Danıştay 8. Daire E.2021/1730 K.2023/4421

Dava konusu istem: Antalya İli, Korkuteli İlçesi hudutları dahilinde madencilik faaliyeti yürütmek için yapılan başvurunun reddi üzerine, ruhsat müracaatlarına istinaden davalı idareye ödenen işletme ruhsat taban bedellerinin iadesi istemiyle yaptığı başvurunun zımnen reddine ilişkin işlemin iptali ile ödemiş olduğu 31.674,00-TL bedelin faiziyle birlikte iadesine karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; maden arama faaliyeti için müracaatta bulunulan alanın 1. Derece koruma alanı olduğunun davacı tarafından bilinmesinin mümkün olmadığı, davacıdan kaynaklı bir nedenle maden aranacak bölge hakkında ruhsat alınamaması gibi bir durumun söz konusu olmadığı ( belge eksikliği,

davacı şirketin yükümlülüklerini süresinde yerine getirmemesi...) ve ruhsat taban bedelinin iade edilmeyeceği durumların düzenlendiği hükümdeki hususlardan birinin söz konusu olmadığı dikkate alındığında davacının ruhsat taban bedellerinin iadesi istemiyle yaptığı başvurunun zımnen reddine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptali ile davacının ödemiş olduğu 31.674,00-TL ruhsat taban bedelinin davalı idare tarafından dava tarihinden itibaren yasal faiziyle birlikte iadesine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, 3213 sayılı Kanun'un 16. maddesi uyarınca ruhsat taban bedeli alındığı, aynı Kanun'un 7. maddesi uyarınca gerekli izinler alınmadığı için ruhsat verilmediği, davacının iligli kurumdan izin alamadığı için müracaatta yatırdığı bedelin iadesini talep ettiği, müracaattan önce kendisine temin edilen plotter çizimden zaten ilgili iznin alınıp alınamayacağının belli olmadığı, davacının sahanın izne tabi alan olduğunu bildiği, ilgili idareden izin hakkında görüş sorulmasına ilişkin yazışmaların davacının talebi ile başlatıldığı, tesis edilen işlemin mevzuata uygun olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'NIN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacı şirket tarafından, Antalya ili, Korkuteli ilçesi hudutları dahilinde madencilik faaliyeti yürütmek amacıyla başvuruda bulunulduğu, kanun gereği madencilik faaliyeti yapılacak alana yönelik başvuru II. Grup (b) bendi madenler için yapıldığından, yapılan müracaatların işletme ruhsat taban bedeli ödenerek yapılmasının zorunlu olduğu, bu doğrultuda davacı tarafından ruhsat taban bedeli olan 31,674,00-TL ödenerek müracaaatta bulunulmuştur.

Davacının 02/02/2016 tarihli ve "... Erişim Numarası ile II-B Grubu maden sahamıza özel izin alınarak çalışılacak saha olarak hak sağlamış bulunmaktayız. Özel izin alanında kalan sahamızı Antalya Su Koruma Alanı sınırlarında kalmaktadır.

Gerekli izinleri alabilmemiz için Genel Müdürlüğünüz'den ilgili kuruma verilmek üzere tarafımıza bir yazı verilmesini talep ederiz” içerikli başvurusu üzerine Maden İşleri Genel Müdürlüğü tarafından başvuru konusu alanda madencilik faaliyeti yapılıp yapılamayacağı hususunda Antalya Büyükşehir Belediyesi Asat Genel Müdürlüğü Çevre Koruma ve Kontrol Dairesi Başkanlığından bilgi istenildiği,

bilgi isteme yazısına verilen cevapta bahse konu alanların DSİ Genel Müdürlüğü tarafından 28.12.2009 tarih ve 27446 sayılı Resmi Gazetede yayımlanmış olan "Antalya İli Termessos Kaynağı Koruma Alanı İlanı"nda verilmiş 1. Derece koruma alanında olmasından dolayı burada madencilik faaliyeti yapılamayacağının belirtildiği, davacı tarafından madencilik faaliyeti yürütmek için yapılan başvurunun reddi üzerine, ruhsat müracaatlarına istinaden davalı idareye ödenen işletme ruhsat taban bedellerinin iadesi istemiyle başvuru yapıldığı, bu başvurunun zımnen reddi üzerine,

zımni ret işleminin iptali ile ödemiş olduğu 31.674,00-TL bedelin faiziyle birlikte iadesine karar verilmesi istemiyle incelenmekte olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT

3213 sayılı Maden Kanunu'nun Madencilik faaliyetlerinde izinler başlıklı 7. maddesinde.

