Danıştay 8. Daire E.2020/7198 K.2024/2109

Dava konusu istem: Ankara İli, Etimesgut İlçesi, Göksu Park Rekreasyon Alanı'nda bulunan açık otoparkta faaliyet gösteren davacı şirket tarafından, anılan işyerinin tahliye edilmesine ilişkin ... tarihli ve ... sayılı Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda.

5393 sayılı Kanun'un 15. maddesinin 5. fıkrası gereğince, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 75. maddesi hükümlerinin belediye taşınmazları hakkında da uygulanacağı, bu kapsamda belediyelerin hüküm ve tasarrufu altındaki taşınmazların, herhangi bir hukuki nedene dayalı olmaksızın fuzulen işgal edildiği hallerde, talep üzerine mülki idare amirince işgal edilen taşınmazın tahliyesinin sağlanması gerektiği açık olup, somut olayda da davacı şirketin adresinde bulunan açık otoparkların işletimi için ...

İşletmeleri Ltd. Şti ile yapılan alt kira sözleşmesi uyarınca alt kiracı konumunda bulunması ve Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı ile ...

İşletmeleri Limited Şirketi arasında imzalanan kira sözleşmesinin feshedilmesi karşısında, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunun 75. maddesinin uygulanabilmesi için, idarenin rızası ve muvafakati olmaksızın bir işgalin olması gerektiği şeklinde öngörülen şartların oluştuğu anlaşıldığından, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 75. maddesinde yer alan mevzuat hükmü gereğince, taşınmazda fuzuli şagil konumunda bulunduğu sabit olan ...

Oyuncaklı Araçlar Peyzaj İnşaat Güvenlik Eğlence Spor Merkezi Turizm Gıda Sanayi ve Ticaret Limited Şirketinin tahliye edilmesinin istenilmesine ilişkin ... tarihli ve ... sayılı işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonuç ve kanaatine varıldığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti:Uyuşmazlık konusu olayda davacı şirketin kira sözleşmesinin usulüne uygun olarak feshedilebilmesi için öncelikle görevli ve yetkili adli yargıda kira sözleşmesinin feshi davası açılması gerektiği, bu davada verilecek karara göre uyuşmazlık konusu yerin tahliyesi yoluna gidilmesi gerekirken, Büyükşehir Belediye meclisinin mahkemenin yerine geçerek kira sözleşmelerini tek taraflı olarak ve kamu gücüne dayanarak fesh etmesi yolundaki kararına dayanılarak taşınmazın tahliyesi yolundaki işlemde hukuka uyarlık görülmediği,

nitekim Danıştay Sekizinci Dairesinin 05/12/2018 günlü, E:2017/971, K:2018/765 sayılı, Danıştay Onuncu Dairesinin 28/12/2016 günlü, E:2016/12646, K:2016/5002 sayılı, 27/01/2014 günlü, E:2013/5333, K:2014/359 sayılı.

30/05/2019 günlü, E:2018/3994, K:2019/4574 sayılı kararlarının da bu yönde olduğu, öte yandan; dava konusu işlemin, Etimesgut Kaymakamlığı'nın davacının işlettiği otoparka yönelik tahliye kararına karşı açtığı davada davanın reddine yönelik karar verildiğinden bahisle mahkeme kararının uygulanması amacıyla tahliye edilmesinin istenilmesine yönelik olduğunun anlaşıldığı, bu nedenle dava konusu işlemin hukuki sürecinin, kiracılık ilişkisi kurularak işletilen otoparklara yönelik olarak tesis edilen işlemler ve açılan davalar ile gelinen noktadaki durumunun irdelenmesinin gerekli görüldüğü, Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin "Belediyece ve ...

İşletmeleri Ltd. Şti'nce kiralanmış işletme hakları devir edilmiş olan tüm otoparkların mevcut kira sözleşmelerinin ve protokollerin, kiracılık ve işletme haklarının iptal edilmesine ilişkin" ... günlü ve ... sayılı kararına karşı açılan bazı davalarda Mahkemelerce verilen davanın reddine ilişkin kararların ....

