Danıştay 8. Daire E.2022/4728 K.2025/9239

Dava konusu istem: İstanbul ili, Eyüpsultan ilçesi hudutları dahilinde bulunan S:... sayılı II (a) grubu işletme ruhsatı sahibi olan davacı tarafından; 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 7. maddesi gereği alınması gereken orman izninin alınmadığından bahisle aynı Kanun'un 24. maddesinin 11. fıkrası uyarınca maden işletme ruhsatının iptal edilmesi ve 30. maddesi gereğince ihalelik saha haline getirilmesine ilişkin Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayıl işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda. Fenertepe Orman İşletme Şefliği sorumluluğundaki ormanlık alanda madencilik faaliyeti yapan davacı şirket tarafından 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 7. maddesi kapsamında yapılan başvurunun ... tarih ve ... sayılı Fenertepe Orman İşletme Şefliği işlemi ile reddedildiği, anılan işlemin iptali istemiyle açılan davada ...

İdare Mahkemesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile davanın reddine karar verildiği, Maden Kanunu uyarınca ormanlık alanda madencilik faaliyetinde bulunabilmek için Orman İdaresinden izin alınması gerektiğinin açık olduğu, söz konusu iznin ilgili idaresince verilmediği ve davacı tarafından buna yönelik açılan davanın reddine karar verildiği, söz konusu izin olmaksızın ormanlık alanda madencilik faaliyetinde bulunmasının mümkün olmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, orman idaresinin takdir yetkisinin hukuki denetiminin yapılmadığı, hükme esas alınan Mahkeme kararının eksik inceleme neticesinde verildiği, somut olayda madencilik faaliyetinin çevreye etkisinin somut ve bilimsel olarak keşif ve bilirkişi incelemesi neticesinde ortaya konulmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından, savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Dava; İstanbul ili, Eyüpsultan ilçesi hudutları dahilinde bulunan S:... sayılı II (a) grubu işletme ruhsatı sahibi olan davacı tarafından; 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 7. maddesi gereği alınması gereken orman izninin alınmadığından bahisle aynı Kanun'un 24. maddesinin 11. fıkrası uyarınca maden işletme ruhsatının iptal edilmesi ve 30. maddesi gereğince ihalelik saha haline getirilmesine ilişkin Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayıl işleminin iptali istemiyle açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

3213 sayılı Maden Kanunu'nun "İşletme ruhsatı ve madenin işletilmesi " başlıklı 24. maddesinin 11. fıkrasında (dava konusu işlem tarihinde yürürlükte olan haliyle) , "(Değişik onbirinci fıkra: 4/2/2015 – 6592/13 md.) 7 nci maddeye göre gerekli izinlerin alınmasından itibaren işletme izni verilir. Bu iznin verildiği tarihten itibaren Devlet hakkı alınır.

Ruhsat sahibince, işletme ruhsatı yürürlük tarihinden itibaren üç yıl içinde 7 nci maddeye göre alınması gerekli olan çevresel etki değerlendirme kararı, mülkiyet izni, işyeri açma ve çalışma ruhsatı ile Genel Müdürlüğün kayıtlarına işlenmiş alanlar ile ilgili izinlerin Genel Müdürlüğe verilmesini müteakip, işletme izni düzenlenir. Süresi içinde yükümlülükleri yerine getirilmeyen ruhsatlar için her yıl 50.000 TL idari para cezası verilir.

İşletme ruhsat süresi sonuna kadar bu fıkrada belirtilen izinlerden dolayı işletme izninin alınamaması hâlinde ruhsat süresi uzatılmaz.” düzenlemesine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Madencilik faaliyetleri kapsamında, maden işletme ruhsatının alınması, tek başına maden üretim faaliyetlerinde bulunabilmek için yeterli olmayıp, maden işletme ruhsatının alınmasından itibaren, işletme faaliyetine başlayabilmek için, Maden Kanunu'nun 7. maddesinde belirtilen zorunlu izinlerin alınması zorunluluğu bulunmaktadır. Maden Kanunu'nun 7. maddesinde belirtilen izinlerin tamamlanmasından sonra ruhsat sahipleri tarafından mevzuatta aranan belgeler ile işletme izni talebinde bulunulmakta ve gerekli incelemeler neticesinde uygun görülmesi halinde, madenin işletmeye alınabilmesi için davalı idarece işletme izni verilmektedir.

İşletme izni için alınması gereken üç temel izin; ÇED belgesi, mülkiyet izni, GSM işyeri açma ve çalışma ruhsatı olup, bunlar dışında varsa davalı idare kayıtlarına işlenmiş özel alanlar ile ilgili izinlerin alınması ve bu izinlerin, işletme ruhsatı alınmasından itibaren üç yıl içinde tamamlanması gerekmektedir. Maden Kanunu'nun 24. maddesinin 11. fıkrasında, üç yıl içinde izinlerin tamamlanarak davalı idareye sunulmaması halinde, ilgililer hakkında idari para cezası uygulanması öngörülmüş olup; ruhsat süresinin sonuna kadar 7. madde izinlerinin alınamaması halinde işletme ruhsat süresinin uzatılmayacağı hususu mevzuatta açıkça belirtilmiştir.

