Danıştay 8. Daire E.2021/7151 K.2024/4103

Dava konusu istem: Davacı tarafından, servis taşımacılığı yetki belgesi olduğundan bahisle tarafına ücretli servis taşımacılığı kartı verilmesi istemiyle yaptığı 18/06/2019 tarihli başvurusunun davalı ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı'nca zımnen reddine ilişkin işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:... İdare Mahkemesince verilen... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; uyuşmazlıkta, davalı idarece ... tarih ve ... sayılı UKOME kararı ile ücretli servis taşımacılığı kartı için son başvuru tarihi olarak 31/03/2019 tarihinin belirlendiği, davacının başvurusunun ise bu tarihten sonra 18/06/2019 tarihinde olduğunun anlaşıldığı, bu durumda, davacının ücretli servis taşımacılığı için UKOME kararıyla belirlenen tarihten sonra başvuru yaptığı açık olduğundan, süresinde yapılmayan başvurunun zımmen reddine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varıldığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti:İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu, ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN DAVACININ İDDİALARI

Davacı tarafından, servis taşıma yetki belgesinin bulunduğu, servis taşımacılığı yönergesinin 5. ve 6. maddeleri uyarınca ücretli servis taşımacılığı kartının verilmesi gerektiği, davacının yetki belgesiyle birlikte düzenlendiği iddia edilen servis taşımacılığı kartını almama gibi bir durumun söz konusu olmadığı, servis taşımacılığı için gerekli olan şartların sağlandığı hususları ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından, temyiz isteminin reddi ile usul ve hukuka uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ... DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacının 01.11.2017 trafiğe tescil kayıtlı ... plakalı minibüsü için 26.03.2018 - 26.03.2028 tarihlerini kapsayan servis taşımacılığı yetki belgesi bulunduğu, 23.03.2018 tarihli oda faaliyet belgesi bulunduğu, davacının servis taşımacılığı yetki belgesine sahip olduğundan bahisle ... Büyükşehir Belediyesi Öğrenci ve Personel Servis Taşımacılığı Yönergesinin 5. ve 6. maddeleri uyarınca kendisine ücretli servis taşımacılığı kartı verilmesi için ...

Büyükşehir Belediyesine 18.06.2019 tarihinde yaptığı başvurunun, anılan belediyece davacıya cevap verilmemek suretiyle reddedilmesi üzerine, davacı tarafından, tarafına ücretli servis taşımacılığı kartı verilmesi istemiyle yaptığı 18/06/2019 tarihli başvurusunun davalı belediyece zımnen reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

5216 sayılı Büyükşehir Belediye Kanunu'nun 7. maddesinin (f) bendinde.

"Büyükşehir ulaşım ana plânını yapmak veya yaptırmak ve uygulamak; ulaşım ve toplu taşıma hizmetlerini plânlamak ve koordinasyonu sağlamak; kara, deniz, su ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek; durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek ve işletmek, işlettirmek veya kiraya vermek; kanunların belediyelere verdiği trafik düzenlemesinin gerektirdiği bütün işleri yürütmek." büyükşehir belediyelerinin görev ve yetkileri arasında sayılmış, 9. maddesinde.

"Büyükşehir içindeki kara, deniz, su, göl ve demiryolu üzerinde her türlü taşımacılık hizmetlerinin koordinasyon içinde yürütülmesi amacıyla, büyükşehir belediye başkanı ya da görevlendirdiği kişinin başkanlığında, yönetmelikle belirlenecek kamu kurum ve kuruluş temsilcilerinin katılacağı ulaşım koordinasyon merkezi kurulur.

Büyükşehir ilçe ve ilk kademe belediye başkanları kendi belediyesini ilgilendiren konuların görüşülmesinde koordinasyon merkezlerine üye olarak katılırlar. Ulaşım koordinasyon merkezi toplantılarına ayrıca gündemdeki konularla ilgili kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının (oda üst kuruluşu bulunan yerlerde üst kuruluşun) temsilcileri de davet edilerek görüşleri alınır.

Bu Kanun ile büyükşehir belediyesine verilen trafik hizmetlerini plânlama, koordinasyon ve güzergâh belirlemesi ile taksi, dolmuş ve servis araçlarının durak ve araç park yerleri ile sayısının tespitine ilişkin yetkiler ile büyükşehir sınırları dahilinde il trafik komisyonunun yetkileri ulaşım koordinasyon merkezi tarafından kullanılır.

