Danıştay 7. Daire E.2025/2184 K.2025/3079

... Müdürlüğü VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVACI) : ... VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU

... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava Konusu İstem: Davacı adına kayıtlı ... plakalı aracın ... tarihinde geçici araç ambarına bırakılmasından sonra 3 aylık süre sonunda teslim alınmadığından bahisle 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 177. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendi uyarınca özel yolla tasfiye edilerek gerçekleştirilen satış işlemine vaki itirazın reddine dair işlemin iptali istemiyle dava açılmıştır.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... Vergi Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; uyuşmazlığın İdare Mahkemesinin görev alanına girmeyen, vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümler ile bunların zam ve cezaları ile tarifelere ilişkin olduğu, dolayısıyla açılan davanın görüm ve çözümünde vergi mahkemesinin görevli olduğu gerekçesiyle ... İdare Mahkemesince davanın görev yönünden reddine, dosyanın görevli ve yetkili ...

Vergi Mahkemesine gönderilmesine karar verildiği, Mahkemelerince görevli yargı yerinin belirlenmesi amacıyla dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesine gönderilmesine karar verilmesi üzerine, ... Bölge İdare Mahkemesi ...

İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla, uyuşmazlığın özünü vergi hukukuna ilişkin ilke ve kuralların oluşturduğu anlaşıldığı gerekçesiyle Mahkemelerinin görevli kılındığı, olayda, davacıya ait ... plakalı aracın 17/11/2022 tarihinde geçici araç ambarına bırakılmasından sonra süresi içerisinde teslim alınmaması üzerine süre bitiminde tasfiyelik hale geldiği,

gümrük idaresi tarafından 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 177. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendi ile Tasfiye Yönetmeliği'nin 32. maddesi uyarınca tasfiye tespit ve tahakkuk belgesine istinaden aracın "özel yolla" tasfiye usulü ile satış işleminin gerçekleştirildiği, anılan Yönetmeliğin 32. maddesinin 1. fıkrasında, tasfiye yolları ile tasfiye edilecek eşyanın belirlenmesinde uyulması gereken esasların düzenlendiği,

Mahkemelerince verilen ara kararı üzerine sunulan bilgi ve belgelerin incelenmesinden, davalı idare tarafından tasfiye işleminin Tasfiye Yönetmeliği'nin 32. maddesinin 1. fıkrasının (ç) bendinde düzenlenen "kamu kuruluşları ile özel kanunla kurulmuş vakıf ve derneklere tahsis yolu" ile gerçekleştirildiği ve bu halde komisyon oluşturulması şartının aranmadığı beyan edilmişse de, uyuşmazlığa konu aracın, anılan fıkranın (d) bendinde yer alan "özel yolla" tasfiye usulü işletilmesi suretiyle satışının gerçekleştirildiğinin anlaşıldığı,

bu durumda, geçici ambara bırakılan ve süresinde herhangi bir işlem yapılmayan aracın tasfiyeye tabi tutulmasının mümkün olduğu ancak, Tasfiye Yönetmeliği'nin 32. maddesinin 2. fıkrası uyarınca işletme müdürü tarafından oluşturulacak komisyon tarafından özel yolla tasfiye kararı alınıp tasfiye hükümleri uygulanması gerekirken, bu kurala uyulmaksızın yapılan tasfiye işleminde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ve davalı idare tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Tasfiye İşletme Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı yazısında söz konusu aracın özel yolla tasfiye edildiğinin ve Tasfiye Yönetmeliği'nin 32. maddesinin 1. fıkrasının (ç) bendinin İşletme Müdürünce oluşturulacak komisyon hükmünün dışında tutulduğunun belirtildiği, söz konusu aracın Bakanlık Makamınca özel yolla tasfiye kararı uyarınca özel yolla tasfiyesinin gerçekleştirildiği, yapılan işlem Tasfiye Yönetmeliği'nin "Tasfiye Yolları" başlıklı 32. maddesinin (d) bendi uyarınca özel yolla tasfiye işlemi olduğundan herhangi bir hukuka aykırılık bulunmadığı, Antalya Gümrük Müdürlüğünce ... tarih ve ...

