Danıştay 8. Daire E.2022/4820 K.2022/4896

Dava konusu istem: Muş ili, Merkez ilçesi ile Hasköy ilçesi arasındaki güzergâhta yolcu taşımacılığı yapmak üzere başvuruda bulunan davacı tarafından; talebinin reddine dair Muş İl Trafik Komisyonunun … tarih ve … sayılı kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin … tarih ve E: …, K: … sayılı kararında; "...İdari faaliyetlerin amacı kamu yararının sağlanmasıdır. Bu nedenle, idare, idari işlemlerin hangi sebebe ve hukuki nedenlere dayalı olarak tesis edildiğini ve hangi amaca yönelik olduğunu açıklanmalıdır. Aynı zamanda, gösterilen sebep ve amacın gerekli ve yeterli inceleme, araştırma ve somut nedenlere dayanması gereklidir.

Buradan hareketle; il ve ilçe trafik komisyonlarınca, kendilerine yapılan müracaatlar üzerine bir alt komisyon kurulmak suretiyle güzergahın ve güzergahta çalışan araçların sayısı, niteliği, güzergahta yeni araca ihtiyaç olup olmadığı eğer ihtiyaç var ise kaç adet ve hangi niteliklere sahip araçlara ihtiyaç olduğu yönünde yeterli araştırma ve inceleme yapılması zorunludur.

Bakılan uyuşmazlıkta, Mahkememizce 26.10.2018 tarihinde yapılan Ara Karar ile dava konusu işlem tesis edilmeden önce ilçe nüfus sayısına göre güzergahta kullanılan araç sayısının ve durak sayısının yeterli olduğuna ilişkin olarak yapılmış tespitler var ise bunların gönderilmesinin istenilmesine rağmen, davalı idare tarafından 2009 tarihine ilişkin tutanak ve 10.12.2018 tarihli Kaymakamlık yazısı dışında davacının talepte bulunduğu güzergahta belediye trafik komisyonu tarafından çalışma yapıldığına dair davalı idare tarafından herhangi bir tespite yer verilmediği,

söz konusu güzergahta dolmuş hattına ihtiyaç bulunup bulunmadığına yönelik somut bilimsel bir veri ortaya konulmadığı, dava konusu İl Trafik Komisyonu kararının talep edilen güzergahta arz talep dengesi yönünden ihtiyaç bulunup bulunmadığı yönünde yapılacak inceleme ve araştırma sonucu düzenlenmesi gereken herhangi bir alt komisyon raporuna dayanmadığı, bu bakımdan gerekli araştırma yapılmaksızın eksik incelemeye dayalı olarak tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.

Öte yandan benzer bir uyuşmazlıkta Danıştay 15. Dairesi tarafından verilen 17/10/2018 tarih ve E:2015/5199, K:2018/7002 sayılı kararı da bu yöndedir." gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti:. Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen kararda.

"Uyuşmazlıkta, davacı tarafından, Muş il merkezi ile Hasköy ilçesi arasında yolcu taşımacılığı yapmak için güzergah tahsis edilmesi istemli başvurusunun ilçenin nüfus yoğunluğu, mevcut minibüs sayısı ve Hasköy Belediye Başkanlığının sunduğu ulaşım imkanları nedeniyle reddedilmesine ilişkin Hasköy İlçe Trafik Komisyonu kararının onaylanmasına ilişkin … tarih ve … sayılı Muş Valiliği İl Trafik Komisyonu kararının iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmakta olup; başvuru sonrasında davalı idarece yapılan incelemelerde, Muş il merkezi ile Hasköy ilçesi arasında 20 adet minibüs hattının bulunduğu,

bunlardan 4'ünün 14+1, 16'sının 16+1 kapasiteli olduğu, minibüslerin sabah 07.30 itibarıyla normal sefere başladıkları ve her yarım saatte bir sefer attıkları, belediyeye ait 65 yolcu kapasiteli belediye otobüsünün bulunduğu ve saat 07.00 itibarıyla çalışmaya başladığı, minibüs ücreti 4,00-TL iken belediye otobüs ücretinin 2,00-TL olduğu,