UKOME kararı, büyükşehir belediye başkanının onayı ile yürürlüğe girer" hükmüne yer verilmiştir.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 2.maddesinde de, idari dava türleri arasında sayılan iptal davaları, idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan davalar olarak tanımlanmış ve bu davaların da idari yargı yerinde görülmesi gerektiği hükme bağlanmıştır. İptal davalarının hukuki nitelikleri gözönüne alındığında; idare hukuku alanında tek taraflı irade açıklamasıyla kesin ve yürütülmesi zorunlu nitelikte tesis edilen, yeni bir hukuki durum yaratan ya da değiştiren idari işlemlerinin iptal davasının konusunu teşkil ettiği açıktır.

Yine, 2577 sayılı Kanunu'nun 14/3-d maddesinde, dava dilekçelerinin "İdarî davaya konu olacak kesin ve yürütülmesi gereken bir işlem olup olmadığı" yönünden inceleneceği, 15/1-b maddesinde ise, kesin ve yürütülmesi gerekli olmayan işlemlere kaşı açılan davaların reddedileceği hükme bağlanmıştır.

... Büyükşehir Belediyesi Öğrenci ve Personel Servis Taşımacılığı Yönergesinin 5. ve 6. maddelerinde servis taşımacılığı yetki belgesi ile servis taşımacılığı kartı verilmesinin usul ve esasları düzenlenmiş olup, ... Büyükşehir Belediye Başkanlığınca servis araçlarının sınırlandırılmasına ilişkin 18.03.2019 tarih ve ... sayılı UKOME kararı ile servis araçlarına tahdit getirilmesine dair ... tarih ve ... sayılı UKOME kararı verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Davanın; davacı tarafından, servis taşımacılığı yetki belgesi olduğundan bahisle tarafına ücretli servis taşımacılığı kartı verilmesi istemiyle yaptığı 18/06/2019 tarihli başvurusunun davalı ...

Büyükşehir Belediye Başkanlığı'nca zımnen reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle açıldığı, uyuşmazlığın esası incelenerek davacının ücretli servis taşımacılığı kartı talebinde bulunmasına karşın, mevcut servis taşımacılığı kartı başvuruları için öngörülen süre geçirildikten sonra idareye başvuruda bulunulduğu gerekçesiyle davanın reddi yolunda verilen Mahkeme kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun da reddine dair Bölge İdare Mahkemesi kararının, davacı tarafından temyiz edilmesi üzerine, dosya üzerinde yapılan inceleme neticesinde.

Dairemizce 02.04.2024 günlü ara kararıyla davalı belediyeden, dava konusu edilen ücretli servis taşımacılığı kartı verilmesi isteminin zımnen reddi işlemine dayanak olan, İstanbul Büyükşehir Belediyesi Öğrenci ve Personel Servis Taşımacılığı Yönergesi ve anılan Yönergenin revize edilmesine ilişkin UKOME kararları, servis araçlarının sınırlandırılmasına ilişkin ... tarih ve ... sayılı UKOME kararı ile servis araçlarına tahdit getirilmesine dair ... tarih ve ... sayılı UKOME kararının, ...

Büyükşehir Belediye Başkanınca onaylanıp onaylanmadığının bildirilmesi, onaylanmış ise onaylı birer örneklerinin gönderilmesi istenilmiştir.

Bunun üzerine, davalı belediyenin Dairemiz ara kararına verdiği 27.05.2024 tarihli cevap yazısı ve ekleri ile dosyadaki belgelerden; dava konusu işlemin tesis edildiği tarihteki işleme dayanak olan; ... Büyükşehir Belediyesi Öğrenci ve Personel Servis Taşımacılığı Yönergesi, servis araçlarının sınırlandırılmasına ilişkin ... tarih ve ... sayılı UKOME kararı ile servis araçlarına tahdit getirilmesine dair ... tarih ve...sayılı UKOME kararının .... Büyükşehir Belediye Başkanınca onaylanmadığı, ancak işlem tarihinden sonra, düzenlenen servis araçlarına tahdit getirilmesine yönelik... tarih ve ... sayılı ve dayanak yönergenin revize edilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı UKOME kararlarında belediye başkanının onayının bulunduğu anlaşılmıştır.

Bu durumda, 5216 sayılı Büyükşehir Belediye Kanunu'nun 9. maddesinde düzenlenen "... UKOME kararı, büyükşehir belediye başkanının onayı ile yürürlüğe girer." hükmüne uygun şekilde dava konusu işleme dayanak olan ...