Tespit ve Tahakkuk Belgesinde gümrüklenmiş değeri 3.360.767,49-TL olarak belirlenen bahse konu araç hakkında Bakanlık Onayına istinaden Tasfiye Yönetmeliği'nin 59. maddesi hükmü uyarınca Erzurum Köprüköy Belediye Başkanlığına özel yolla tasfiyesi uygun görülerek gerçekleştirilen tasfiye işleminin mer'i mevzuat hükümlerine göre yerine getirildiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ

Genel görevli idare mahkemelerinin görev alanına giren söz konusu uyuşmazlığın vergi mahkemesince çözümlenmesi, Anayasanın 37. maddesinde öngörülen "kanuni hakim ilkesi"ne açıkça aykırı olduğundan, temyize konu kararda görev yönünden yasal isabet bulunmadığı düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Yedinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

Temyiz başvurusu; davacı adına kayıtlı ... plakalı aracın ... tarihinde geçici araç ambarına bırakılmasından sonra 3 aylık süre sonunda teslim alınmadığından bahisle 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 177. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendi uyarınca özel yolla tasfiye edilerek gerçekleştirilen satış işlemine vaki itirazın reddine dair işlemin iptali istemine ilişkindir. Vergi mahkemeleri, İdari Yargı Düzeninin özel görevli mahkemeleridir.

Bu yargı düzeninin genel görevli mahkemeleri ise, idare mahkemeleridir. Bunun anlamı; özel görevli idari mahkeme olan vergi mahkemelerinin görev alanının kanunla belli edilmiş bulunması; kanunla sınırları çizilen bu alan dışında kalan ve özel görevli başka idari yargı yerinin; örneğin, Danıştay'ın görev alanına da girmeyen idari uyuşmazlıkların idare mahkemelerince çözülmesinin gerekli olmasıdır.

Başka bir anlatımla; özel görevli idari yargı yerlerinin görev alanına girmeyen idari uyuşmazlıkların "kanuni hakimi", idare mahkemeleridir.

Özel görevli idari yargı yeri olarak vergi mahkemelerinin görev alanı, 2576 sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluşu ve Görevleri Hakkında Kanun'un 3410 sayılı Kanun'un 2. maddesiyle değişik 6. maddesinde gösterilmiştir.

Bu maddenin (a) bendine göre; vergi mahkemeleri, genel bütçeye, il özel idareleri, belediye ve köylere ait vergi, resim ve harçlar ile benzeri mali yükümler ve bunların zam ve cezaları ile tarifelere ilişkin davaların; (b) bendine göre, (a) bendindeki konularda 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun uygulanmasına ilişkin davaların; (c) bendine göre ise, diğer kanunlarla verilen işlerin çözümüyle görevlidir.

Öte yandan; aynı Kanunun 5. maddesinde de, vergi mahkemelerinin görevine giren davalarla ilk derecede Danıştay'da çözümlenecek olanlar dışında, maddede belirtilen davaların idare mahkemelerince karara bağlanacağı hüküm altına alınmıştır.

Sözü edilen hükümlere göre, vergi mahkemelerinin bir uyuşmazlığın görüm ve çözümüne bakabilmeleri, sayılan davalardan birinin mevcut olması koşuluna bağlı bulunmaktadır.

Olayda ise, maddede sayılan davalardan birine konu olabilecek türde tesis edilmiş herhangi bir işlem söz konusu olmayıp, davacı tarafından adına kayıtlı ... plakalı aracın geçici araç ambarına bırakılmasından sonra 3 aylık süre sonunda teslim alınmadığından bahisle 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 177. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendi uyarınca özel yolla tasfiye edilerek gerçekleştirilen satış işlemine vaki itirazın reddine dair işlemin iptali; diğer bir deyişle, vergilendirme işlemi dışındaki bir işlem dava konusu edilmiş bulunmaktadır.

Dolayısıyla; uyuşmazlık, vergi mahkemelerinin sınırları "kanunla çizilmiş özel görev alanı"nın dışında kalmaktadır.

Bu itibarla, genel görevli idare mahkemelerinin görev alanına giren söz konusu uyuşmazlığın vergi mahkemesince çözümlenmesi, Anayasanın 37. maddesinde öngörülen "kanuni hakim ilkesi"ne açıkça aykırı olduğundan, mahkeme kararına yönelik istinaf isteminin reddine dair kararda görev yönünden yasal isabet bulunmamıştır.

(X) KARŞI OY

Dayandığı hukuki ve kanuni nedenlerle gerekçesi yukarıda açıklanan karar, aynı gerekçe ve nedenlerle uygun görülmüş olup, davalı idarece temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar sözü geçen kararın bozulmasını sağlayacak durumda bulunmadığından, temyiz isteminin reddi ile kararın onanması gerektiği oyu ile, karara katılmıyorum.