Danıştay 8. Daire E.2021/3606 K.2024/253

Dava konusu istem: Afyonkarahisar ili, Dazkırı İlçesi, … Köyü hudutları içerisinde yer alan ve davacı şirket adına … ruhsat numarasıyla kayıtlı bulunan II-(a) grubu (kalker) maden sahasında davalı idare görevlileri tarafından yapılan tetkik neticesinde, 21/06/2011 tarihinde işletme izni verilen söz konusu maden sahasında 2012, 2013 ve 2014 yıllarında olmak üzere 5 yıl içerisinde 3 yıl üretim yapılmadığından bahisle, 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 24/12. maddesi uyarınca davacı şirkete 95.161,00 TL idari para cezası verilmesine ilişkin Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü'nün … tarih ve … sayılı işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:.

İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:… , K:… sayılı kararda; mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden; kimsenin, işlendiği zaman yürürlükte bulunan kanunun suç saymadığı bir fiilden dolayı cezalandırılamayacağı, 10/06/2010 tarihi ila 28/11/2017 tarihleri arasındaki zaman dilimi açısından; beş yıllık sürede mücbir sebepler ve beklenmeyen haller dışında üç yıldan fazla üretim yapılmayan ruhsatların, teminatları irad kaydedilerek iptal edileceği, 28/11/2017 tarihinden sonraki zaman dilimi açısından ise;

beş yıllık dönemde, üretimin en az olduğu herhangi üç yılında yaptığı toplam üretim projede beyan edilen bir yıllık üretim miktarının %30'undan az olması durumunda, ruhsat sahiplerine 77.632 Türk lirası idari para cezası verileceği, bu idari para cezalarının her yıl 213 sayılı Vergi Usul Kanunu uyarınca belirlenen yeniden değerleme oranı nispetinde artırılacağının düzenlendiği, öte yandan;

davacıya verilen maden işletme izninin 21/06/2011 tarihli olduğu ve davacıya da bu tarihten itibaren başlayan 5 yıllık sürenin içinde olmak üzere 2012, 2013 ve 2014 yıllarında üretim yapmadığından bahisle idari para cezası verildiği dikkate alındığında, davacıya isnat edilen idari para cezasına dayanak fiilin tarihinin 21/06/2016 olduğunun kabulü gerektiği, her ne kadar davacıya, 21/06/2011 tarihinde verilen işletme izninden itibaren maden sahasında 2012, 2013 ve 2014 yıllarında olmak üzere 5 yıl içerisinde 3 yıl üretim yapmadığından bahisle, 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 24/12. maddesi uyarınca 95.161,00-TL idari para cezası verilmiş ise de,

anılan kanun maddesinin fiil tarihi olan 21/06/2016 tarihinde yürürlükte bulunan halinde bu fiile idari para cezası verilmesinin öngörülmediği, söz konusu fiile, fiil tarihi olan 21/06/2016 tarihinden sonra 28/11/2017 tarihinde yürürlüğe giren Maden Kanunu'nun 24/12. maddesinde idari para cezası verilmesinin öngörüldüğü, bu durumda; fiil tarihinde yürürlükte bulunan kanun maddesinde davacıya isnat edilen fiile idari para cezası verilmesi öngörülmediğinden, aksi yönde tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesi ile dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, dava konusu fiillerin işlendiği 2012, 2013 ve 2014 yıllarında yürürlükte olan 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 24/12. maddesinin 2015 ve 2017 yıllarında değiştirildiği, bu sebeple uyuşmazlığın çözümlenebilmesi için davacı şirketin işlediği fiile 2015 yılındaki değişikliğin uygulanması gerektiğinden dava konusu işlemin fiillerin işlendiği tarihte yürürlükte olan mevzuat hükmü uyarınca tesis edildiği, uyuşmazlıkta uygulanacak kanun hükmünde tespit tarihinden geriye doğru beş yıllık sürede üç yıl süre ile üretim yapılmaması veya üç yıllık süre içinde yapılan toplam üretim miktarının projede beyan edilen bir yıllık üretim miktarının %10’undan az olması hâlinde idari para cezası verileceğinin öngörüldüğü ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ … 'İN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının gerekçeli olarak onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. 3213 sayılı Maden Kanunu'nun (10/06/2010 tarihinde Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 5995 sayılı Kanun'un 11. maddesiyle eklenen) 24. maddesinin 12. fıkrasında; "Beş yıllık sürede mücbir sebepler ve beklenmeyen haller dışında üç yıldan fazla üretim yapılmayan ruhsatlar, teminatları irad kaydedilerek iptal edilir. Bu üç yıllık süre içerisinde yapılan toplam üretimin projede beyan edilen bir yıllık üretim miktarının %10'undan az olması halinde de bu hüküm uygulanır" kuralına yer verilmiştir.

04/02/2015 tarih ve 6592 sayılı Kanunun 13. maddesi ile değişik halinde, "Beş yıllık sürede mücbir sebepler ve beklenmeyen hâller dışında üç yıldan fazla üretim yapmayan ruhsat sahiplerine 50.000,00 TL idari para cezası verilir. Bu üç yıllık süre içinde yapılan toplam üretimin projede beyan edilen bir yıllık üretim miktarının %10’undan az olması hâlinde de bu hüküm uygulanır.

İdari para cezasının uygulanmasından başlamak üzere bu fıkraya aykırı fiilin tekrar tespit edilmesi hâlinde ise ruhsat iptal edilir. Ancak işletme projesinde, işletme izninin yürürlük tarihinden itibaren üç yıl içinde madene ulaşmak amacıyla galeri, kuyu ve dekapaj yapılacağı beyan edilmiş ve ruhsat sahasındaki faaliyetlerin bu beyanlara uygun olarak gerçekleştirildiği tespit edilmiş ise idari para cezası uygulanmaz ve ruhsat iptal edilmez." şeklinde düzenlenmiştir.