Büyükşehir Belediyesi Öğrenci ve Personel Servis Taşımacılığı Yönergesinin, servis araçlarının sınırlandırılmasına ilişkin ....tarih ve ... sayılı UKOME kararı ile servis araçlarına tahdit getirilmesine dair ... tarih ve... sayılı UKOME kararının belediye başkanınca onaylanmak suretiyle yürürlüğe girmediği, dava konusu işlem tarihinde kesin ve yürütülmesi gereken düzenleyici işlem niteliğini kazanmadığı, buna bağlı olarak yürürlüğe girmeyen yönergeye dayanılarak bireysel işlem de tesis edilemeyeceğinden, anılan yönerge ve UKOME kararları kesin ve yürütülebilir işlem niteliğinde bulunmadığından,

bunlara dayalı olarak dava konusu bireysel işlemin tesis edilmesi mümkün olmadığından, dava konusu işlemin belirtilen gerekçeyle iptaline karar verilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Bu itibarla, yukarıda belirtilen gerekçeyle dava hakkında hüküm tesis edilmesi gerekirken, davanın esası incelenmek suretiyle verilen temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet görülmemiştir. Öte yandan, dava konusu bireysel işlemin idari yargı merciince iptal edilmesi durumunda, işlemde tespit edilen hukuka aykırılık ve iptal gerekçesinin dava konusu araca doğrudan ücretli taşımacı statüsünde servis taşımacılığı plaka hakkı verilmesi sonucunu doğurmayacağı; davalı idarece düzenleyici işlemlerdeki usulü eksiklik giderildikten sonra yeniden işlem tesis edilebileceği açıktır.

KARŞI OY

(X)- Dava; davacı tarafından, servis taşımacılığı yetki belgesi olduğundan bahisle tarafına ücretli servis taşımacılığı kartı verilmesi istemiyle yaptığı ... tarihli başvurusunun davalı ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı'nca zımnen reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle istemiyle açılmıştır. Uyuşmazlığın esası incelenerek davanın reddi yolunda verilen Mahkeme kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun da reddine dair Bölge İdare Mahkemesi kararının, davacı tarafından temyiz edilmesi üzerine, dosya üzerinde yapılan inceleme neticesinde; Dairemiz çoğunluk kararıyla istinaf kararı usul yönünden bozulmuştur.

Her ne kadar, Dairemiz bozma kararı gerekçesinde belirtildiği üzere, dava konusu işleme dayanak olan ...

Büyükşehir Belediyesi Öğrenci ve Personel Servis Taşımacılığı Yönergesinde, servis araçlarının sınırlandırılmasına ilişkin ... tarih ve ... sayılı UKOME kararı ile servis araçlarına tahdit getirilmesine dair ... tarih ve ... sayılı UKOME kararında belediye başkanının onayı bulunmamakta ise de; davalı belediyenin Dairemiz ara kararına verdiği 27.05.2024 tarihli cevap yazısı ve ekleri ile dosyadaki belgelerden; dava konusu işlemin tesis edildiği tarihteki işleme dayanak olan, ...

Büyükşehir Belediyesi Öğrenci ve Personel Servis Taşımacılığı Yönergesi, servis araçlarının sınırlandırılmasına ilişkin ... tarih ve... sayılı UKOME kararı ile servis araçlarına tahdit getirilmesine dair ...tarih ve....sayılı UKOME kararının ...

Büyükşehir Belediye Başkanınca onaylanmamış olsa da, ancak sonrasında düzenlenen servis araçlarına tahdit getirilmesine yönelik... tarih ve ... sayılı ve dayanak yönergenin revize edilmesine ilişkin... tarih ve ... sayılı UKOME kararlarında belediye başkanının onayının bulunduğu, dava konusu işlem tarihinde işleme dayanak servis taşımacılığı yönergesindeki usulü eksikliğin sonradan tamamlandığı, anılan yönergenin belediye başkanı onaylı revize haliyle yürürlükte bulunduğu, dolayısıyla işlemin dayanağı yönergedeki usulü eksikliğin sonradan tamamlandığından, dava konusu işlemin bu gerekçeyle sakatlanmayacağı anlaşılmaktadır.

Bu durumda, dava konusu işlemin dayanağı yönergedeki usulü eksiklik giderildiğinden, davanın esası hakkında temyizen incelenerek karar verilmesi gerektiği sonucuna varıldığından, temyize konu kararın usul yönünden bozularak yeniden karar verilmesi gerektiğine ilişkin Dairemiz çoğunluk kararına katılmıyorum.