Danıştay 8. Daire E.2020/7738 K.2023/547

Dava konusu istem: … Büyükşehir Belediyesi Emir ve Yasaklar Yönetmeliği'nin 'Toplu Taşıma ve Trafikle İlgili Emir ve Yasaklar' başlıklı 11. maddesinin 32. fıkrası hükmünün iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ….

İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararında; davalı idare tarafından … tarih ve … sayılı encümen kararlarıyla, UKOME tarafından toplu taşıma araçları için belirlenen sefer hareket saatlerine uyulmadığı gerekçesiyle işbu davada iptali istenilen Yönetmelik hükmü zikredilmek suretiyle idari para cezası türünde yaptırım kararları alınması üzerine davacı kooperatif tarafından, Muğla Büyükşehir Belediyesi Emir ve Yasaklar Yönetmeliği'nin 'Toplu Taşıma ve Trafikle İlgili Emir ve Yasaklar' başlıklı 11'nci maddesinin 32'nci fıkrası hükmünün iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı;

bir hiyerarşik normlar sistemi olan hukuk düzeninde, alt düzeydeki normların, yürürlüklerini üst düzeydeki normlardan aldığı, normlar hiyerarşisinin en üstünde evrensel hukuk ilkeleri ve Anayasanın bulunduğu, daha sonra gelen kanunlar ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin yürürlüğünü Anayasa'dan, yönetmeliklerin ise yürürlüğünü kanun ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinden aldığı, dolayısıyla; bir normun, kendisinden daha üst konumda bulunan ve dayanağını oluşturan bir norma aykırı veya bunu değiştirici nitelikte bir hüküm getirmesinin mümkün bulunmadığı.

Yönetmeliğin dava konusu edilen düzenlemesinin, toplu taşıma araçları hakkında belediye adına yetki kullanan UKOME tarafından alınan kararların bağlayıcı olmasına ilişkin olduğu, bu düzenlemenin dayanağının 5216 sayılı Büyükşehir Belediye Kanunu'nun 9'uncu maddesinde "Ulaşım koordinasyon merkezi tarafından toplu taşıma ile ilgili alınan kararlar, belediyeler ve bütün kamu kurum ve kuruluşlarıyla ilgililer için bağlayıcıdır" şeklinde hüküm altına alındığı, dolayısıyla davacı tarafından iptali istenen hükmün dayanağına yer verilen hükümle aynı nitelikte olması karşısında;

kendisinden daha üst konumda bulunan ve dayanağını oluşturan norma aykırı veya bunu değiştirici, daraltıcı nitelikte bir hüküm getirmeyen dava konusu düzenlemede hukuka aykırı bir yön bulunmadığı; diğer taraftan; davacı tarafından idarenin düzenleyici işlemiyle idari yaptırım kararına konu fiillerin belirlenemeyeceği ileri sürülmüş ise de, 5216 sayılı Büyükşehir Belediye Kanunu'nun 9'uncu maddesinin uygulanması yönündeki dava konusu hükmün Kanun hükmüne koşut nitelikte olduğu değerlendirildiğinden, davacı tarafın bu yöndeki iddialarına itibar edilmediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, 2918 sayılı Kanunla düzenlenmiş bir konunun davalı idarenin Yönerge/Yönetmelik yayınlayarak veya UKOME/encümen kararları ile düzenlenemeyeceği, suç ve ceza belirlenemeyeceği, 5216 sayılı Yasanın 7. ve 9. maddelerinde de buna ilişkin bir yetkinin bulunmadığı,

2918 sayılı Kanunda düzenlenen suç ve cezalara 1608 sayılı Kanun hükümlerinin uygulanamayacağı, Kabahatler Kanununun 3/1-a maddesine göre kanunlarla açıkça düzenlenen konularda 5326 sayılı Kanunun uygulanamayacağı, kabahat karşılığı olan yaptırımların türü, süresi ve miktarının da ancak kanunla belirlenebileceği, uygulamanın bu şekilde yapılması için 81 il Valiliğine gönderilen Genelgenin halen yürürlükte olduğu, belediyelerin trafik suçu ile ilgili tutanak tutup ceza uygulama ve ceza bedelini tahsil ederek kendi bütçesine dahil etme yetkisinin bulunmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından, iptali istenen hükmün idarenin görev alanını ilgilendiren Kanunların uygulanmasını sağlamak amacıyla getirildiği, Kanunların verdiği yetkiye dayalı olarak işlem tesis edildiği, dava konusu düzenleme ile aynı nitelikteki işlemlerin diğer büyükşehir belediyesi olan illerde de yürürlüğe konulduğu, 5216 sayılı Kanuna aykırı 2918 sayılı Kanun hükümlerinin uygulanma kabiliyetinin bulunmadığı, dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.