"Madencilik faaliyetlerinin yapılması ve ruhsatlandırma işlemlerinin yürütülmesi ile ilgili olarak yeni verilecek ruhsat alanlarına maden işletme yöntemi, faaliyetin yapıldığı bölge, madenin cinsi, yapılacak yatırımın çevresel etkileri, şehirleşme ve benzeri hususlar dikkate alınarak, temdit talepleri dahil ruhsat verilen alanlarda kazanılmış haklar korunmak kaydıyla, ilgili kurumların görüşleri alınarak Bakanlık tarafından kısıtlama getirilebilir.

İlk müracaat veya ihale yolu ile yapılacak ruhsatlandırmalarda müracaatın yapılacağı alanlar diğer kanunlar ile getirilen kısıtlamalar gözönüne alınarak Bakanlıkça ruhsat müracaatına kapatılabilir. Kısıtlama gerekçesi ortadan kalkan alanlar ihale yoluyla aramalara açılır. Bu Kanun dışında madencilik faaliyetleri ile ilgili olarak yapılacak her türlü kısıtlama ancak kanun ile düzenlenir.

(Ek fıkra: 10/6/2010-5995/3 md.) Özel çevre koruma bölgeleri, milli parklar, yaban hayatı koruma ve geliştirme sahaları, muhafaza ormanları, 4/4/1990 tarihli ve 3621 sayılı Kıyı Kanununa göre korunması gerekli alanlar, 1 inci derece askeri yasak bölgeler, 1/5000 ölçekli imar planı onaylanmış alanlar, 1 inci derece sit alanları ile madencilik amacı dışında tahsis edilen ve Genel Müdürlük tarafından uygun görüş verilen elektrik santralleri, organize sanayi bölgeleri, petrol, doğalgaz ve jeotermal boru hatları gibi yatırım alanlarına ait koordinatlar ilgili kurumlar tarafından Genel Müdürlüğe bildirilir....

... (Ek fıkra: 10/6/2010-5995/3 md.) (Değişik fıkra:14/2/2019-7164/8 md.) Bu maddenin ikinci fıkrasında belirtilen alanlara yapılan ruhsat müracaatlarının hak sağlaması hâlinde, iki ay içinde ruhsat bedeli yatırılması ve 16 ncı maddeye göre müracaatta bulunulması şartıyla ruhsat düzenlenir. Ruhsat sahasındaki bu alanlara ilişkin ilgili kurumlardan izin alınması için ruhsat sahibine bir yıl süre verilir. Bu süre içinde bu alanların izin alınamayan kısımları ruhsat sahasından taksir edilerek ihale yolu ile ruhsatlandırılır...." hükümlerine yer verilmiştir.

Aynı Kanunun "ilk müracaat ve ruhsatlandırma" başlıklı 16. Maddesinin 1. fıkrasında; " II. Grup (b) bendi ve IV. Grup madenler dışındaki ruhsatlar ihale ile verilir. I. Grup, II. Grup (a) ve (c) bendi madenler için doğrudan işletme ruhsatı verilir. II. Grup (b) bendi, III. Grup, IV. Grup madenler (…)(3), V. Grup madenler arama ruhsatı ile aranır.

II. Grup (b) bendi ve IV. Grup madenler için yapılan müracaatların işletme ruhsat taban bedeli ödenerek yapılması zorunlu olup müracaatlarda öncelik hakkı esastır." düzenlemesine, 8. fıkrasında ise, " II. Grup (b) bendi ve IV. Grup madenler için müracaatlar, 1/25.000 ölçekli topoğrafik harita koordinatları esas alınarak tespit edilen noktalarla sınırlandırılmış alanlar için Genel Müdürlüğe doğrudan yapılır.

Talep edilen alanın müsait olan kısmı müracaat tarihinde müracaat edene bildirilir ve iki ay içinde ön inceleme raporu, arama dönemi faaliyetlerinin yerine getirilebilmesi için gerekli olan mali yeterliliği de içeren maden arama projesinin verilmesi, ruhsat bedelinin yatırılması hâlinde arama ruhsatı verilir. Ruhsat bedelinin yatırılmaması ve bu belgelerin tamamlanmaması durumunda bu alanlar başka bir işleme gerek kalmaksızın müracaatlara açık hâle gelir.