İdari Dava Dairesi tarafından onanmış ise de aynı işleme yönelik olarak açılan bir dava sonucu Dairemizin 06/11/2019 gün ve E:2019/2095, K:2019/2044 sayılı kararı ile iptaline karar verildiği, (...) söz konusu belediye meclis kararının iptal edilmiş olmasının doğurduğu hukuki etki ve sonuç, bu karara dayanılarak tesis edilmiş olan tahliye işlemlerinide kapsadığından dava konusu tahliye işleminin hukuki geçerliliğini yitirmiş olduğu, yine, davacı şirket tarafından, Ankara Büyükşehir Belediyesi ile ...

İşletmeleri Limited Şirketi aleyhine açılan kiracılığın tespiti istemli davada, ... Sulh Hukuk Mahkemesi'nin ... tarihli ve ... D. İş, K:... sayılı kararıyla, davacı şirketin ihtiyadi tedbir talebinin reddine karar verilmiş, anılan karara karşı yapılan kanun yolu başvurusu neticesinde de, ... Bölge Adliye Mahkemesi ...

Hukuk Dairesi'nin Dosya No:..., Karar No:... sayılı kararıyla davacı şirketin istinaf yolu başvurusunun reddine karar verilmiş ise de bu davanın açıldığı ve istinaf başvurusunun reddedildiği tarihte belediye meclis kararına yönelik bir iptal hükmü bulunmadığı dikkate alındığında adli yargı yerince kira sözleşmesinin feshini içeren ve hukuken geçerli olan belediye meclis kararına dayalı olarak karar verilmiş olduğu sonuç ve kanaatine varıldığı,

gelinen noktada Dairemizce verilen iptal kararının doğurduğu mevcut hukuki durum itibariyle kira sözleşmelerini sonlandıran hukuken geçerli bir belediye meclis kararından söz etme olanağı kalmadığı gerekçesiyle İdare Mahkemesi'nce kararın kaldırılmasına, 2577 sayılı yasanın değişik 45/4 maddesi uyarınca yeniden yapılan inceleme sonucunda dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, vatandaşlardan gelen şikayetler üzerine kamu yararı için işlemin dayanağı olan meclis kararının alındığı, bu karara karşı açılan davaların büyük çoğunluğunun reddedildiği, Sulh Hukuk Mahkemesinde açılan kiracılığın tespiti davasında da davanın reddine karar verildiği, alt kiracı olan davacı şirket ile ... İşletmeleri Ltd. Şti. arasında imzalanan alt kira sözleşmesinde, Büyükşehir Belediyesi ile ... İşletmeleri Ltd. Şti. Arasında imzalanan protokolün okunduğu, içerisinde geçen hükümlere aynen uyulacağının kabul edildiği, protokolün 6. maddesinde ... İşletmeleri Ltd. Şti. İle Büyükşehir Belediyesi arasında çıkacak ihtilaflarda Büyükşehir Belediyesinin sorumlu olmayacağının kabul edildiği, hukuka aykırı kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Ankara İli'nin rekreasyon alanları içerisinde ve muhtelif yerlerinde bulunan otoparkların işletim hakkının, 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu ile tanınan yetki kapsamında Belediye Meclisi Kararı ile 25 yıllığına ... İşletmeleri Limited Şirketi'ne devredildiği, bu kapsamda Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı ile ...

İşletmeleri Limited Şirketi arasında imzalanan 14.05.2010 tarihli devir protokolüne istinaden Ankara Büyükşehir Belediyesi'ne ait olan ve Göksu Park Rekreasyon Alanı'nda bulunan otoparkların işletim hakkının, 25 yıllığına ... İşletmeleri Limited Şirketi'ne devredildiği, bilahare ...

İşletmeleri Limited Şirketi tarafından, tahliyesi istenilen otoparkların işletim hakkının alt kira sözleşmesi ile davacı şirkete devredildiği, sözleşme devam etmekte iken, Ankara Büyükşehir Belediye Meclisi'nin ... tarihli ve ... sayılı kararı ile alt kiracılar tarafından işletilen otoparklar ile ilgili vatandaşlardan gelen yoğun şikâyetler vs. hususlar dikkate alınarak ...

