Danıştay 7. Daire E.2025/2395 K.2025/3208

... Gümrük Müdürlüğü VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU

... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile anılan karara yönelik temyiz isteminin incelenmeksizin reddine ilişkin ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:..., T:... sayılı kararının bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem: Davacı adına tescilli ... tarih ve ... sayılı serbest dolaşıma giriş beyannamesi muhteviyatı olup yurt dışında trafiğe tescil edilmesi nedeniyle "eski" olduğu anlaşılan aracın 95/7606 sayılı İthalat Rejim Kararının 7. maddesi uyarınca ithalinin izne tabi olmasına rağmen söz konusu iznin alınmadığından bahisle ithalat işlemlerinin sonuçlandırılmaması üzerine, davacı tarafından ithalat işlemlerinin tamamlanması ve aracın kendilerine teslim edilmesi istemiyle yapılan başvurunun zımnen reddine dair karara vaki itirazın zımnen reddine dair işlemin iptali istemiyle dava açılmıştır.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... Vergi Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; olayda, ithalat aşamasında yapılan herhangi bir saptamanın bulunmadığı, yurt dışı araştırması yapılmadığı, aracın eski, yenileştirilmiş, kusurlu (defolu) ve yatık (zamanla dayanıklılığını yitirmiş) olduğunu gösteren tespitlerin olmadığı, bu durumda, aracın kullanılmış olduğu hususu somut olarak ortaya konulmaksızın, eksik ve yetersiz incelemeye ve varsayıma dayalı olarak tesis edildiği sonucuna varılan işlemde hukuka uyarlık görülmediği gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Dosyanın incelenmesinden, uyuşmazlık konusu aracın, Almanya'da yerleşik .. unvanlı firmadan ithal edilmek istenen ... şasi numaralı ... marka ... model olduğu ve kıymetinin 178.440 Euro olarak beyan edildiği, beyanname ekinde aracın ilk satışına ilişkin İtalya'da mukim ... unvanlı firma tarafından ... firması adına düzenlenen 175.000 Euro ana bayii faturasının yer aldığı, söz konusu faturanın sahte ve gerçeğe aykırı olarak düzenlendiği şüphesi nedeniyle araca ilişkin araştırmaların devam ettiği, ... sayılı ana bayii fatura tarihinin 23/11/2022, A.TR dolaşım belgesinin tarihinin ise 05/12/2022 olduğu,

davacıdan istenen bilgi ve belgelerin verilen süre içerisinde ibraz edilmediği, bu nedenle ithalat işlemleri tamamlanmayarak aracın davacıya teslim edilmediğinin anlaşılması karşısında, yurt dışında trafiğe tescil edildiği ve ithali izne tabi olmasına rağmen izin alınmadan ithal edildiği sonucuna varılan araç nedeniyle tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle istinaf isteminin kabulü ile mahkeme kararının kaldırılmasından sonra davanın reddine ilişkin karara karşı yapılan temyiz başvurusu üzerine, Dairelerince verilen kesin karara yönelik temyiz isteminin incelenmeksizin reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Uyuşmazlık konusu aracın daha önce yurt dışında tescilli olup olmadığının öngörülmesinin mümkün olmadığı, teknik olarak araç üzerinde incelemenin de yapılamayacağı, aracın yeni ve kullanılmamış durumda olduğu, davalı idare tarafından araç üzerinde herhangi bir inceleme yapılmaksızın eksik incelemeye dayalı olarak işlem tesis edildiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

İstemin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'UN DÜŞÜNCESİ

26/06/2025 tarih ve 32938 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Anayasa Mahkemesinin 27/03/2025 tarih ve E:2024/189, K:2025/83 sayılı kararı uyarınca, bölge idare mahkemesi dava dairesinin temyiz isteminin incelenmeksizin reddine dair kararın kaldırılmasından sonra, esasa ilişkin kararın hukuka uygun olduğu ve onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Yedinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

26/06/2025 tarih ve 32938 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Anayasa Mahkemesinin 27/03/2025 tarih ve E:2024/189, K:2025/83 sayılı kararında, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 6. fıkrasının “istinaf başvurusunun kısmen veya tümden kabulü hali” yönünden iptaline karar verildiğinden, bölge idare mahkemesi dava dairesinin ... tarih ve E:..., K:..., T:... sayılı temyiz isteminin incelenmeksizin reddine dair kararın kaldırılmasından sonra, esasa ilişkin kararına yönelik temyiz başvurusunun incelenmesine geçilmiştir.

