Danıştay 8. Daire E.2018/3971 K.2022/7129

Dava konusu istem: Davacı tarafından ihale sonucunda alınan maden ruhsatının tescil edilmesi istemiyle yapılan başvurunun reddine dair … tarih ve …sayılı işlemin iptali istenilmektedir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; mevzuat hükümleri ile dosyadaki bilgi ve belgelerin değerlendirilmesinden; tescilin gerçekleştirilebilmesi için verilmesi gereken imza sirküsünün, vergi levhasının, şirketin amacını, süresini, yönetimini gösteren ticaret sicil gazetelerinin, 18/02/2015 tarihinde yürürlüğe giren 6592 sayılı Kanunla değişik 3213 sayılı Maden Kanunu gereği devir için yatırılması gereken işletme ruhsat taban bedellerinin yatırıldığını gösteren makbuzların ve vergi borcu yoktur yazısının davalı idareye sunulmadığı anlaşıldığından tescil talebinin reddine ilişkin dava konusu işlemde hukuki isabetsizlik görülmediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: …Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, dava konusu ruhsatların ihale ile alınması sonucunda mülkiyetin geçtiği, bu nedenle tescilin sağlanması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından, istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'NUN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, 703 sayılı KHK ile 3213 sayılı Maden Kanunu'na eklenen Geçici 33. madde ve 15/07/2018 tarih ve 30479 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 4 Nolu Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin 766. maddesi uyarınca Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı hasım mevkiiden çıkarılıp Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü hasım mevkiine alınarak, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

…. İflas Dairesi tarafından dava dışı müflis …Madencilik A.Ş.'ne ait 16 adet ruhsatın E:… sayılı dosyası ile 16/05/2014 tarihinde satışa çıkarıldığı, ihale sonucunda davacı. Granit Seramik Mad. İnş. İth. İhr. San. ve Tic.

A.Ş.'ne ihale edildiği, ihale işlemlerinin kesinleştiği, İflas Müdürlüğü tarafından davalı idareye müzekkere gönderildiği, müzekkerenin idareye 30/07/2014 tarihinde tebliğ edildiği, İcra İflas Müdürlüğünün yazısından sonra, davacı şirket yetkililerine şifahen tescil işlemi için gereken belgeler konusunda bilgi verildiği ve bu belgelerin tamamlanmasından sonra tescil işleminin yapılacağının belirtildiği, idare tarafından istenilen söz konusu belgeler verilmediği gerekçesiyle tescil işleminin yapılamadığı,

18/02/2015 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanan 6592 sayılı Kanunla, 3213 sayılı Maden Kanunu'nun bazı maddelerinde değişiklik yapıldığı ve bu değişiklikten sonra teminat ve harç ödeme yükümlülüğünün kaldırıldığı, yerine devir bedeli ve işletme ruhsatı taban bedeli uygulanmaya başlandığı, kanunun yürürlüğe girmesinden sonra davacı şirket tarafından 23/03/2015 tarihli dilekçeyle maden siciline tescil işlemlerinin yapılmasının talep edildiği, ancak idare tarafından istenilen belgeler sunulmadığı gerekçesiyle tescil işlemlerinin yine gerçekleştirilmediği,

30/12/2015 tarihinde bir kere daha tescil talebiyle yapılan başvurunun davalı idarenin … tarih ve …sayılı işlemiyle reddedilmesi üzerine bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT

3213 sayılı Maden Kanunu'nun "Hakların bölünmezliği, devir ve intikali" başlıklı 5. maddesinin 2. fıkrasında, "Maden ruhsatları ve buluculuk hakkı devredilebilir. Devir yapılmadan önce arama ve işletme ruhsatlarının devredildiği tarihteki ruhsat bedelinin iki katı tutarında devir bedeli alınır.

Devir Bakanlık onayı ile gerçekleşir." hükmü, aynı maddenin 5. fıkrasında, "Devir ve intikal işlemlerine ilişkin usul ve esaslar yönetmelikle belirlenir." hükmü, Kanun'un "Maden hakkı" başlıklı 6. maddesinin 1. fıkrasında, "Maden hakları, madenî hakları kullanmaya ehil T.C. vatandaşlarına, madencilik yapabileceği statüsünde yazılı Türkiye Cumhuriyeti Kanunlarına göre kurulmuş tüzelkişiliği haiz şirketlere, bu hususta yetkisi bulunan kamu iktisadi teşebbüsleri ile müesseseleri, bağlı ortaklıkları ve iştirakleri ile diğer kamu kurum, kuruluş ve idarelerine verilir. " hükmü, "Haciz ve ihtiyati tedbir" başlıklı 40. maddesinin 3. fıkrasında,

"Bir madenin tamamının icra yolu ile satışı 43 üncü maddede yazılı usule tabidir." hükmü, "İpoteğin paraya çevrilmesi" başlıklı 43. maddesinin 2. fıkrasında, "Maden işletme ruhsatını iktisap etmek isteyen talibin bu hakkın iktisabı için aranan kanuni şartları haiz olması lazımdır. Talip bu şartları haiz bulunduğunu, Bakanlıktan alacağı vesika ile ispat eder. İcra dairesi bu vesikayı ibraz etmiş olan talipler arasında satışı yapar. " hükmü yer almaktadır.

