Danıştay 8. Daire E.2020/7406 K.2023/7055

Dava konusu istem: Davacı şirket tarafından, Manisa ili, Kırkağaç ilçesi, … Köyü civarında bulunan … numaralı VI. Grup kömür sahası ile ilgili olarak, 3213 sayılı Kanun'un 24. maddesinin 11. fıkrası uyarınca maden işletme ruhsatının düzenlenmesinden itibaren 7. madde gereği alınması gereken izinlerin alınmadığından bahisle 232.896,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin .. tarih ve … sayılı Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:. İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda.

Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki madenlerin milli menfaatlere uygun şekilde aranması, işletilmesi amacıyla maden arama ve işletme faaliyetlerinin gerçek ve tüzel kişilere ruhsat hukuku kapsamında devredildiği, devre ilişkin usul ve esasların belirlenmesinde kazanılmış hakların korunmasına yönelik düzenlemeler yanında yatırımcı gerçek ve tüzel kişilere madenlerin milli menfaatlere uygun şekilde bir an önce işletme aşamasına geçilmesi, arama ve işletme faaliyetleri ile maden sahasının terki sırasında insan ve çevre sağlığına olan olumsuz etkilerin asgariye indirilmesi,

ruhsat sahalarının orman sınırları içinde yer alması durumunda orman sahasının korunmasına yönelik tedbirlerin alınması gibi bir takım sorumlulukların yüklendiğinin görüldüğü, anılan yükümlülükler kapsamında 3213 sayılı Maden Kanunun 24. maddesinin 11 fıkrasındaki düzenleme ile işletme ruhsatı düzenlenen sahada bir an evvel maden üretimine imkan veren (7. madde düzenlenen) izinlerin ikmali için ruhsat sahiplerine 3 yıllık süre verildiği, süresi içinde istenilen izinlere ilişkin bilgi ve belgelerin ibraz edilmemesi durumunda ruhsat sahiplerine idari para cezalarının verilmesinin kararlaştırıldığının görüldüğü,

maden sahasına ilişkin düzenlenen 27/01/2010 tarih ve 46936 sicil sayılı 10 yıl süreli maden işletme ruhsatı tanzimi ile birlikte işletme ruhsatı sahasında maden üretimi yapılabilmesine imkan sağlayan maden işletme izni için gerekli çevresel etki değerlendirme kararı, mülkiyet izni, işyeri açma ve çalışma ruhsatı ile Genel Müdürlüğün kayıtlarına işlenmiş alanlar ile ilgili izinlerin ikmali için 3 yıl süre verildiği, uyuşmazlık konusu olayda, ruhsatı yürürlük tarihi (27/01/2010) üzerinden geçen 8-9 yıllık süreye rağmen işletme ruhsatı sahasında bulunan devlete ait kömür cevheri üretimine başlanılmadığının görüldüğü,

gerekçesiyle toplam 232.896,00-TL tutarında idari para cezası ile cezalandırılmasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılarak davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, gerekli izinlerin alınamamasında davacının bir kusurunun bulunmadığı, davacı tarafından gerekli tüm başvuruların zamanında yapıldığı, idarelerin işleyişinin yavaş olması sebebiyle ya da gerekçe gösterilmeksizin başvurularının reddi nedeniyle gerekli izinlerin alınmamış olmasından davacının sorumlu tutulmasının hakkaniyete uygun olmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından, istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'İN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Manisa ili, Alacalar Köyü civarında orman sınırları içinde yer alan maden sahası için davacı şirket adına 07/01/2010 tarih ve 46936 sicil sayılı 10 yıl süreli maden işletme ruhsatı düzenlendiği, işletme ruhsatı sahasında maden üretimi yapılabilmesine imkan sağlayan maden işletme izni için gerekli çevresel etki değerlendirme kararı, mülkiyet izni, işyeri açma ve çalışma ruhsatı ile Genel Müdürlüğün kayıtlarına işlenmiş alanlar ile ilgili izinlerin ikmali için 3 yıl süre verildiği,

Olayda davacı uhdesindeki maden arama ruhsatı sahasına ilişkin düzenlenen 27.01.2010 yürürlük tarihli 10 yıl süreli işletme ruhsatının ardından, 3213 sayılı Maden Kanunun 7. maddesi uyarınca alınması gereken izinlerin davacı tarafından aynı Kanunun 24. maddesinin 11. fıkrasında düzenlenen 3 yıllık süre içinde davalı idareye tevdi edilmediğinden davalı idarece 18.02.2015-18.02.2016 dönemi için 77.632,00 TL,18.02.2016-18.02.2017 dönemi için 77.632,00 TL, 18.02.2017-18.02.2018 dönemi için 77.632,00 TL olmak üzere toplam 232.896,00 TL idari para cezası uygulandığı görülmektedir. Bunun üzerine bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

3213 sayılı Maden Kanunu'nun "İşletme ruhsatı ve madenin işletilmesi" başlıklı 24. maddesinin 11. fıkrasında, "7 nci maddeye göre gerekli izinlerin alınmasından itibaren işletme izni verilir. Bu iznin verildiği tarihten itibaren Devlet hakkı alınır.