II. Grup (b) bendi ve IV. Grup madenler için yapılan müracaatların değerlendirilmesi sonucunda hak sağlanan alanların ayrı alanlar şeklinde oluşması durumunda, müracaat sahibinin talebi hâlinde bu alanlardan her birine ayrı ayrı ruhsat verilir. Ruhsatı alınmayan alanlar başka bir işleme gerek kalmaksızın müracaatlara açık hâle gelir." hükümlerine yer verilmiştir.

Madencilik Faaliyetleri Uygulama Yönetmeliği'nin. Müracaatların Ruhsatlandırılması / sertifikalandırılması için gerekli belgeler" başlıklı 11. maddesinin 2. fıkrasında, "Ancak, talep edilen alanın hak sağlamaya müsait olan kısmının ilgili kurumlar tarafından Genel Müdürlüğe bildirilen;

özel çevre koruma bölgeleri, milli parklar, yaban hayatı koruma ve geliştirme sahaları, muhafaza ormanları, 4/4/1990 tarihli ve 3621 sayılı Kıyı Kanununa göre korunması gerekli alanlar, 1 inci derece askeri yasak bölgeler, 1/5000 ölçekli imar planı onaylanmış alanlar, 1 inci derece sit alanları, 25/6/2010 tarihli ve 6001 sayılı Karayolları Genel Müdürlüğünün Teşkilat ve Görevleri Hakkındaki Kanunda belirtilen alanlar ile madencilik amacı dışında tahsis edilen ve Genel Müdürlük tarafından uygun görüş verilen elektrik santralleri, organize sanayi bölgeleri, petrol,

doğal gaz ve jeotermal boru hatları gibi yatırım alanları içinde hak sağlaması halinde, iki ay içinde harç ve teminatın yatırılmasından sonra bu alanlara ilişkin ilgili kurumlardan izin alınması için müracaat sahibine bir yıl süre verilir. İki aylık süre içerisinde harç ve teminatın tam olarak yatırılmaması halinde bu alan müracaatlara açık hale gelir.

Bu süre içinde izin alınması durumunda Ek Form-2’deki diğer belgeler ile ön inceleme raporu, mali yeterliliği içeren maden arama projesi ve izin alındığına dair belgenin eksiksiz olarak Genel Müdürlüğe verilmesi zorunludur. Aksi takdirde, ilgili kurumlardan izin alınması için müracaat sahibine verilen bir yıllık sürenin sonunda müracaat reddedilir." hükmüne.

"Arama Ruhsatı veya Sertifikası Verilmesi" başlıklı 14. maddesinde ise "(1) Müracaat sahibi; ruhsat harcı, ruhsat teminatı ve Ek Form-2’deki diğer belgeler ile ön inceleme raporu, maden arama projesi ile mali yeterlilik belgelerini müracaat gününden itibaren iki ay içinde Genel Müdürlüğe vermek zorundadır. Belgelerin verilmesini müteakip ilk iş günü arama ruhsatı (Ek Form-5) veya arama sertifikası (Ek Form-6) düzenlenip sicile işlenerek yürürlüğe girer.

Aksi takdirde, bu alanlar başka bir işleme gerek kalmaksızın müracaatlara açık hale gelir. (2) Yapılan müracaatın birden fazla alana hak sağlaması durumunda, müracaat sahibinin talebi halinde her alan için iki ay içinde ayrı ayrı harç ve teminatın yatırılması ve Ek Form-2’deki diğer belgeler ile ön inceleme raporu, maden arama projesi ile mali yeterlilik belgelerinin tamamlanması durumunda ayrı olarak ruhsatlandırılır.

Müracaat sahibinin ruhsatını almak istemediği alanlar başka bir işleme gerek kalmaksızın bu süre sonunda yeni müracaatlara açık hale gelir. (3) Müracaat sahibinin Genel Müdürlükte başka bir işlem için onaylı belgelerinin (imza beyanı/sirküleri, Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi, oda sicil belgesi) bulunması, müracaat sahibinin bu hususu dilekçesinde beyan etmesi ve yapılan kontrolde teyit edilmesi durumunda bu belgelerin örneklerinin verilmesi yeterlidir.

