Danıştay 8. Daire E.2019/8978 K.2023/2920

Dava, Özel Öğretim Kurumları Standartlar Yönergesine göre B sınıfı ehliyet için 4 araç bulundurma zorunluluğunu gerekçe göstererek, 4 araç bulundurmayan sürücü kurslarının B sınıfı sertifika için kursiyer kaydının MEBBİS Modül Sistemine girişinin engellenmesine ilişkin 27/05/2015 tarih 5463364 sayılı davalı idare işleminin iptali istenilmektedir.

DAVACININ İDDİALARI

Karayolları Trafik Kanunu ve bu Kanun'a dayanılarak hazırlanan Karayolları Trafik Yönetmeliği'ne göre Yönergenin dayanağı ilgili hükümlerin 01/01/2016 tarihinde yürürlüğe gireceği dolayısıyla kazanılmış hakkının bulunduğu, ancak davalı idarece bu hakkının korunmadığı, davalı idarece dava konusu düzenlemenin sebep unsurunun ortaya konulmadığı, düzenlemenin kamu yararı ve hizmet gereklerine aykırı olduğu, iptali gerektiği ileri sürülmektedir.

DAVALININ SAVUNMASI

Sürücü kurslarında sınav aracının "B" sertifika sınıfı için en az 3 olan araç sayısının, dava konusu işlemin dayanağı olan Yönerge'de 11/09/2013 tarihinde yapılan değişiklikle 4'e çıkartıldığı, sürücü kurslarının adapte olması için 01/06/2015 tarihine kadar süre verildiği, direksiyon eğitim aracı sayısının 01/06/2015 tarihinde Yönergenin ilgili maddesinde belirtilen sayıda olmayan sürücü kurslarının, "Özel MTSK Modülü" üzerinden kursiyer kaydı yapamayacağına ilişkin dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu, dava konusu edilen … tarih … sayılı işlemin dayanağı üst norm hükümlerine uygun olduğu ileri sürülerek davanın reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : …

DÜŞÜNCESİ

Düzenleyici işlemin dayanağını oluşturan ve bir üst norm niteliğindeki düzenlemenin, normlar hiyerarşisine aykırı olduğundan bahisle yargı kararı ile iptal edilmiş veya herhangi bir yargı kararına gerek kalmaksızın idarece ilga edilmiş olması halinde; anılan işlemin dayanaktan yoksun kalması sonucunun doğacağı ve sebep unsuru yönünden hukuka aykırılığın oluşacağı tartışmasızdır.

Uyuşmazlıkta; dava konusu, B sınıfı sertifika programı için en az 4 aracı bulunmayan sürücü kurslarınının, 01/06/2015 tarihi itibariyle Özel MTSK Modülü üzerinden kursiyer kaydının engellenmesine ilişkin Milli Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Genel Müdürlüğü'nün … tarih ve … sayılı işlemin dayanağı Yönerge hükmünün dava açıldıktan sonra yürürlükten kaldırılması nedeniyle hukuki dayanaktan yoksun kalan işlemin iptali gerektiği düşünülmektedir.

DANIŞTAY SAVCISI : …

DÜŞÜNCESİ

Özel Öğretim Kurumları Standartlar Yönergesine göre B sınıfı ehliyet için 4 araç bulundurma zorunluluğunu gerekçe göstererek, 4 araç bulundurmayan sürücü kurslarının B sınıfı sertifika için kursiyer kaydının MEBBİS Modül Sistemine girişinin engellenmesine ilişkin … tarih … sayılı işlemin iptali istenilmektedir.

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun "sürücü kursları" başlıklı 123. maddesinin 2. fıkrasında; sürücü kurslarının sürücü belgesi cinslerine göre sınıflandırılması, hangi sınıf kursun kimler tarafından açılabileceği, öğretim ve eğitim konuları ile metodu, kurs süreleri, kurslar için eğitim ve öğretimde kullanılacak bina, araç, gereç ve teçhizatın nitelik ve niceliği, teminat miktarları, sertifika sınavlarının esas ve usulleri, sertifika aranmayacak sürücü belgesi sınıfları ve bunların sınavları İçişleri Bakanlığının uygun görüşü üzerine Milli Eğitim Gençlik ve Spor Bakanlığınca çıkartılan yönetmelikle belirleneceği, hükmü yer almaktadır.

