Danıştay 8. Daire E.2021/923 K.2024/3198

Dava konusu istem: Davacı şirket adına 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 11/3. maddesi uyarınca 31.054,00-TL idari para cezası kesilmesine ilişkin ... tarih ve ... Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; davacı şirket hakkında yapılan denetim esnasında 2017 yılı faturalarının denetime gelen heyete ibraz edilmediği hususunun sabit olduğu, her ne kadar davacı tarafından anılan belgelerin ibrazı için kendilerine süre verilmesi gerekiği ileri sürülmekte ise de; mevzuatta bu yönde bir zorunluluğun bulunmadığı, dava konusu işlemin yetkili idare tarafından tesis edildiği, davacının fiili ile bu fiili nedeniyle verilen idari para cezasının uyumlu olduğu anlaşıldığından, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılarak davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, denetim sırasında ibraz edilmediği belirtilen belgelerin idareye sunulması için mevzuatta öngörülen iki aylık sürenin kendisine tanınmadığı, iki aylık süre tamamlanmadan idari para cezası verilemeyeceği, kaldı ki, denetime mesnet belgelerin istendiği ve ibraz edilmediği hususuna tutanakta yer verilmediği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından, istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Denizli ili, Acıpayam ilçesi, Mevlütler köyü dahilinde davacı şirket adına IV. (krom) işletme ruhsatı 16.11.2007 tarihinde düzenlenmiştir. Maden sahasında 28.11.2018 tarihinde yapılan denetimler sonucunda hazırlanan denetim raporunda, "Makamın ... tarih ... sayılı oluruyla görevlendirilen heyete tespiti 208,10 ton sevkiyat için 2017 yılı faturaları heyetimize ibraz edilmediğinden kontrol yapılamamıştır" ilişkin hususa yer verilmesi üzerine söz konusu denetim raporu dayanak alınarak, davacı şirkete, belirtilen sevk fişlerinin tetkik heyetine ibraz edilmediğinden bahisle ... tarih ve ... sayılı işlemle 3213 sayılı Maden Kanun'un 11/3. maddesi uyarınca 31.054,00-TL idari para cezası verilmiştir.

Bunun üzerine bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

3213 sayılı Maden Kanunu'nun ''Beyan usulü'' başlıklı 10. maddesinin dördüncü fıkrasında; ''Beyanlardaki hata ve noksanlıklar, idarenin tespiti ve sorumluların uyarılmasından itibaren iki ay içerisinde düzeltilir. Bu sürede gerekli düzeltmenin yapılmaması halinde 20.000 TL idari para cezası uygulanır ve beyanlardaki hata ve noksanlıklar düzeltilinceye kadar maden üretim faaliyetleri durdurulur'' "Faaliyetlerin denetimi" başlıklı 11. maddesinde.

"Genel Müdürlük, maden hakları ile ilgili bütün faaliyetlerin yürütülmesini ve vecibelerin yerine getirilmesini kontrol ve denetimini yapmak ve yönlendirmek için teknik ve mali konuları yerinde incelemek maksadıyla ihtisaslaşmış diğer Devlet kuruluşlarından ve üniversitelerden de yararlanarak inceleme raporu hazırlatır. Birinci fıkraya göre yapılan inceleme sonunda gerçek dışı ve/veya yanıltıcı beyanda bulundukları tespit edilenler hakkında 10 uncu madde hükümleri uygulanır.

(Ek fıkra: 4/2/2015-6592/7 md.) (Değişik fıkra:14/2/2019-7164/11 md.) Ruhsat sahibi veya vekilinin mahallinde yapılan tetkik ve incelemelere katılmaması veya ruhsat sahibince ya da vekilince herhangi bir nedenle tetkik ve incelemelerin engellenmesi hâlinde 20.000 TL, bu fiillerden herhangi birinin tekrarı hâlinde ise iki katı tutarında idari para cezası uygulanır, mahallinde tetkik ve inceleme gerçekleştirilinceye kadar üretim faaliyetleri durdurulur.

İnceleme yapacakların nitelikleri, incelemenin nasıl yapılacağı ve raporların tanzimi ile diğer hususlar yönetmelikte belirtilir" hükmüne;. "Ruhsat bedeli, cezalar ve diğer yaptırımlar" başlıklı 13. maddesinin 2. fıkrasının ilk cümlesinde, "... bu Kanun gereğince uygulanan idari para cezaları her yıl 213 sayılı Vergi Usul Kanunu uyarınca belirlenen yeniden değerleme oranı nispetinde artırılır." hükmüne yer verilmiştir.

21.09.2017 tarih ve 30187 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Maden Yönetmeliği'nin "İnceleme ve denetim" başlıklı 76. maddesinin 4. fıkrasında ise; "İnceleme ve denetimlerde ruhsat sahibi Genel Müdürlüğe verdiği teknik ve mali belgelerin hazırlanmasına esas olan bütün belgelerin asıllarını, yapılmış hesapları talep halinde heyet üyelerine göstermek zorundadır." kuralına, aynı maddenin 5. fıkrasında ise, "Ruhsat sahibi veya vekilinin mahallinde yapılan tetkik ve incelemelere katılması zorunludur. Ruhsat sahibi veya vekilinin herhangi bir nedenle inceleme ve denetime katılmaması veya inceleme ve denetimi engellemesi hâlinde Kanunun 11 inci maddesinin üçüncü fıkrası gereğince işlem yapılır." düzenlemesine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Davacı şirket hakkında yapılan denetimin mevzuata uygun olarak oluşturulan heyet tarafından gerçekleştirildiği; anılan denetim raporu dikkate alındığında, denetim esnasında 2017 yılı faturalarının heyete ibraz edilmediği, davacı tarafından da bu hususun kabul edildiği görülmüştür.

İnceleme ve denetimlerde ruhsat sahibinin, Genel Müdürlüğe verdiği teknik ve mali belgelerin hazırlanmasına esas olan bütün belgelerin asıllarını, yapılmış hesapları talep halinde heyet üyelerine göstermek zorunda olduğu hüküm altına alınmakla beraber bu yükümlülüğün yerine getirilmemesi halinde Kanunun 11. maddesinin üçüncü fıkrası gereğince idarenin tespiti ve tespit tarihi itibariyle 20.000 TL idari para cezası uygulanacağı hükme bağlanmış, aynı Kanunun 13. maddesinin 2. fıkrasında, idari para cezalarının her yıl yeniden değerleme oranı nispetinde artırılacağı düzenlenmiştir.

Uyuşmazlıkta, temyize konu kararın cezalandırmaya esas alınan fiilin sübuta erdiğine ilişkin gerekçesinde isabetsizlik bulunmamaktadır. Ancak, cezaya esas fiilin hangi tarihte gerçekleştiğinin tespiti uygulanacak idari para cezası miktarı açısından önem taşımaktadır.

Olayda; 3213 sayılı Maden Kanunu'na aykırılık teşkil eden eylemi nedeniyle davacıya, işlenen fiilin gerçekleştiği tarihe göre (davacının faturaları ibraz etmemesi şeklinde gerçekleşen eylemin 2018 yılına tekabül ettiği) idari para cezası verilmesi gerekirken, dava konusu işlem tarihi olan 2019 yılı için yeniden değerleme oranında güncellenen değerler üzerinden idari para cezası verildiği anlaşılmaktadır.

Bu durumda, dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan ceza tutarı dikkate alınmak suretiyle 3213 sayılı Yasa'nın 11. maddesi kapsamında verilen dava konusu idari para cezasında hukuka uyarlık bulunmadığından, davanın reddine dair karara yönelik istinaf istemini reddeden Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet görülmemiştir.