Danıştay 8. Daire E.2020/3711 K.2024/1101

Dava konusu istem: Akaryakıt istasyonu işletmeciliği yapan davacı şirkete ait taşınmazdan, ATM cihazlarının kaldırılmasına dair ... Büyükşehir Belediye Meclisinin ...gün ve ... sayılı kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda.

Büyükşehir Belediyelerine ATM cihazlarının konulması, kaldırılması, izin alınması gibi herhangi bir düzenlemeye yer verilmediği, davalı idare tarafından kaldırılması istenilen ATM cihazlarının bulunduğu alanın kamusal alanda olmadığı, özel mülkiyete ait olan akarakıt istasyonunda yer aldığı, dolasıyla ATM cihazlarının bulunduğu alanın kamusal alan olmayıp özel alan olduğu, ayrıca ATM cihazlarının kent estetiğini, çevre ve çevre sağlığını, trafik düzenini bozduğuna dair herhangi bir somut kanıtın sunulmadığı, ATM cihazlarının akaryakıt istisyonu içerisinde yer aldığı ve herhangi bir aksamaya yol açmadığı,

davalı idarenin zabıta görevlileri tarafından çekilen fotograflardan da anlaşıldığından bahisle dava konusu işlemde mevzuata ve hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılarak dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti:İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, ... ili genelinde ATM ünitelerinin herhangi bir yasal izin veya tespite dayanmaksızın mülk sahipleri ile bankalar arasındaki özel kira sözleşmeleri ile kiralanarak işletilmekte olduğu, bu durumun ulaşım, trafik yoğunluğu,çevre kirliliği ve kent estetiği yönlerinden önemli sorunlara yol açtığı, şehrin muhtelif yerlerinde dağınık halde bulunan ATM (Bankamatik)'lerin gruplar halinde toplanarak gerek disipline ve güvenliğin sağlanması gerekse kent estetiği yönünden görüntü kirliliğinin olmaması için alınan kararın iptalinin hukuka ve mevzuata aykırı olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin işin gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

KARŞI OY

(X-) Dava, Akaryakıt istasyonu işletmeciliği yapan davacı şirkete ait taşınmazdan, ATM cihazlarının kaldırılmasına dair ... Büyükşehir Belediye Meclisinin ... gün ve ... sayılı kararının iptali istemiyle açılmıştır.

5393 sayılı Belediye Kanunu'nun "Belediyenin Görev, Yetki ve Sorumlulukları" başlıklı 14. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde.

"Belediyenin mahalli müşterek nitelikte olmak şartıyla, imar, su ve kanalizasyon, ulaşım gibi kentsel alt yapı; coğrafi ve kent bilgi sistemleri; çevre ve çevre sağlığı, temizlik ve katı atık; zabıta, itfaiye, acil yardım, kurtarma ve ambulans; şehir içi trafik; defin ve mezarlıklar; ağaçlandırma, park ve yeşil alanlar; konut; kültür ve sanat, turizm ve tanıtım, gençlik ve spor; sosyal hizmet ve yardım, nikâh, meslek ve beceri kazandırma; ekonomi ve ticaretin geliştirilmesi hizmetlerini yapar veya yaptırır." Hükmüne, "Belediyenin yetkileri ve imtiyazları" başlıklı 15. maddesinin l/b bendinde.

"Kanunların belediyeye verdiği yetki çerçevesinde yönetmelik çıkarabilmek, belediye yasakları koymak ve uygulamak, kanunlarda belirtilen cezaları vermek." Hükmüne yer verilmiştir.

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin değerlendirilmesinden, kent estetiği, çevre ve çevre sağlığı ile şehir içi yaya trafiğini düzenleme hizmetlerini yapma veya yaptırma hususunda görev ve sorumluluğu bulunan davalı belediyenin, bu sorumluluk kapsamında şehirdeki halkın ortak kullanımına açık alanlarda kurulacak ATM'lerin yerlerinin belirlenmesi hususunda ATM'lerin kurulması, izne bağlanmasına ilişkin usul ve esasları düzenleyen dava konusu ATM cihazlarının kaldırılmasına dair Adana Büyükşehir Belediye Meclisinin 13/10/2017 gün ve 425 sayılı kararında hukuka aykırılık bulunmadığından temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği görüşüyle çoğunluk kararına katılmıyorum.