11/09/2013 tarih ve 2415748 sayılı Makam Olurlu Özel Öğretim Kurumları Standartlar Yönergesinin "direksiyon eğitimi ve sınav aracı" başlıklı 30. maddesinde; direksiyon eğitim ve sınav araçlarının, çift frenli, çift debriyajlı, tek direksiyon sistemi ile her türlü donanımı sağlam ve trafiğe hazır durumda olması gerektiği, direksiyon eğitimi sınavlarında kullanılan araçlarda, aracın yedek pedallarına basıldığında sesli veya ışıklı uyarı veren alet bulunacağı ile direksiyon eğitim ve sınav araçlarının motorlu taşıt sürücüleri kurslarında uygulanan sertifika sınıfı programına göre.

“B” sertifika sınıfı için en az dört, “A1”, “A2”, “C”, “D”, “E”, “F”, “H (Motosiklet)” ve “H (Otomobil)” sertifika sınıfları için en az birer direksiyon eğitim ve sınav aracı bulunması gerektiği, “G” sınıfı sertifikada; özel motorlu taşıt sürücüleri kurslarında “G” sınıfı sertifika programının sadece Trafik ve Çevre, Araç Tekniği ve İlkyardım dersleri verildiğinden “G” sınıfı için direksiyon eğitim ve sınav aracı bulundurulmayacağı, düzenlemesi yer almaktadır.

Yukarıda metnine yer verilen mevzuat incelendiğinde; 2918 sayılı Kanunun 123. maddesinde sürücü kurslarında kullanılacak araçların nitelik ve niceliğinin yönetmelikle belirleneceği hükmü yer almasına rağmen sertifika sınıflarına göre eğitimde ve sınavda kullanılacak araçların sayılarının Millli Eğitim Bakanlığı tarafından çıkarılan Yönerge ile belirlendiği görülmektedir.

Buna göre, araçların nitelik ve niceliklerine ilişkin esasların, yönetmelikle düzenlenmesi gerekirken, konunun daha alt bir hukuk normu olan, 3011 sayılı Resmi Gazetede Yayımlanacak Yönetmelikler Hakkında Kanun kapsamında kamuyu ilgilendirmesine rağmen Resmi Gazete'de yayımlanmayan ve yönetmelik ile çıkarılma usulü farklılık gösteren Yönerge ile düzenlenmesi normlar hiyerarşisine aykırıdır.

Bu durumda, yönetmelik ile düzenlenmesi zorunluluğu bulunan alan Yönerge ile düzenlendiğinden; bu Yönergeye dayanılarak tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, dava konusu işlemin iptali gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince duruşma için taraflara önceden bildirilen 31/05/2023 tarihinde, davacı vekilleri Av. … ile Av. …'ın gelmediği ve davalı idare vekili Av. Sevi Kılıç'ın geldiği, Danıştay Savcısının hazır olduğu görülmekle, açık duruşmaya başlandı. Taraflara Usulüne uygun olarak söz verilerek dinlendikten ve Danıştay Savcısının düşüncesi alındıktan sonra taraflara son kez söz verilip, duruşma tamamlandı. Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

İLGİLİ MEVZUAT

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun "sürücü kursları" başlıklı 123. maddesinin 2. fıkrasında; sürücü kurslarının sürücü belgesi cinslerine göre sınıflandırılması, hangi sınıf kursun kimler tarafından açılabileceği, öğretim ve eğitim konuları ile metodu, kurs süreleri, kurslar için eğitim ve öğretimde kullanılacak bina, araç, gereç ve teçhizatın nitelik ve niceliği, teminat miktarları, sertifika sınavlarının esas ve usulleri, sertifika aranmayacak sürücü belgesi sınıfları ve bunların sınavları İçişleri Bakanlığının uygun görüşü üzerine Milli Eğitim Gençlik ve Spor Bakanlığınca çıkartılan yönetmelikle belirleneceği, hükmü yer almaktadır.

11/09/2013 tarih ve 2415748 sayılı Makam Olurlu Özel Öğretim Kurumları Standartlar Yönergesinin "Direksiyon eğitimi ve sınav aracı" başlıklı mülga 30. maddesinde; direksiyon eğitim ve sınav araçlarının, çift frenli, çift debriyajlı, tek direksiyon sistemi ile her türlü donanımı sağlam ve trafiğe hazır durumda olması gerektiği, direksiyon eğitimi sınavlarında kullanılan araçlarda, aracın yedek pedallarına basıldığında sesli veya ışıklı uyarı veren alet bulunacağı ile direksiyon eğitim ve sınav araçlarının motorlu taşıt sürücüleri kurslarında uygulanan sertifika sınıfı programına göre.