Madencilik Faaliyetleri Uygulama Yönetmeliği'nin "İcra yoluyla devir" başlıklı 82. maddesinde, "Devir, icra ile satış veya mahkeme kararına dayalı yapılıyor ise, ruhsatı devralması gereken kişi veya şirket, devri gerektiren belgelerin aslı veya noter onaylı örneği, harç ve teminatların yatırıldığını gösteren belgeler ile Genel Müdürlüğe müracaat eder. Bu durumda da ruhsatı devralacak kişinin Kanunun 6 ncı maddesindeki maden haklarını kullanabilecek şartları taşıması gerekir." hükmü bulunmaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Uyuşmazlıkta, davacı tarafından ihale sonucunda alınan maden ruhsatının tescil edilmesi istemiyle yapılan başvuru, tescilin gerçekleştirilmesi için imza sirküleri, vergi levhası, şirket bilgilerini gösteren ticaret sicil gazetesi, işletme ruhsat taban bedelinin yatırılması ve 6183 sayılı Kanun'un 22/A maddesi uyarınca alınan vadesi geçmiş borç durumuna ilişkin belgenin verilmemesi nedeniyle reddedilmiştir.

3213 sayılı Maden Kanunu'nda 6183 sayılı Kanunun 22/A maddesi kapsamında vadesi geçmiş borcun bulunmadığına ilişkin belgenin hangi durumlarda isteneceği tek tek sayılmak suretiyle belirtilmiş olup, kanunda ihale sonucunda alınan maden ruhsatının tescil edilebilmesi için anılan belgenin isteneceğine dair bir düzenlemeye yer verilmemiştir.

Yine, dava konusu işlem tarihinde yürürlükte olan Madencilik Faaliyetleri Uygulama Yönetmeliği'nde icra yoluyla yapılacak olan devirler için gerekli olan belgeler belirtilmekle birlikte, vadesi geçmiş borcun bulunmadığına ilişkin belgenin söz konusu belgelerden olmadığı anlaşılmaktadır.

Bu durumda, davacının ihale sonucunda aldığı maden ruhsatının tescil edilmesi için birtakım belgelerin verilmediği gerekçesiyle tescilin sağlanmaması yönünde tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık, aksi yöndeki İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine dair Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

Nitekim, Dairemizin 02/06/2022 tarih ve E:2017/7296, K:2022/3691 sayılı kararıyla Maden Yönetmeliğin “Arama ruhsatı veya sertifika verilmesi” başlıklı 14. maddesinin 4. fıkrasında yer alan "21/7/1953 tarihli ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun 22/A maddesi kapsamında vadesi geçmiş borcun bulunmadığına İlişkin belge'' ifadesi. “İcra yoluyla devir” başlıklı 84. maddesinin 2. fıkrası ile.

“Ruhsat taban bedeli, ruhsat bedeli” başlıklı 94. maddesinin 8. fıkrasında yer alan "rödövans" ibaresi yönünden, "3213 sayılı Maden Kanunu'nun 13. maddesinin 4. fıkrası ile 24. maddesinin 2. fıkrasında, 6183 sayılı Kanunun 22/A maddesi kapsamında vadesi geçmiş borcu bulunmadığına ilişkin belgenin hangi durumlarda isteneceği tek tek sayılmak suretiyle belirtildiği, Kanunda yer almayan durumların Yönetmelikte düzenlenmek suretiyle anılan belgenin isteneceği durumların genişletilmesine olanak bulunmadığı" gerekçesiyle söz konusu maddelerin iptaline karar verilmiştir.

Öte yandan, idare tarafından tescilin sağlanması için talep edilen diğer belgelerin (imza sirküleri, vergi levhası vb.) tescilin davacı adına yapılabilmesi için gerekli olan bilgi mahiyetindeki evraklar olduğu görülmektedir.

Davalı idarece istenilen işletme ruhsat taban bedeline gelince, dava konusu işlemde talep edilen bu bedelin ihale öncesine mi yoksa sonrasına mı ait olduğuna ilişkin bir bilgiye yer verilmediği anlaşılmaktadır. Ruhsat taban bedeli ruhsatın verilmesi için talep edilebilecek bir bedel olmakla birlikte, dava konusu ruhsatlar icra yoluyla ihale sonucunda elde edildiğinden istenilen bu bedelin ihale öncesi döneme ait olmaması gerektiği açıktır.

Diğer taraftan, dava konusu işlemle talep edilen tüm belge ve bedellerin davacı tarafından tamamlanarak ruhsatların alındığı görülmüştür.