aktif olarak çalışan 7 minibüsün 3 gidiş 3 geliş, 12 minibüsün ise 2 gidiş 2 geliş olmak üzere günlük toplam 10 sefer yaptığı, belediye otobüsünün ise 6 gidiş 6 geliş olmak üzere 12 sefer yaptığı, daha ucuz olduğundan yolcuların çoğunlukla belediye otobüsünü tercik ettikleri, aradaki mesafe uzunluğunun 18 km olduğu, çoğu vatandaşın toplu taşıma yerine şahsi araçları ile seyahat ettiği, ilçe nüfus yoğunluğunun da eskiye nazaran azaldığı tespitlerinden hareketle, arz-talep dengesi, mevcut minibüs sayısı ve Hasköy Belediyesinin sunduğu ulaşım imkanları gözetilmek suretiyle somut verilere dayalı olarak işlem tesis edildiği sonucuna ulaşılmıştır.

Bu durumda, aynı güzergahta faaliyet gösteren yeterli sayıda taşımacının bulunması, yeni bir kişi veya kooperatife güzergah izni verilmesini gerektirecek sayıda nüfus artışının bulunmaması ve verilecek iznin atıl kapasite ve kaynak israfına neden olacağı anlaşıldığından mevcut araç sayısı, yeni araç ihtiyacı, arz-talep dengesi gibi hususlar dikkate alınmak suretiyle tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık görülmediği" gerekçesiyle istinaf başvurusunun kabulüne Mahkeme kararının kaldırılmasına, davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'NIN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin incelenmeksizin reddi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra işin gereği görüşüldü:

İLGİLİ MEVZUAT

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İstinaf" başlıklı 45. maddesinde, "1) İdare ve vergi mahkemelerinin kararlarına karşı, başka kanunlarda aksine hüküm bulunsa dahi, mahkemenin bulunduğu yargı çevresindeki bölge idare mahkemesine, kararın tebliğinden itibaren otuz gün içinde istinaf yoluna başvurulabilir...3) Bölge idare mahkemesi, yaptığı inceleme sonunda ilk derece mahkemesi kararını hukuka uygun bulursa istinaf başvurusunun reddine karar verir. Karardaki maddi yanlışlıkların düzeltilmesi mümkün ise gerekli düzeltmeyi yaparak aynı kararı verir...6) Bölge idare mahkemelerinin 46. maddeye göre temyize açık olmayan kararları kesindir." hükmüne yer verilmiştir.

Anılan Kanun'un "Temyiz" başlıklı 46. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde, düzenleyici işlemlere karşı açılan iptal davaları; (d) bendinde ise, belli bir ticari faaliyetin icrasını süresiz veya otuz gün yahut daha uzun süreyle engelleyen işlemlere karşı açılan iptal davaları hakkında verilen kararların Danıştay'da, kararın tebliğinden itibaren otuz gün içinde temyiz edilebileceği.

"Temyiz dilekçesi" başlıklı 48. maddesinin 6. fıkrasında, temyizin kesin bir karar hakkında olması hâlinde, kararı veren merciin, temyiz isteminin reddine karar vereceği; ilgili merciin bu kararına karşı, tebliğ tarihini izleyen günden itibaren yedi gün içinde temyiz yoluna başvurulabileceği.

7. fıkrasında ise, temyizin kesin bir karar hakkında olduğunun anlaşılması durumunda, 6. fıkrada sözü edilen kararın, dosyanın gönderildiği Danıştay'ın ilgili dairesince kesin olarak verileceği kurala bağlanmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Uyuşmazlıkta, davacı tarafından iptali istenilen Muş İl Trafik Komisyonu işleminin, düzenleyici işlem niteliğinde olmadığı, bu suretle 2577 sayılı Kanun'un 46. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendi kapsamına girmediği; öte yandan bahse konu işlemin hali hazırda devam eden ticari faaliyeti sonlandırmadığı görüldüğünden, 2577 sayılı Kanun'un 46. maddesinin 1. fıkrasının (d) bendinde yer alan belli bir ticari faaliyetin icrasını süresiz veya otuz gün yahut daha uzun süreyle engelleyen işlemler kapsamında değerlendirilemeyeceği kanaatine varılmıştır.

Bu durumda, temyiz istemine esas teşkil eden kararın Bölge İdare Mahkemesinin 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 46. maddesine göre temyiz yolu açık olmayan "kesin" kararlarından olduğu anlaşıldığından temyiz isteminin incelenmesine yasal olanak bulunmamaktadır.