Kanun koyucunun ruhsat süresinin sonuna kadar izinlerin tamamlanamaması durumunda ruhsatın iptalini öngörmesindeki amaç, davalı idarece düzenlenen ruhsatların atıl bir durumda kalmasını önlemek ve bir an önce üretim faaliyetlerine başlanmasını sağlayarak, ülkemiz için istihdam ve katma değer oluşmasına teşvik etmektir. Aksi takdirde, alınan ruhsatlar 10 yıl boyunca atıl kalmakta, ruhsatın bulunduğu alanda ruhsat bulunması nedeniyle başka kişi ve kuruluşlara bu alan üzerinde aynı grupta ruhsat verilmemekte, bu durum gerçekten üretim yapıp istihdam sağlayacak kişi ve kuruluşların bu alan üzerinde aynı grupta ruhsat almasına engel olmaktadır.

Somut olayda; 24/11/2010 tarihinde on yıllık süre için yürürlüğe giren S:... sayılı II-a grubu işletme ruhsatı için davacı tarafından yıllar itibarıyla ruhsat bedellerinin yatırıldığı ancak Maden Kanunu'nun 7. maddesi gereğince alınması gereken orman izninin verilmediği gerekçesiyle ruhsat sahasına ilişkin işletme izninin düzenlenmediği görülmüş olup; dava konusu işlemle ruhsatın yürürlüğe girdiği 24/11/2010 tarihinden itibaren on yıllık süre içinde Kanun'un 7. maddesi gereği alınması gereken orman izni alınmadığından bahisle davacının ruhsatının 25/11/2020 tarihi itibarıyla iptal edildiği anlaşılmaktadır.

Her ne kadar temyize konu Mahkeme kararında davacı şirket tarafından anılan maden ruhsatına istinaden ilgili bölgede 53.000,00 metrekarelik alanda maden işletme ve altyapı tesisine yönelik çalışmalar yapabilmek için orman izni verilmesi istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin Fenertepe Orman İşletme Şefliğinin ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali istemiyle açılan davada ...

İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile davanın reddine karar verildiği ve bu izin olmaksızın davacının anılan ruhsat sahasında madencilik faaliyeti yapamayacağı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş ise de.

Maden Kanunu'nun 24. maddesinin 11. fıkrasında işletme ruhsat süresi sonuna kadar bu fıkrada belirtilen izinlerden dolayı işletme izninin alınamaması hâlinde ruhsat süresinin uzatılmayacağının kanun koyucu tarafından kurala bağlandığı, somut uyuşmazlıkta da on yıllık ruhsat süresinin bitmesine rağmen 7. madde izinlerinin tamamlanamadığı, bu noktada işletme izni bulunmayan davacının ruhsat süresinin uzatılmasının mümkün olmadığı,

7. madde izinlerinin alınması için on yıllık ruhsat süresi bulunan davacının, bu izinlerin alınması aşamasında kusurunun bulunup bulunmadığının veya söz konusu izinlerin yargı kararı neticesinde alınıp alınmadığı hususunun önem arz etmediği anlaşılmaktadır.

Bu durumda, Maden Kanunu'nun 24. maddesiyle getirilen düzenlemelerin ihdas edilme amacının, işletme ruhsatı verilen sahaların en kısa sürede faaliyete alınarak, maden sahalarının atıl kalmasının önüne geçilmesi olduğu dikkate alındığında Kanun'da belirlenen yükümlülüklerini süresi içerisinde yerine getirmeyen davacıya ait işletme ruhsatının, mevzuatta yer alan açık hükümler gereği iptal edilmesine ilişkin dava konusu işlemde bu gerekçeyle hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

KARŞI OY

(X)- Dava; İstanbul ili, Eyüpsultan ilçesi hudutları dahilinde bulunan S:... sayılı II (a) grubu işletme ruhsatı sahibi olan davacı tarafından; 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 7. maddesi gereği alınması gereken orman izninin alınmadığından bahisle aynı Kanun'un 24. maddesinin 11. fıkrası uyarınca maden işletme ruhsatının iptal edilmesi ve 30. maddesi gereğince ihalelik saha haline getirilmesine ilişkin Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayıl işleminin iptali istemiyle açılmıştır.

Dosyanın incelenmesinden; davacı şirket tarafından anılan maden ruhsatına istinaden ilgili bölgede 53.000,00 metrekarelik alanda maden işletme ve altyapı tesisine yönelik çalışmalar yapabilmek için orman izni verilmesi istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin Fenertepe Orman İşletme Şefliğinin ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali istemiyle açılan davada ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile davanın reddine karar verildiği, anılan davada verilen istinaf başvurusunun reddine ilişkin kararın Dairemizin 27/11/2025 tarih ve E:2022/4731, K:2025/9238 sayılı kararıyla onandığı anlaşılmaktadır.

Bu durumda; uyuşmazlığın davacı tarafından Maden Kanunu'nun 7. maddesi gereğince alınması gereken orman izninin ruhsatın yürürlüğe girdiği 24/11/2010 tarihinden itibaren on yıllık süre içinde alınmadığından bahisle ruhsatının iptal edilmesine ilişkin işlemin iptali isteminden kaynaklandığı dikkate alındığında; davacıya orman izni verilmemesine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan davada uyuşmazlığın keşif ve bilirkişi incelemesi yapılarak çözümlenmesi gerektiği yönündeki karşı oyumuz doğrultusunda bakılan davada anılan yargılama sürecine bağlı olarak karar verilmesi gerektiği görüşüyle çoğunluk kararına katılmıyoruz.