(4) Harç ve teminatın tam olarak yatırılmaması veya yatırılmasına karşın, Ek Form-2’deki diğer belgeler ile ön inceleme raporu ve maden arama projesi ile mali yeterlilik belgelerinin Genel Müdürlüğe süresi içinde ve eksiksiz olarak verilmemesi durumunda, bu alanlar müracaatı takip eden günden itibaren ikinci ayın son gününü takip eden ilk iş günü herhangi bir işleme gerek kalmaksızın yeni müracaatlara açık hale gelir.

Bu durumda talep harcı dışındaki ruhsat harç ve teminatı iade edilir." hükümlerine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

II. Grup b bendi madenler ile IV. Grup maden sahaları, müracaat edenlerin talebi üzerine, kanundaki şartları yerine getirmek suretiyle ruhsatlandırılırken, diğer madenler, Maden Sahaları İhale Yönetmeliği uyarınca ihale yoluyla ruhsatlandırılmaktadır.

Müracaat yoluyla ruhsatlandırma müessesesinin getirilme amacı, madenlerin bizzat bulucusu lehine ruhsatlandırılması olup, müracaat sahibinin müracaat yaptığı bölgeyi bilmesi, bölgeye dair gerek jeolojik gerekse mevzuata dair bilgiye sahip olması, mevzuat gereği yasaklı, kısıtlı bir bölgeye müracaat etmemesi gerekmektedir.

Ruhsat müracaatlarının, 3213 Sayılı Maden Kanunu'nun 7. maddesinde yer alan izin alınarak çalışılacak alanlara denk gelmesi halinde, bu alanlarda davalı idarece ruhsat düzenlenebileceği ancak ruhsatlandırma için ilgili kurumlardan izin alınması gerektiği açıktır. Bu alanlara yapılan ruhsat müracaatlarının hak sağlaması halinde iki ay içinde ruhsat bedeli yatırılmasından sonra, ilgili kurumlardan izin alınması için müracaat sahibine mevzuat gereği bir yıl süre verileceği, bu süre içerisinde izin alınması durumunda Kanunun 16. maddesine göre ruhsat düzenleneceği, izin alınamaması halinde müracaatın reddine karar verileceği mevzuattan açıkça anlaşılmaktadır.

Bu durumda, davalı idarece mevzuata uygun olarak, ruhsat sahasındaki izne tabi alanlara ilişkin ilgili kurumlardan izin alınması için ruhsat sahibine bir yıl süre verildiği, davacının müracaat yoluyla başvurduğu alanda madencilik faaliyeti yapılıp yapılamayacağı hususunda davalı idareye başvurusu üzerine, Antalya Büyükşehir Belediyesi Asat Genel Müdürlüğü Çevre Koruma ve Kontrol Dairesi Başkanlığından bilgi istendiği, bunun üzerine sahanın 28.12.2009 tarih ve 27446 sayılı Resmi Gazetede yayımlanmış olan "Antalya İli Termessos Kaynağı Koruma Alanı İlanı"nda verilmiş 1. Derece koruma alanında olduğunun anlaşıldığı,

bu sahayla kesişen yerlerin taksirinin mümkün olduğu, ancak ruhsat müracaatına istinaden davalı idareye ödenen işletme ruhsat taban bedellerinin iadesinin mümkün olmadığı sonucuna ulaşıldığından dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmaktadır.

Öte yandan, davalı idarece, plotter çizim taleplerinin müracaat edilecek alanın ruhsat almak için müsait alan olup olmadığının tespiti için alındığı, davalı idarece verilen bilgilerde müracaatçının ruhsat alabileceği alanların tespit edilebildiği ancak müsait olan alanlarda madencilik yapılıp yapılamayacağı, alanın izin alınmak suretiyle çalışılabilecek bir alan olup olmadığı hususlarının davalı idarece bilinemeyeceği, müracaat bölgesinde faaliyetin yasaklandığına ilişkin olarak ilgili idarelerin, davalı idareye muntazam olarak bilgi vermeyebildiği anlaşılmakla,

davacının ruhsat müracaatlarını 23.10.2015 tarihli plotterlerde görünen bilgiler doğrultusunda yaptığı ifade edilerek bahse konu müracaat alanında madencilik yapılamayacak alanın gösterilmediği, bu durumda faaliyette bulunamayacağını bilemediği için başvuruda bulunduğuna ilişkin iddiaları yerinde görülmemiştir.

Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali yönündeki ... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.