Temyiz başvurusu; davacı adına tescilli ... tarih ve ... sayılı serbest dolaşıma giriş beyannamesi muhteviyatı olup yurt dışında trafiğe tescil edilmesi nedeniyle "eski" olduğu anlaşılan aracın 95/7606 sayılı İthalat Rejim Kararının 7. maddesi uyarınca ithalinin izne tabi olmasına rağmen söz konusu iznin alınmadığından bahisle ithalat işlemlerinin sonuçlandırılmaması üzerine, davacı tarafından ithalat işlemlerinin tamamlanması ve aracın kendilerine teslim edilmesi istemiyle yapılan başvurunun zımnen reddine dair karara vaki itirazın zımnen reddine dair işlemin iptali istemine ilişkindir.

Vergi mahkemeleri, İdari Yargı Düzeninin özel görevli mahkemeleridir. Bu yargı düzeninin genel görevli mahkemeleri ise, idare mahkemeleridir. Bunun anlamı; özel görevli idari mahkeme olan vergi mahkemelerinin görev alanının kanunla belli edilmiş bulunması; kanunla sınırları çizilen bu alan dışında kalan ve özel görevli başka idari yargı yerinin; örneğin, Danıştay'ın görev alanına da girmeyen idari uyuşmazlıkların idare mahkemelerince çözülmesinin gerekli olmasıdır.

Başka bir anlatımla; özel görevli idari yargı yerlerinin görev alanına girmeyen idari uyuşmazlıkların "kanuni hakimi", idare mahkemeleridir.

Özel görevli idari yargı yeri olarak vergi mahkemelerinin görev alanı, 2576 sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluşu ve Görevleri Hakkında Kanun'un 3410 sayılı Kanun'un 2. maddesiyle değişik 6. maddesinde gösterilmiştir.

Bu maddenin (a) bendine göre; vergi mahkemeleri, genel bütçeye, il özel idareleri, belediye ve köylere ait vergi, resim ve harçlar ile benzeri mali yükümler ve bunların zam ve cezaları ile tarifelere ilişkin davaların; (b) bendine göre, (a) bendindeki konularda 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun uygulanmasına ilişkin davaların; (c) bendine göre ise, diğer kanunlarla verilen işlerin çözümüyle görevlidir.

Öte yandan; aynı Kanunun 5. maddesinde de, vergi mahkemelerinin görevine giren davalarla ilk derecede Danıştay'da çözümlenecek olanlar dışında, maddede belirtilen davaların idare mahkemelerince karara bağlanacağı hüküm altına alınmıştır.

Sözü edilen hükümlere göre, vergi mahkemelerinin bir uyuşmazlığın görüm ve çözümüne bakabilmeleri, sayılan davalardan birinin mevcut olması koşuluna bağlı bulunmaktadır. Olayda ise, maddede sayılan davalardan birine konu olabilecek türde tesis edilmiş herhangi bir işlem söz konusu olmayıp, davacı adına tescilli serbest dolaşıma giriş beyannamesi muhteviyatı aracın ithalat işlemlerinin tamamlanması ve aracın davacıya teslim edilmesi istemine ilişkin olduğu anlaşılmaktadır. Dolayısıyla; uyuşmazlık, vergi mahkemelerinin sınırları "kanunla çizilmiş özel görev alanı"nın dışında kalmaktadır.

Bu itibarla, genel görevli idare mahkemelerinin görev alanına giren söz konusu uyuşmazlığın vergi mahkemesince çözümlenmesi, Anayasa'nın 37. maddesinde öngörülen "kanuni hakim ilkesi"ne açıkça aykırı olduğundan, mahkeme kararına yönelik istinaf isteminin reddine dair kararda görev yönünden yasal isabet bulunmamıştır.

(X) KARŞI OY

26/06/2025 tarih ve 32938 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Anayasa Mahkemesinin 27/03/2025 tarih ve E:2024/189, K:2025/83 sayılı kararında, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 6. fıkrasının “istinaf başvurusunun kısmen veya tümden kabulü hali” yönünden iptaline karar verildiğinden, bölge idare mahkemesi dava dairesinin ... tarih ve E:..., K:..., T:... sayılı temyiz isteminin incelenmeksizin reddine dair kararın kaldırılmasından sonra, esasa ilişkin kararına yönelik temyiz başvurusunun incelenmesine geçilmiştir.