İşletmeleri Limited Şirketi'ne kiralanmış/işletme hakkı devredilmiş tüm otoparkların mevcut kira sözleşmeleri ve protokollerin iptal edilerek bu yerlerin işletme hakkının 25 yıllığına belediye şirketi olan ... A.Ş.'ye devredilmesine karar verildiği, bu karara istinaden 22.01.2018 tarihinde Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından, ...

İşletmeleri Limited Şirketi'ne Ankara İli'nin rekreasyon alanları içerisinde ve muhtelif yerlerinde bulunan taşınmazların boş olarak teslimi hususunun tebliğ edildiği, bunun üzerine ...

İşletmeleri Limited Şirketi tarafından da 02.02.2018 tarihli ihtarname ile alt kiracı konumunda bulunan davacı şirkete kira sözleşmesinin feshedildiğinin, bu sebeple işletim hakkı kendisine devredilen Göksu Park Rekreasyon Alanı içerisinde bulunan otoparkların teslim edilmesi gerektiğinin bildirildiği, buna rağmen, alt kiracı konumunda bulunan davacı şirketçe davaya konu tahliye edilmesi istenilen otoparkların tahliye edilmediği ve söz konusu tahliye bildirimine rağmen otopark işletme faaliyetine devam edildiği, bilahare ...

İşletmeleri Ltd. Şti. tarafından 50. Yıl Parkı içerisinde bulunan otoparkların işletmesinin devredildiği, söz konusu otoparkların tahliye edilmemesi üzerine, davalı Ankara Büyükşehir Belediyesi tarafından dava konusu işlemin tesis edilmesi üzerine bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT

5216 sayılı Büyükşehir Belediye Kanunu'nun "Büyükşehir ve ilçe belediyelerinin görev ve sorumlulukları" başlıklı 7. maddesinde, Büyükşehir belediyesinin görev, yetki ve sorumlulukları belirtilmiş olup; (f) fıkrasında, "Büyükşehir ulaşım ana plânını yapmak veya yaptırmak ve uygulamak; ulaşım ve toplu taşıma hizmetlerini plânlamak ve koordinasyonu sağlamak; kara, deniz, su ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek;

durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek ve işletmek, işlettirmek veya kiraya vermek; kanunların belediyelere verdiği trafik düzenlemesinin gerektirdiği bütün işleri yürütmek"; aynı maddenin (l) fıkrasında ise "Yolcu ve yük terminalleri, kapalı ve açık otoparklar yapmak, yaptırmak, işletmek, işlettirmek veya ruhsat vermek" kuralına yer verilmiştir.

Aynı Kanun'un "Şirket kurulması" başlıklı 26. maddesinde (Değişik: 29/3/2011-6215/21 md.) ise "Büyükşehir belediyesi kendisine verilen görev ve hizmet alanlarında, ilgili mevzuatta belirtilen usullere göre sermaye şirketleri kurabilir. Genel sekreter ile belediye ve bağlı kuruluşlarında yöneticilik sıfatını haiz personel bu şirketlerin yönetim ve denetim kurullarında görev alabilirler.

Büyükşehir belediyesi, mülkiyeti veya tasarrufundaki hafriyat sahalarını, toplu ulaşım hizmetlerini, sosyal tesisler, büfe, otopark ve çay bahçelerini işletebilir; ya da bu yerlerin belediye veya bağlı kuruluşlarının % 50’sinden fazlasına ortak olduğu şirketler ile bu şirketlerin % 50’sinden fazlasına ortak olduğu şirketlere, 8/9/1983 tarihli ve 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu hükümlerine tabi olmaksızın belediye meclisince belirlenecek süre ve bedelle işletilmesini devredebilir.

(Ek cümle: 12/11/2012-6360/10 md.) Ancak, bu yerlerin belediye şirketlerince üçüncü kişilere devri 2886 sayılı Kanun hükümlerine tabidir." hükmü düzenlenmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Ankara Büyükşehir Belediyesi Belediye Meclisi'nin ... tarih ve ... sayılı kararı ile bu karar nedeniyle sözleşmesinin feshedilmesine ilişkin işleme karşı açılan davada. İdare Mahkemesince verilen davanın reddine dair karar ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararı ile kaldırılarak dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmiştir.

