Danıştay 8. Daire E.2022/3842 K.2024/7717

Dava konusu istem: Davacı şirket tarafından, ... plaka nolu, 2017 model, mercedes benz marka, otomobil cinsi araçla ilgili belediyeden çalışma ruhsatı/izni almaksızın belediye sınırları dahilinde ticari amaçlı yolcu taşımacılığı yapıldığından bahisle 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek-2/3(a) maddesi uyarınca aracın trafikten 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin ... tarih ve ... nolu tutanağın iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ...tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; dava konusu aracın içerisinde fazla yolcu ile seyrettiğinin görülmesi üzerine takibe alındığı, aracın içinden yabancı uyruklu şahısların indirildiğinin görüldüğü, aracın kaçmaya çalıştığı fakat olay yerinde yakalandığı, bu hususa ilişkin olarak olay yeri görgü ve tespit tutanağı düzenlendiği, anılan tutanağın araç sürücüsü tarafından imzalandığı,

araç sürücüsü ...'in ifadesinde "...arkadaşı ... ile beraber ... iline doğru yola çıktığını, saat 21:00 sıralarında ... ili, ... ilçesine geldiklerinde aralarında kadın ve çocukların da bulunduğu kalabalık bir grup gördüklerini, bu grubun kendilerine dur işareti yaptığını, kendilerinin de akşam vakti bu şahıslar mağdur olmasın diye yolun kenarında durduklarını ve aracın alabileceği doluluk oranı kadar 11 kişiyi araca aldığını, arkadaşı ...'ın ... merkeze götürmek için bu şahıslar ile 500,00 TL yakıt parası karşılığında anlaştığı" beyanlarına yer verildiği,

davaya konu aracın çalışma izni/ruhsatı olmaksızın belediye sınırları dâhilinde yolcu taşımacılığında kullanıldığı, bu hususun yapılan denetimde tespit edildiği, söz konusu tutanağın aracı kullanan tarafından imzalandığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti:İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, tutanağı imzalayanların göçmen kaçakçılığı fiiline karışan şahıslar olduğu, kendilerinin ilgili taşıma ve taşınan göçmenler ile bir bilgi,ilgi ve alakası bulunmadığı, suça karışan şahısların amacının TCK ile düzenleme bulan göçmen kaçakçılığı fiilleri olduğu, herhangi bir şekilde servis ve yolcu taşımacılığı faaliyeti olmadığı, KABİS (Emniyet Genel Müdürlüğüne bağlı olarak çalışan Kiralık Araç Bildirim Sistemine) bilgilerin paylaşıldığı, tesis edilen işlemin hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından, istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacı şirket tarafından, ... plaka nolu, 2017 model, mercedes benz marka, otomobil cinsi araçla ilgili belediyeden çalışma ruhsatı/izni almaksızın belediye sınırları dahilinde ticari amaçlı yolcu taşımacılığı yapıldığından bahisle 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek-2/3(a) maddesi uyarınca aracın trafikten 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin ... tarih ve ... nolu tutanağın tesis edilmesi üzerine anılan işlemin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 18/10/2018 tarih ve 7148 sayılı Kanun'un 26.maddesi ile değişik Ek 2. maddesinde; "Araçlarını motorlu araç tescil belgesinde gösterilen maksadın dışında kullananlar ile sürülmesine izin veren araç sahiplerine 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır. (Mülga cümle:21/2/2019-7166/5 md.)(…)

(Ek fıkra:21/2/2019-7166/5 md.) Ayrıca, araç on beş gün süre ile trafikten menedilir.

10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu ve 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanunu kapsamında ilgili belediyeden;

a) Çalışma izni/ruhsatı almadan,

b) Alınan izin/ruhsatta belirtilen faaliyet konusu dışında,

c) Alınan izin/ruhsatta belirtilen çalışma bölgesi/güzergâh dışında belediye sınırları dâhilinde yolcu taşımak yasaktır. Bu fıkranın (a) bendine uymayanlara 5.010 Türk lirası, (b) bendine uymayanlara 2.018 Türk lirası, (c) bendine uymayanlara 1.002 Türk lirası idari para cezası verilir. Fiilin işlendiği tarihten itibaren geriye doğru bir yıl içinde tekerrürü hâlinde, bu fıkrada yer alan idari para cezaları iki kat olarak uygulanır.

İşleteni veya sahibi, sürücüsünün kendisi olup olmadığına bakılmaksızın aracın bu maddenin üçüncü fıkrasına aykırı olarak kullanılmaması hususunda gerekli tedbirleri almak ve denetimini yapmakla yükümlüdür. Araç, bu maddenin üçüncü fıkrasının;

a) (a) bendinin ihlali hâlinde altmış gün,

b) (b) bendinin ihlali hâlinde otuz gün,

c) (c) bendinin ihlali hâlinde ise on beş gün süreyle trafikten menedilir.

İlgili belediye tarafından tahdit veya tahsis kapsamına alınmış ve bu kapsamda verilmiş çalışma izninin/ruhsatının süresi bittiği hâlde, belediye sınırları dâhilinde yolcu taşıyan kişiye 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır ve eksikliği giderilinceye kadar araç trafikten menedilir.

Ayırıcı işareti bulunmayan üçüncü fıkra kapsamındaki araçlardan taşımacılık hizmeti alanlara da 334 Türk lirası idari para cezası uygulanır." düzenlemesi yer almaktadır.

5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun "Büyükşehir ve ilçe belediyelerinin görev ve sorumlulukları" başlığını taşıyan 7. maddesinin 1. fıkrasının (f) bendinde, "Büyükşehir ulaşım ana plânını yapmak veya yaptırmak ve uygulamak; ulaşım ve toplu taşıma hizmetlerini plânlamak ve koordinasyonu sağlamak; kara, deniz, su ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek; durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek ve işletmek, işlettirmek veya kiraya vermek;

kanunların belediyelere verdiği trafik düzenlemesinin gerektirdiği bütün işleri yürütmek." büyükşehir belediyesinin görev ve sorumlulukları arasında sayılmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dosyada yer alan bilgi ve belgelerin incelenmesinden, davacı ... Otomotiv Emlakçılık İnşaat Turizm Oto Kiralama San. ve Tic. Ltd. Şti. isimli kiralama şirketinden ... tarihinde ... tarafından kiralalan davacıya ait araçla 18/07/2020 tarihinde yapılan denetimde aracın içerisinde yabancı uyruklu göçmenlere servis taşımacılığı yapıldığından bahisle dava konusu işlemin tesis edildiği görülmektedir.

Olayda, davacıya ait aracın ... isimli kişi tarafından davacı kiralama şirketinden kiralandığı ancak denetim yapılan tarihte dava dışı araç sürücüsü ... isimli kişi tarafından göçmen kaçakçılığı suçu kapsamında kullanıldığı, davacı şirketin (temsilcilerinin) suç kapsamında düzenlenen tutanakta isimlerine yer verilmediği ve davacı şirketin bu suç kapsamında isminin geçmediği, davalı idare tarafından da suç şüphelisi olduğu yönünde bilgi ve belgenin dosyaya sunulmadığı anlaşılmaktadır.

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri ve dosyada yer alan bilgi ve belgelerin değerlendirilmesinden, davacıya ait aracı kiralayan kişi olmayan araç sürücüsü ... tarafından göçmen kaçakçılığı suçu kapsamında yakalandığı, söz konusu aracın ticari amaçlı yolcu taşımacılığı faaliyetinde kullanılmadığı anlaşıldığından aracın trafikten men edilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.

Bu itibarla, davanın reddi yönündeki ... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.