Vergi mahkemelerinin görev alanı, 2576 sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluşu ve Görevleri Hakkında Kanun'un 6. maddesinin (a) bendine göre; vergi mahkemeleri, genel bütçeye, il özel idareleri, belediye ve köylere ait vergi, resim ve harçlar ile benzeri mali yükümler ve bunların zam ve cezaları ile tarifelere ilişkin davaların; (b) bendine göre, (a) bendindeki konularda 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun uygulanmasına ilişkin davaların; (c) bendine göre ise, diğer kanunlarla verilen işlerin çözümüyle görevlidir.

4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 3. maddesinin beşinci fıkrasında, "Karar" deyimi, bağlayıcı tarife ve menşe bilgileri de dahil olmak üzere, gümrük idaresinin, gümrük mevzuatı ile ilgili olarak belirli bir konuda bir veya daha fazla kişi üzerinde hukuki sonuç doğuracak idari tasarruf olarak tanımlanmış.

Kanun'un 235. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendinde, serbest dolaşıma giriş rejimine tabi tutulan eşyaya ilişkin olarak, yapılan beyan ile muayene ve denetleme veya teslimden sonra kontrol sonucunda, eşyanın ithali, belli kuruluşların vereceği ve gümrük idaresine ibrazı veya beyanı zorunlu olan lisans, izin, uygunluk belgesi veya bu belgeler yerine geçen bilgiye bağlı olmasına rağmen, eşya belge veya bilgiye tabi değilmiş ya da belge veya bilgi alınmış gibi beyanda bulunulduğunun tespit edilmesi hâlinde, varsa eşyanın fark gümrük vergilerinin alınmasının yanı sıra,

gümrüklenmiş değerinin iki katı idari para cezasının verileceği hükmü yer almaktadır. 95/7606 sayılı İthalat Rejim Kararının 7. maddesinde, eski, kullanılmış, yenileştirilmiş, kusurlu (defolu) ve yatık (zamanla dayanıklılığını yitirmiş) malların ithalinin izne tabi olduğu belirlenmiştir.

Dosyanın UYAP kayıtlarıyla birlikte incelenmesinden; davacı adına tescilli ... tarih ve ... sayılı serbest dolaşıma giriş beyannamesi muhteviyatı olup yurt dışında trafiğe tescil edilmiş olması nedeniyle "eski" olduğu ve 95/7606 sayılı İthalat Rejim Kararının 7. maddesi uyarınca ithali izne tabi olmasına rağmen söz konusu iznin alınmadığından bahisle 4458 sayılı Kanun'un 235. maddesinin 1. fırkasının (c) bendi uyarınca karar bağlanan para cezasına vaki itirazın zımnen reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan davada, ...

Vergi Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla davanın reddine ilişkin karara yönelik istinaf isteminin kabulü ile dava konusu işlemin iptaline yönelik ... Bölge İdare Mahkemesi .. Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, Dairemizin 13/03/2025 tarih ve E:2024/2960, K:2025/1165 sayılı kararıyla temyizen incelenerek verilen kesin bozma kararı üzerine üzerine yeniden verilen ... Bölge İdare Mahkemesi ...

Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı davanın reddine ilişkin kararın Dairemizin E:2025/3346 sayılı esasında kayıtlı olduğu görülmektedir.

Yukarıda yargılama sürecine yer verilen ve Dairemizce vergi mahkemesinin görevinde görülen para cezası kararı ile dava konusu işlemin, 4458 sayılı Kanun'un 235. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendi ile 95/7606 sayılı İthalat Rejim Kararının 7. maddesi uyarınca izne tabi olduğundan bahisle tesis edildikleri ve söz konusu uyuşmazlıkların çözümünde yapılacak değerlendirmelerin birbirleriyle bağlantılı olduğu,

görev yönünden farklı yargılama sürecine tabi tutulmaları halinde, aynı olayın faklı sonuçlara bağlanmasına ve adil yargılanma hakkının ihlaline sebep olabileceği, dava konusu işlemin gümrük işlemlerinden kaynaklanan vergisel nitelikli işlem olduğu hususları göz önünde bulundurulduğunda, ithalat işlemlerinin sonuçlandırılmaması üzerine, ithalat işlemlerinin tamamlanması ve aracın kendilerine teslim edilmesi istemiyle yapılan başvurunun zımnen reddine dair karara vaki itirazın zımnen reddine dair işlemin vergi mahkemesinin görevinde olduğu;

bu durumda, dava konusu uyuşmazlığın esasının incelenmesi gerektiği görüşü ile Daire kararına katılmıyorum.