KARŞI OY

(XX-) Dava, Akaryakıt istasyonu işletmeciliği yapan davacı şirkete ait taşınmazdan, ATM cihazlarının kaldırılmasına dair ... Büyükşehir Belediye Meclisinin ... gün ve ... sayılı kararının iptali istemiyle açılmıştır. iptali istemiyle açılmıştır.

3194 Sayılı İmar Kanunu’nun 5. maddesinde, Yapı; karada ve suda, daimi veya muvakkat, resmi ve hususi yeraltı ve yerüstü inşaatı ile bunların ilave, değişiklik ve tamirlerini içine alan sabit ve müteharrik tesislerdir şeklinde tanımlandığı, 20. maddesinde, kuruluş ve kişilerce kendilerine ait tapusu bulunan veya kendilerine tahsis veya irtifak hakkı tesis belgeleriyle verilmiş bulunan arazi, arsa veya parsellerde yapılacak yapının imar planı, yönetmelik, ruhsat ve eklerine uygun olarak yapılabileceği, 21. maddesinde.

“Bu Kanunun kapsamına giren bütün yapılar için 27 nci maddede belirtilen istisna dışında belediye veya valiliklerden (....) yapı ruhsatiyesi alınması mecburidir. Ruhsat alınmış yapılarda herhangi bir değişiklik yapılması da yeniden ruhsat alınmasına bağlıdır. Bu durumda; bağımsız bölümlerin brüt alanı artmıyorsa ve nitelik değişmiyorsa ruhsat, hiçbir vergi, resim ve harca tabi olmaz.

Ancak; derz, iç ve dış sıva, boya, badana, oluk, dere, doğrama, döşeme ve tavan kaplamaları, elektrik ve sıhhi tesisat tamirleri ile çatı onarımı ve kiremit aktarılması ve yönetmeliğe uygun olarak mahallin hususiyetine göre belediyelerce hazırlanacak imar yönetmeliklerinde belirtilecek taşıyıcı unsuru etkilemeyen diğer tadilatlar ve tamiratlar ruhsata tabi değildir.

Belediyeler veya valilikler mahallin ve çevrenin özelliklerine göre yapılar arasında uyum sağlamak, güzel bir görünüm elde etmek amacıyla dış cephe boya ve kaplamaları ile çatının malzemesini ve rengini tayin etmeye yetkilidir. Bu Kanunun yürürlüğe girmesinden önce yapılmış olan yapılar da bu hükme tabidir.” Hükmü,

Aynı Kanunun 32. maddesinin 1. fıkrasında, Bu Kanun hükümlerine göre; ruhsat alınmadan yapıya başlandığı veya ruhsat ve eklerine veya ruhsat alınmadan yapılabilecek yapılarda projelerine ve ilgili mevzuatına aykırı yapı yapıldığı ilgili idarece tespiti, fenni mesulce tespiti ve ihbarı veya herhangi bir şekilde bu duruma muttali olunması üzerine, belediye veya valiliklerce o andaki inşaat durumu tespit edilir. Yapı mühürlenerek inşaat derhal durdurulur. Hükmü yer almaktadır.

03/07/2017 tarih 30113 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Planlı Alanlar İmar Yönetmeliğinin "Yapılaşmada idarenin yükümlülükleri" başlıklı 26. maddesinin 1. fıkrasında; "idareler; tasarrufu altındaki yol, meydan, otopark, park, yaya bölgesi, kaldırım gibi yerler ile bunlar üzerindeki kamu hizmetlerinin yürütülebilmesi için, TSE standartlarına ve ilgili mevzuatına göre,

c) Topluma açık yerlerde ihtiyaçların karşılanması amacıyla; büfe, mescit, para çekme makinesi, telefon kulübesi, tuvalet, çeşme ve benzeri tesislerin kurulmasına ilişkin iş ve işlemleri yürütmekle yükümlüdür." Hükmüne yer verilmiştir.

Yukarıda yer alan mevzuat hükümlerinin değerlendirilmesinden, ATM'lerin imar mevzuatına tabii olduğu görülmektedir.

Bu sebeple, ATM'ler için imar ve çevre mevzuatı çerçevesinde idareden izin alınması yasal bir zorunluluktur.

Açıklanan nedenlerle, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği görüşüyle çoğunluk kararına katılmıyorum.