Danıştay 8. Daire E.2021/1929 K.2023/6463

Dava konusu istem: Davalı idare bünyesindeki Güzel Sanatlar ve Mimarlık Fakültesinde öğretim görevlisi olarak görev yapan davacının davalı idareyle imzalamış olduğu tam zamanlı belirli süreli öğretim elemanı sözleşmesinin feshi suretiyle görevine son verilmesine ilişkin 29.05.2017 günlü işlemin iptali ile işlem nedeniyle yoksun kaldığı tüm mali ve özlük haklarının yasal faiziyle ödenmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: …. İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda.

2547 sayılı Yasa uyarınca; vakıf üniversitelerinde öğretim elemanları ve diğer personelin sözleşmelerinin, atamalarının ve görevden alınmalarının mütevelli heyetince yapılacağı, mütevelli heyetinin yetkilerini vakıf yükseköğretim kurumu yöneticilerine uygun gördüğü ölçüde devredebileceği açık olduğu, davacı ile yapılan sözleşmenin sonlandırması ile ilgili olarak Üniversite Mütevelli Heyeti tarafından alınmış bir karar bulunmadığı, mütevelli heyetinin fiilen işlememesi sonucunu doğuracak şekilde yetkilerinin Başkan'a devredilmesinin mümkün olmadığı,

kaldı ki buna ilişkin yetki devrinin de bulunmadığı gibi sözleşmenin sonlandırılmasına ilişkin vakıf yükseköğretim kurumu yöneticisine (rektör, müdür vs.) yapılması gereken bir yetki devrinin bulunması gerektiği buna ilişkin bir yetki devrinin de bulunmadığı, sözleşmenin sonlandırılması işleminin ilgili mevzuat uyarınca davalı üniversite mütevelli heyeti tarafından alınacak bir karar veya bu heyetin yetkisini devretmek suretiyle yetkilendirdiği üniversite yöneticisi veya bir komisyon tarafından yapılması gerektiği, bu prosedür işletilmeksizin iş sözleşmesinin feshine ilişkin işlemde yetki unsuru yönünden hukuka uyarlık bulunmadığı,

davacının yetkili mütevelli heyeti kararı olmaksızın sözleşmesinin feshedilmiş olması karşısında, bu aşamada davacının parasal ve özlük haklarının iadesi istemi hakkında karar verilmesine yer bulunmadığı sonucuna varılarak, dava konusu işlemin iptaline, parasal ve özlük hakların iadesi istemi yönünden karar verilmesine yer olmadığı sonucuna varılarak, dava konusu işlemin iptaline, parasal ve özlük hakların iadesi istemi yönünden karar verilmesine yer olmadığına, karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bir idari işlemin yargı kararıyla iptal edilmesinin, işlemi yapıldığı andan başlayarak ortadan kaldırdığı, idarenin, iptal kararının amaç ve kapsamına göre yeni bir işlem yapmak, iptal edilen idari işlemden doğan tüm sonuçları ortadan kaldırmak, idari işlemin hiç yapılmamış sayılması ilkesinin gereği olarak önceki hukuki durumun geçerliğini sağlamakla yükümlü olduğu,

hukuka aykırılığı saptanan dava konusu işlem nedeniyle, davacının yoksun kaldığı parasal ve özlük haklarının adli yargı yerinde davanın açıldığı 23/06/2017 tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesinin gerektiği, bu itibarla, hukuka aykırı bulunarak iptal edilen işlem nedeniyle davacının yoksun kaldığı parasal ve özlük haklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemi hakkında karar verilmesine yer olmadığına dair ilk derece mahkemesi kararının bu kısmında hukuka uyarlık görülmediği sonucuna varılarak, davalı idarenin istinaf başvurusunun reddine, davacının istinaf başvurusunun kabulüne, ...

İdare Mahkemesi'nin … gün ve E:…, K:… sayılı kararının "dava konusu işlem nedeniyle davacının yoksun kaldığı parasal ve özlük haklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesi istemi hakkında karar verilmesine yer olmadığına" ilişkin kısmının kaldırılmasına, davacının dava konusu işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal ve özlük haklarının adli yargı yerinde davanın açıldığı 23/06/2017 tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davalı idare tarafından hesaplanarak davacıya ödenmesine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, rektörün üniversiteyi en geniş anlamda temsil yetkisi olduğu, yerel mahkeme tarafından işin esasına girilmeden karar verildiğinden fesih sebepleriyle ilgili değerlendirme yapılmadığı, fesih konusunda idarenin haklı fesih hakkına sahip olduğu, davacıya kıdem ve ihbar tazminatı olarak11.862,00-TL ödeme yapıldığı, bu ödemenin işe iade halinde iadesinin yapılması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından, savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının gerekçeli onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosyanın tekemmül ettiği anlaşıldığından yürütmenin durdurulması istemi hakkında karar verilmeyerek işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Gedik Üniversitesi Güzel Sanatlar ve Mimarlık Fakültesinde öğretim görevlisi olarak görev yapan davacının davalı idareyle imzalamış olduğu tam zamanlı belirli süreli öğretim elemanı sözleşmesinin feshi suretiyle görevine son verilmesine ilişkin 29.05.2017 günlü işlemin iptali ile işlem nedeniyle yoksun kaldığı tüm mali ve özlük haklarının yasal faiziyle ödenmesi istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

Anayasanın 125. maddesinde; ''İdare, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür.'' kuralı yer almıştır.

2547 sayılı Kanun ek 5. maddesinin 2. fıkrasında; ''Mütevelli heyet vakıf yükseköğretim kurumunun tüzelkişiliğini temsil eder. Vakıf yükseköğretim kurumlarının yöneticileri Yükseköğretim Kurulunun olumlu görüşü alınarak mütevelli heyet tarafından atanır. Mütevelli heyet; vakıf yüksek öğretim kurumu yöneticilerine uygun gördüğü ölçüde yetkilerini devredebilir. Yükseköğretim kurumunda görevlendirilecek yöneticiler ve öğretim elemanları ile diğer personelin sözleşmelerini yapar, atamalarını ve görevden alınmalarını onaylar, yükseköğretim kurumunun bütçesini onaylar ve uygulamaları izler, ayrıca vakıfca hazırlanan yönetmelik hükümlerine göre diğer görevleri yürütür.'' kuralı yer almıştır.

31.12.2005 tarih ve 26040 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Vakıf Yükseköğretim Kurumları Yönetmeliği'nin ''Mütevelli heyet'' başlığını taşıyan 20. maddesinin 1. fıkrasında, ''Vakıf yükseköğretim kurumunun en yüksek karar organı olan mütevelli heyet, vakıf yükseköğretim kurumunun tüzel kişiliğini temsil eder.'' kuralı;

aynı maddenin 4. fıkrasında, ''Mütevelli heyet, yükseköğretim kurumunda görevlendirilecek yöneticiler ve öğretim elemanları ile diğer personelin sözleşmelerini yapar, atamalarını, öğretim elemanı dışındaki personelin terfilerini ve görevden alınmalarını onaylar, yükseköğretim kurumunun bütçesini kabul eder ve uygulamaları izler. Öğrencilerden alınacak ücretleri tespit eder.

Ayrıca Yükseköğretim Kurulu’nun olumlu görüşü alınmak suretiyle vakıfça hazırlanan yönetmelik hükümlerine göre diğer görevleri yürütür.'' kuralı; ''Akademik organlar'' başlığını taşıyan 21. maddesinde; ''Vakıflarca kurulacak yükseköğretim kurumlarındaki akademik organlar, devlet yükseköğretim kurumlarındaki akademik organlar gibi düzenlenir ve onların görevlerini yerine getirir. Bu konuda mütevelli heyetin yetkileri saklıdır.

Vakıf üniversiteleri ve yüksek teknoloji enstitülerinin yöneticisi rektör, vakıf meslek yüksekokulunun yöneticisi müdürdür. Rektör ve senatonun dört yıl için seçeceği bir profesör, Üniversitelerarası Kurulun üyeleridir.'' kuralı yer almıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinde "İdarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafından açılan iptal davaları", idari dava türleri arasında sayılmış, böylece, mahkemelerce idari işlemin yargısal denetimi yapılırken, işlemin mevzuatla belirlenen makam veya merci tarafından tesis edilip edilmediğinin araştırılacağı kurala bağlanmıştır.

Bir kamu görevlisi, kurul ya da organın idare adına karar verebilme ve işlem tesis edebilme gücü olarak tanımlanan yetki, idari işlemin kurucu unsuru olup, yargısal denetim yapılırken ilk önce işlemin yetki unsurunun hukuka uygun olup olmadığı incelenmektedir. Bir kişi, kurul ya da organın herhangi bir idari işlem bakımından yetkili kabul edilebilmesi için hukuka uygun şekilde görevlendirilmiş yani yetkilendirilmiş olması gereklidir. İdare hukukundaki kanunilik ilkesi gereğince, bir hukuk kuralı ile verilmeyen yetki kullanılarak tesis edilen işlem, hukuka aykırı olacaktır.

Yargı mercilerince yetki unsurunda sakatlık tespit edildiği takdirde işlemin diğer unsurlar bakımından incelenmesine olanak bulunmamaktadır. Bununla birlikte yetki unsuru, kamu düzeniyle ilgili olduğundan, idari yargı mercileri, kanun yolu incelemeleri dahil, davanın hangi safhası olursa olsun yetki unsurunda sakatlık tespit ettikleri takdirde işlemin iptaline karar vermek zorundadırlar.

Yüksek yargı içtihatlarında; yetki kurallarının dar ve kamu düzenine ilişkin olması nedeniyle, idarenin yetki kurallarına sıkı bir şekilde uymak zorunda olduğu, yetki kullanımının tercihe, keyfe ve takdire bağlı olmadığı, yetki kullanımındaki usulsüzlüklerin, fonksiyon gaspı, yetki gaspı veya yetki tecavüzü hallerini meydana getireceği, kural olarak yetkinin bizzat kullanılacağı, kanun tarafından oluşturulan yetki düzeninin, yine kanun tarafından izin verilmediği sürece, idare veya o yetkiyi kullanmak ile yükümlendirilmiş makamlarca değiştirilemeyeceği, yetki devrinin Kanunun açıkça izin verdiği durumlarda yapılabileceği,

bir makamın yetkisinin başka bir kişiye devredilebilmesi için yetki devri konusunda da mevzuatla yetkili kılınması gerektiği, zira yasa koyucu tarafından belli bir yetkiyi kullanma gücü ile donatılmış bir makamın, yasa koyucunun iradesi hilafına, kanunda açık bir düzenleme bulunmaksızın, bu yetkisini başka bir makama devretmesinin, yetki devredilen makamı yetkili kılmadığı gibi, hem yetki devrine ilişkin işlemin hem de bu yöntemle yapılan yetki devrine dayanılarak tesis edilen işlemlerin hukuka aykırı hale geleceği, yetkisiz kişi, kurul ya da organın yaptığı işlemin,

sonradan yetkili makam tarafından kabul edilmesi veya icazet verilmesi yoluyla o işlemin hukuka uygun hale dönüştürülemeyeceği, istikrarlı şekilde vurgulanmaktadır.

2547 sayılı Kanun'un ek 5. maddesi gereği, vakıf yükseköğretim kurumunda görevlendirilecek yöneticiler ve öğretim elemanları ile diğer personelin sözleşmelerinin yapılması, atamaları ve görevden alınmalarının onaylanması mütevelli heyetince yapılacak olup; mütevelli heyet, vakıf yüksek öğretim kurumu yöneticilerine uygun gördüğü ölçüde yetkilerini devredebilecektir. 2547 sayılı Kanun'un ek 5. maddesinin 2. fıkrasında yer alan mütevelli heyetin yetkilerini, vakıf yüksek öğretim kurumu yöneticilerine devredebileceği yönündeki amir yasa hükmü karşısında, mütevelli heyetin, yetkilerini mütevelli heyet başkanına devri, heyetin

fiilen işlememesi sonucunu doğuracağından, bu yönde bir yetki devrinin kabulüne imkan bulunmadığı da kabul edilmelidir.

Bu bağlamda.

2547 sayılı Kanun'un ek 5. maddesi uyarınca, davacının iş sözleşmesinin feshedilmesine ilişkin dava konusu işlemin, mütevelli heyet onayı ile veya mütevelli heyetin yetkisini devrettiği vakıf yüksek öğretim kurumu yöneticisi tarafından tesis edilmesi gerektiğinden ,mütevelli heyet başkanının fesih yetkisinin bulunmamasına rağmen mütevelli heyet başkanı tarafından rektörlük makamına yazılan yazıya istinaden rektör tarafından tesis edilen işlemin yetki unsuru yönünden hukuka uyarlık taşımadığı görülmekte olup, belirli süreli iş sözleşmelerinin feshine ilişkin işlemlerin,

hukuka aykırı olduğu gerekçesiyle idari yargı mercilerince iptal edilmesi durumunda, iş sözleşmesinin dönem sonuna kadar devam edeceği, sözleşmenin bitiş tarihinden sonra yetkili idari makam ya da organ tarafından, sözleşmenin yenilenmemesi veya devamı yönünde bir karar alınabileceği, bu nedenle, davacının hukuka aykırı işlem sebebiyle uğradığı parasal haklarının, mükerrer ödemeye neden olmayacak ve sözleşme süresini geçmeyecek şekilde hesaplanarak davacıya ödenmesi gerekmektedir.

Bu itibarla; Bölge İdare Mahkemesince verilen ve hüküm fıkrası itibarıyla hukuka uygun bulunan kararın yukarıda yer verilen gerekçe ile onanması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.