize konu kararın bozulması gerekmektedir.

(X) KARŞI OY

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 14. maddesinin 3. fıkrasının (c) bendinde, ehliyet hususu, ilk inceleme konuları arasında sayılmış; 15. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde ise, ehliyetsiz kişi tarafından açılan davaların reddine karar verileceği hükme bağlanmış olup; bu hükümlere göre, idari davalarda davayı açan ve davanın yöneltildiği kişilerde dava ehliyetinin varlığı, açılan davaların incelenebilmesi için zorunlu bulunmaktadır.

Dosyanın incelenmesinden, 12/09/2018 tarihli Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi'nde yayımlanan 27/08/2018 tarihli genel kurul kararı uyarınca davacı şirketin ticaret sicilinden kaydının terkin edildiği, ... Asliye Ticaret Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı dosyasına münhasır olmak üzere ihyasına karar verildiği anlaşılmıştır.

Türk Ticaret Kanunu hükümlerine göre, şirketlerin tüzel kişilikleri, ticaret sicilinden silinmeleriyle sona erer. Olayda, adına işlem tesis edilen şirketin tüzel kişiliği de, ticaret sicilinden silinerek sona ermiş bulunmaktadır. Bu tarihten sonra, sözü edilen şirketin haklara sahip olması, borçlu kılınması ve temsili hukuken mümkün değildir.

Bunun sonucu olarak, tüzel kişiliğin sona ermesinden önce tesis edilen işlemlerin de, herhangi bir hukuki sonuç doğurması; hukuki sonuç doğurmayan işlemlerin ise, herhangi bir kişinin menfaatini ihlal etmesi söz konusu olamaz. Öte yandan, ... Asliye Ticaret Mahkemesinin E:... sayılı dosyasına münhasır olmak üzere şirketin ihyasına karar verilmiş olması da bu sonucu değiştirmez.

Mevzuatta sorumluluklarını düzenleyen hükümler uyarınca, münfesih şirketin ortakları veya kanuni temsilcileri ya da tasfiye memurları adına bu sıfatları nedeniyle tesis edilen veya edilecek işlemlerin bunların menfaatini etkileyeceği tartışmasızdır.

Bu hukuki durum karşısında, sicil kaydı terkin edilmekle tüzel kişiliği, diğer bir deyişle hukuk alemindeki varlığı sona eren davacı şirket adına tesis edilen işlemin ve bu işlemin iptali istemiyle açılan davada verilen kararın herhangi bir hukuki sonuç doğurması söz konusu olmadığından, bölge idare mahkemesi kararının bozulması istemiyle yapılan temyiz başvurusunun esasının incelenmesi olanaklı değildir. Açıklanan nedenlerle; Bölge İdare Mahkemesi Vergi Dava Dairesinin kararına yönelik temyiz isteminin incelenmeksizin reddine karar verilmesi gerektiği oyu ile karara katılmıyoruz.