Söz konusu Bölge İdare Mahkemesi kararı, temyiz incelemesinde, Dairemizin 21/01/2021 tarih ve E:2019/9942, K:2021/208 sayılı kararıyla "Bakılan uyuşmazlıkta, davalı Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından 5216 sayılı Kanun'un 26. maddesi hükümleri uyarınca otoparkların işletme haklarının belediye şirketine devredilebileceği ve hizmetin asıl sahibi olan davalı idarece kamu yararı ve hizmet gerekleri yönünden gereklilik ortaya çıkması halinde yapılan devrin geri alınmasına karar verilebileceği açık olup; olayda da, davalı idarenin kendisine gelen şikâyetleri dikkate alıp, otoparkların işletme haklarını ...

İşletme Ltd.

Şti'nden geri alarak bu amaçla yapılmış protokolün iptaline karar verdiği; ancak, protokolün iptal edilmesiyle birlikte davalı idarenin alt kira sözleşmesinin tarafı haline gelmesinin, alt kira sözleşmesinin farklı kişiler arasında akdedilmesi ve belediyelerin kiralama işleri konusunda yasal sınırlamalara ve özel düzenlemeye tabi olması nedeniyle hukuken mümkün bulunmadığı, yukarıda yer verilen Sulh Hukuk Mahkemesi kararında da belirtildiği üzere, alt kira ilişkisinin protokol ilişkisinden bağımsız düşünülemeyeceği; zira alt kiracının kendisine tanınan hakları, dayanağı olan üst ilişki sebebiyle kullandığı (davacının dava konusu otoparkı ...

Spor Kulübü Derneği İktisadi İşletmesi'nden kiraladığı, ... Spor Kulübü Derneği'nin de ... İşletme Ltd. Şti ile kira sözleşmesi imzaladığı, diğer bir ifadeyle davacının ... Ltd. Şti ile doğrudan sözleşme ilişkisi de bulunmadığı, yapılan alt kira sözleşmelerinde kiracılık ilişkisinin dayanağının Ankara Büyükşehir Belediyesi ile ... Ltd Şti arasında yapılan protokol olduğunun kabul edildiği, davacının tarafı olduğu kira sözleşmesinde, herhangi bir nedenle ... Ltd. Şti.'nin ...

Spor Kulübü Derneği ile imzaladığı kira sözleşmesi son bulursa alt kiracı ile yapılan sözleşmenin de kendiliğinden fesholunacağının belirtildiği görülmektedir.), davacının kiracılık ilişkisinin de, davalı idare ile ... İşletme Ltd. Şti arasındaki protokolün iptali ve buna bağlı olarak ... Ltd. Şti. ile ...

Spor Kulübü Derneği arasındaki kira sözleşmesinin feshedilmesiyle birlikte sona erdiği, bu sebeple dava konusu işlemlerde hukuka aykırılık bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmaktadır.

Kaldı ki, belediyelerin alım, satım, hizmet, yapım, kira, trampa, mülkiyetin gayri ayni hak tesisi ve taşıma işlerinin 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu hükümlerine göre yürütülmesi esas olup, olayda otoparkların ihale yapılmaksızın üçüncü kişilere kiralandığı görüldüğünden, bu yönden de dava konusu işlemde sonucu itibarıyla hukuka aykırılık bulunmamaktadır." gerekçesiyle hukuka aykırı bulunarak bozulmuştur.

Dolayısıyla, dava konusu tahliye işleminin dayanağı olan Ankara Büyükşehir Belediyesi Belediye Meclisi'nin ... tarih ve ... sayılı kararı ile bu karar nedeniyle sözleşmelerin feshedilmesine ilişkin işlemlerin hukuka uygunluğu yukarıda yer verilen Dairemiz kararı ile ortaya konulduğundan, dava konusu iş yerinin tahliye edilmesine ilişkin işlemde de hukuka aykırılık olmadığı sonucuna varılmıştır.

Bu itibarla, davanın reddi yönündeki ... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin kabul edilerek kararın kaldırılması ve dava konusu işlemin iptaline ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır