Danıştay 8. Daire E.2021/3136 K.2024/2927

Dava konusu istem: Davacı şirket tarafından, Maden Kanunu'nun 12. maddesinin ihlal edildiği gerekçesiyle, ... Valiliği'nin ... tarih ve ... sayılı Oluru ile ... Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı tarafından düzenlenen ... tarih ... sayılı 385.924,55 TL miktarlı idari para cezası verilmesine ilişkin işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:.... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K... sayılı kararda; dava konusu idari para cezasının düzenlenmesine ilişkin fiil ile ilgili tespit edilen şahısların davacı şirket çalışanları olmadığı, fiilin işlenilmesinde kullanılan araçların davacı şirket adına kayıtlı olmadığı, sözkonusu fiilin işlediği belirtilen ...

Hafriyat isimli firmanın şahıs firması olup ... ... isimli şahsa ait olduğu, ... isimli şahsın da davacı şirket ortağının kardeşi olması haricinde davacı şirket ile hiçbir bağı bulunmadığı, bu kapsamda da dava konusu idari para cezası düzenlenmesine dayanak teşkil eden fiilin davacı şirket tarafından işlenmediği anlaşıldığından, dava konusu idari para cezasının davacı şirket adına düzenlenmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uyarlılık bulunmadığı sonucuna varılarak dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, ... İli, ... İlçesi Jandarma Komutanlığı'nın yazılar ve tutanakları üzerine davacı şirket tarafından ruhsatsız olarak stabilize malzeme alındığının tespit edildiği, 3213 sayılı Kanun'un 12. maddesi uyarınca idari para cezasına ilişkin işlemin tesis edildiği, tesis edilen işlemin hukuka ve mevzuata uygun olduğu, davada işlem tarihi itibariyle adli yargı yerinin görevli olduğu, ortak verilen kesin bir hüküm olduğu, davada zamanaşımı itirazının dikkate alınmadığı, mahallinde keşif yapılmadan ve tanık dinletilmeden karar verildiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

Anayasa'nın 38. maddesinin ilk fıkrasında, "Kimse, işlendiği zaman yürürlükte bulunan kanunun suç saymadığı bir fiilden dolayı cezalandırılamaz" düzenlemesine; üçüncü fıkrasında da, "ceza ve ceza yerine geçen güvenlik tedbirleri ancak kanunla konulur" düzenlemesine yer verilerek suç ve cezaların kanuniliği esası benimsenmiş, yedinci fıkrasında ise ceza sorumluluğunun şahsi olduğu belirtilerek, herkesin kendi eyleminden sorumlu tutulacağı, başkalarının suç oluşturan eylemlerinden dolayı cezalandırılamayacağı kabul edilmiştir.

Ceza sorumluluğunun şahsiliği ceza hukukunun evrensel ilkelerindendir. Cezaların şahsiliğinden amaç, bir kimsenin işlemediği bir fiilden dolayı cezalandırılmamasıdır. Diğer bir anlatımla, bir kimsenin başkasının fiilinden sorumlu tutulmamasıdır. Dolayısıyla bu ilke kusursuz suç ve ceza olmaz ilkesini de kapsamaktadır.

Anayasa'nın 38. maddesinin yedinci fıkrası ile ilgili gerekçede de, ''.fıkra, ceza sorumluluğunun 'şahsî' olduğu; yani failden gayri kişilerin bir suç sebebiyle cezalandırılamayacağı hükmünü getirmektedir. Bu ilke dahi ceza hukukuna yerleşmiş ve 'kusura dayanan ceza sorumluluğu' ilkesine dahil, terki mümkün olmayan bir temel kuraldır." denilmektedir.

Anayasa'nın 38. maddesinde idari ve adli cezalar arasında bir ayrım yapılmadığından idari para cezaları da bu maddede öngörülen ilkelere tâbidir.

Bu durumda, cezaların şahsiliği ilkesine gereğince de, dava konusu uyuşmazlıkta, dava konusu idari para cezasının düzenlenmesine ilişkin fiil ile ilgili tespit edilen şahısların davacı şirket çalışanları olmadığı, fiilin işlenilmesinde kullanılan araçların davacı şirket adına kayıtlı olmadığı, sözkonusu fiilin işlediği belirtilen ... Hafriyat isimli firmanın şahıs firması olup ... isimli şahsa ait olduğu, ... isimli şahsın da davacı şirket ortağının kardeşi olması haricinde davacı şirket ile hiçbir bağı bulunmadığı, bu kapsamda da dava konusu idari para cezası düzenlenmesine dayanak teşkil eden fiilin davacı şirket tarafından işlenmediği sübuta erdiği açık olmakla birlikte idare tarafından fiili gerçekleştiren kişilerin tespit edilip yeniden cezalandırılabileceği de tabiidir.

Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.