“B” sertifika sınıfı için en az dört, “A1”, “A2”, “C”, “D”, “E”, “F”, “H (Motosiklet)” ve “H (Otomobil)” sertifika sınıfları için en az birer direksiyon eğitim ve sınav aracı bulunması gerektiği, “G” sınıfı sertifikada; özel motorlu taşıt sürücüleri kurslarında “G” sınıfı sertifika programının sadece Trafik ve Çevre, Araç Tekniği ve İlkyardım dersleri verildiğinden “G” sınıfı için direksiyon eğitim ve sınav aracı bulundurulmayacağı düzenlemesi yer almaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıda yer alan hükümlerden anlaşıldığı üzere; sürücü kurslarının sürücü belgesi cinslerine göre sınıflandırılması, hangi sınıf kursun kimler tarafından açılabileceği, öğretim ve eğitim konuları ile metodu, kurs süreleri, kurslar için eğitim ve öğretimde kullanılacak bina, araç, gereç ve teçhizatın nitelik ve niceliği, teminat miktarları, sertifika sınavlarının esas ve usulleri, sertifika aranmayacak sürücü belgesi sınıfları ve bunların sınavlarına ilişkin düzenlemelerin Yönetmelik düzeyinde norm ile ve İçişleri Bakanlığının uygun görüşü alınmak suretiyle hazırlanması yasal bir zorunluluktur.

Uyuşmazlıkta. 11/09/2013 tarih ve 2415748 sayılı Makam Olurlu Özel Öğretim Kurumları Standartlar Yönergesinin "direksiyon eğitimi ve sınav aracı" başlıklı 30. maddesinde; direksiyon eğitim ve sınav araçlarının motorlu taşıt sürücüleri kurslarında uygulanan sertifika sınıfı programına göre.

“B” sertifika sınıfı için en az dört, “A1”, “A2”, “C”, “D”, “E”, “F”, “H (Motosiklet)” ve “H (Otomobil)” sertifika sınıfları için en az birer direksiyon eğitim ve sınav aracı bulunması gerektiği, “G” sınıfı sertifikada; özel motorlu taşıt sürücüleri kurslarında “G” sınıfı sertifika programının sadece Trafik ve Çevre,

Araç Tekniği ve İlkyardım dersleri verildiğinden “G” sınıfı için direksiyon eğitim ve sınav aracı bulundurulmayacağı kuralının hatırlatılmasına ve 4 araç bulundurmayan sürücü kurslarının B sınıfı sertifika için kursiyer kaydının MEBBİS Modül Sistemine girişinin engellenmesine ilişkin … tarih … sayılı işlemin düzenlendiği anlaşılmaktadır.

2918 sayılı Kanunun 123. maddesinde sürücü kurslarında kullanılacak araçların nitelik ve niceliğinin yönetmelikle belirleneceği hükmü yer almasına rağmen; -normlar hiyerarşisine aykırı olarak- sertifika sınıflarına göre eğitimde ve sınavda kullanılacak araçların sayılarının Millli Eğitim Bakanlığı tarafından çıkarılan Yönerge ile belirlenmiş ise de; Özel Öğretim Kurumları Standartları Yönergesi'nin 30. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendinin 7/3/2017 tarihli Makam Oluru ile ilga edilerek kurslarda bulunması gereken asgari araç sayısına ilişkin kuralın Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu Yönetmeliği'nin 17. maddesinin 4. fıkrasına dercedildiği görülmüştür.

Dolayısıyla; B sınıfı sertifika programı için en az 4 aracı bulunmayan sürücü kurslarınının, 01/06/2015 tarihi itibariyle Özel MTSK Modülü üzerinden kursiyer kaydının engellenmesine ilişkin Milli Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Genel Müdürlüğü'nün … tarih ve … sayılı işleminin dayanağı hüküm olan Yönerge hükmü dava açıldıktan sonra yürürlükten kaldırılması nedeniyle görülmekte olan davanın konusuz kaldığı anlaşıldığından karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerekmektedir.

Zira; dava konusu işlemin iptali istemiyle açılan başka bir davada; Danıştay Onbeşinci Dairesinin 29/03/2018 tarih ve E:2016/6929; K:2018/3200 sayılı konusuz kalan davada karar verilmesine yer olmadığı yolundaki kararı, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'nun 11/11/2019 tarih ve E:2018/2641; K:2019/5450 sayılı kararıyla onanmıştır.