Ruhsat sahibince, işletme ruhsatı yürürlük tarihinden itibaren üç yıl içinde 7 nci maddeye göre alınması gerekli olan çevresel etki değerlendirme kararı, mülkiyet izni, işyeri açma ve çalışma ruhsatı ile Genel Müdürlüğün kayıtlarına işlenmiş alanlar ile ilgili izinlerin Genel Müdürlüğe verilmesini müteakip, işletme izni düzenlenir. Süresi içinde yükümlülükleri yerine getirilmeyen ruhsatlar için her yıl 50.000 TL idari para cezası verilir.

İşletme ruhsat süresi sonuna kadar bu fıkrada belirtilen izinlerden dolayı işletme izninin alınamaması hâlinde ruhsat süresi uzatılmaz." düzenlemesine. "Ruhsat bedeli, cezalar ve diğer yaptırımlar" başlıklı 13. maddesinin 2. fıkrasının ilk cümlesinde dava konusu işlem tarihiyle yürürlükte olan halinde, "... bu Kanun gereğince uygulanan idari para cezaları her yıl 213 sayılı Vergi Usul Kanunu uyarınca belirlenen yeniden değerleme oranı nispetinde artırılır." düzenlemesine.

3. fıkrasında. "Bakanlık, mülki idare amirlikleri ve il özel idareleri tarafından bu Kanuna göre verilen idari para cezaları hakkında 30/3/2005 tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu hükümleri uygulanır. Bu Kanuna göre verilen idari para cezaları tebliğinden itibaren bir ay içinde ödenir. Tahakkuk eden ve ödenmeyen Devlet hakları 6183 sayılı Kanun hükümlerine göre takip ve tahsil edilmek üzere ilgili tahsil dairesine bildirilir." hükmüne yer verilmiştir.

5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 5. maddesinde; "26.9.2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun zaman bakımından uygulamaya ilişkin hükümleri kabahatler bakımından da uygulanır. Ancak, kabahatler karşılığında öngörülen idarî yaptırımlara ilişkin kararların yerine getirilmesi bakımından derhal uygulama kuralı geçerlidir. Kabahat, failin icraî veya ihmali davranışı gerçekleştirdiği zaman işlenmiş sayılır. Neticenin oluştuğu zaman, bu bakımdan dikkate alınmaz." kuralı yer almaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

3213 sayılı Maden Kanununun 24. maddesinin 11. fıkrası düzenlemesi gereğince, işletme ruhsatı yürürlük tarihinden itibaren üç yıl içinde 7. maddeye göre alınması gerekli izinlerin Genel Müdürlüğe verilmesi gerekmekte olup, süresi içinde yükümlülükleri yerine getirmeyen ruhsatlar için her yıl 50.000 TL idari para cezası verileceği hükme bağlanmış, aynı Kanunun 13. maddesinin 2. fıkrasında, idari para cezalarının her yıl yeniden değerleme oranı nispetinde artırılacağı düzenlenmiştir.

Uyuşmazlıkta, temyize konu kararın cezalandırmaya esas alınan fiilin sübuta erdiğine ilişkin gerekçesinde isabetsizlik bulunmamaktadır. Ancak, cezaya esas fiilin hangi tarihte gerçekleştiğinin tespiti uygulanacak idari para cezası miktarı açısından önem taşımaktadır.

3213 sayılı Maden Kanunu'na aykırılık teşkil eden eylemi nedeniyle davacıya, 18/02/2015-18/02/2016 dönemi için 77.632,00.-TL, 18/02/2016-18/02/2017 dönemi için 77.632,00.-TL,18/02/2017-18/02/2018 dönemi için 77.632,00.-TL idari para cezası verilmiş olup, Kabahatler Kanunu'nun 5. maddesinde yer verilen kabahatin, failin icraî veya ihmali davranışı gerçekleştirdiği zaman işlenmiş sayılacağı ve neticenin oluştuğu zamanın, bu bakımdan dikkate alınmayacağı düzenlemesi gereğince, davacıya işlenen fiilin gerçekleştiği tarih olan 2016, 2017 ve 2018 yılının karşılığı olan idari para cezası verilmesi gerekirken, 2019 yılı için yeniden değerleme oranında güncellenen değerler üzerinden idari para cezalarının kesildiği anlaşılmaktadır.

Bu durumda, dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan ceza tutarı dikkate alınmak suretiyle 3213 sayılı Kanunun 24. maddesinin 11. fıkrası kapsamında verilen dava konusu idari para cezasında hukuka uyarlık bulunmadığından, davanın reddine dair karara yönelik istinaf istemini reddeden Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet görülmemiştir.