28/11/2017 tarihinde yayımlanarak yürürlüğe giren 7061 sayılı Kanun'un 49. maddesi ile eklenen ve halen yürürlükte bulunan halinde ise, "Beş yıllık dönemde, üretimin en az olduğu herhangi üç yılında yaptığı toplam üretim projede beyan edilen bir yıllık üretim miktarının % 30'undan az olması durumunda, ruhsat sahiplerine 77.632 Türk lirası idari para cezası verilir..." düzenlemesine, 13. maddesinin 2. fıkrasında; "....bu kanun gereğince uygulanan idari para cezaları her yıl 213 sayılı Vergi Usul Kanunu uyarınca belirlenen yeniden değerleme oranı nispetinde artırılır...." kuralına yer verilmiştir.

06/11/2010 tarih ve 27751 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Madencilik Faaliyetleri Uygulama Yönetmeliği'nin "Üretim yapılmayan işletme ruhsat sahaları ve tesisler" başlıklı 37. maddesinde; "Beş yıllık sürede mücbir sebepler ve beklenmeyen haller dışında üç yıldan fazla üretim yapılmayan ruhsatlar, teminatları irat kaydedilerek iptal edilir. Bu üç yıllık süre içerisinde yapılan toplam üretimin projede beyan edilen bir yıllık üretim miktarının %10’undan az olması halinde de bu hüküm uygulanır.

(2) Birinci fıkra gereğince değerlendirme yapılırken aşağıdaki hususlar göz önünde bulundurularak işlem tesis edilir:

a) İşletme ruhsatlarının yürürlükte olduğu süre içinde, işletme izinli olarak tespit yapıldığı tarihten geriye doğru son beş yılda üç yıldan fazla bir süre mücbir sebep veya beklenmeyen hal olmadığı halde üretim yapılmadığının tespit edilmesi veya bu üç yıllık işletme izinli olarak geçen süre içerisinde yapılan toplam üretimin projede beyan edilen bir yıllık üretim miktarının %10’undan az olduğunun belirlenmesi hallerinde, teminat irat kaydedilerek ruhsat iptal edilir..." düzenlemesi bulunmaktadır.

21/09/2017 tarihli ve 30187 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Maden Yönetmeliğinin "Üretim yapılmayan işletme izinli ruhsat sahaları ve tesisler" başlıklı 37. maddesinin 1. fıkrasında, "İşletme izinli ruhsat sahalarında tespit tarihinden önceki son beş yıllık sürenin mücbir sebepler ve beklenmeyen haller dışında herhangi üç yıldan fazla bir döneminde üretim yapılmaması veya bu beş yıllık sürenin herhangi üç yılındaki toplam üretim miktarının projede beyan edilen bir yıllık üretim miktarının %10’undan daha az olması halinde ruhsat sahiplerine Kanunun 24 üncü maddesinin on ikinci fıkrası gereğince idari para cezası verilir. İdari para cezasının uygulanmasından başlamak üzere bu fıkraya aykırı fiilin tekrar tespit edilmesi hâlinde ise ruhsat iptal edilir." düzenlemesine yer verilmiştir.

Her ne kadar, İdare Mahkemesince, 10/06/2010 tarihli Kanun düzenlemesinde, fiilin karşılığı olarak teminatların irad kaydedilerek ruhsat iptali yaptırımının öngörüldüğü, 28/11/2017 tarihinden sonraki zaman dilimi açısından ise idari para cezası yaptırımı öngörüldüğü gerekçesi ile karar verilmiş ise de, 3213 sayılı Kanunda 04/02/2015 tarih ve 6592 sayılı Kanunun 13. maddesi ile yapılan değişiklik ile 2010 yılında düzenlenen fiilde bir değişiklik yapılmayarak teminatların irad kaydedilerek ruhsat iptali yaptırımının idari para cezası olarak düzenlendiği görülmektedir. Ancak, uygulanacak yaptırımın belirlenmesinden önce, davacının fiilinin sübut bulup bulmadığının irdelenmesi gerekmektedir.

3213 sayılı Kanunda, beş yıllık sürenin nasıl belirleneceği hususunda açık bir düzenleme bulunmamakta ise de; hukukun genel ilkelerine göre beş yıllık sürenin tespit tarihinden geriye gidilmek suretiyle belirleneceği açık olup, işlem tarihi itibariyle yürürlükteki yasa maddelerinin uygulanmasını göstermek amacıyla yayımlanan yönetmeliğin ilgili hükmü incelendiğinde de beş yıllık sürenin tespitin yapıldığı tarihten geriye doğru son beş yıl olduğunun belirtildiği görülmektedir.

Dava konusu olayda ise, 29/01/2018 tarihinde düzenlenen Mahallinde Tetkik Heyet Raporunda, davacının 2012, 2013 ve 2014 yıllarında üretim yapmadığı, 2015 ve 2016 yıllarında ise üretim yaptığı belirtilmiş olup, tespit tarihinden geriye doğru 2017, 2016, 2015, 2014, 2013 yılları dikkate alındığında, davacının beş yıllık sürede iki yıl üretim yapmadığı, bu suretle üç yıldan fazla üretim yapmama fiilinin oluşmadığı anlaşılmaktadır.

Bu durumda, hukuka aykırı olarak tesis edildiği anlaşılan dava konusu işlemin iptaline dair karara yönelik istinaf isteminin reddine karar veren Bölge İdare Mahkemesi kararında sonucu itibariyle hukuka aykırılık görülmemiştir.