Danıştay 8. Daire E.2022/7197 K.2025/1401

Dava konusu istem: Davacı şirkete ait ... plakalı aracın 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 2/3-(a) maddesi uyarınca 60 gün süreyle trafikten men edilmesine ilişkin ... tarih ve ... seri nolu işlem ile araç sürücüsüne (...) 13.400,00 TL idari para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve ... sıra numaralı trafik idari para cezası karar tutanağının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; davacının aracının 60 gün süreyle trafikten men edilmesine ilişkin işlem yönünden yapılan incelemede, davacı şirketin D2 Yetki Belgeli aracı ile yaptığı taşımacılık faaliyetinin Manisa-İzmir arasında servis taşımacılığı olduğunun, yaptırıma konu edilen 18/10/2021 tarihli araç denetleme tutanağı ile tespit edildiği, yaptırımın ise 2918 sayılı Kanun'un Ek 2/3-a maddesi uyarınca uygulandığı,

Mahkemenin 16/11/2021 tarihinde Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığına hitaben yaptığı Ara Kararına cevaben 01/12/2021 tarihinde Mahkeme kayıtlarına geçen Bakanlık yazısında ''...5216 ve 5393 sayılı Kanunlarda yer alan Belediyelerin ve Büyükşehir Belediyelerinin yetki ve sorumluluğunda bulunan yolcu taşımacılığı faaliyeti (Belediye sınırları dahilinde bulunan iki nokta) haricinde, A1, B2 ve D2 yetki belgeleri ile tarifesiz yolcu taşıma faaliyeti yürütülmesinde herhangi bir engelin bulunmadığı,

Karayolu Taşıma Yönetmeliği'nin Geçici 3. maddesinin beşinci fıkrası çerçevesinde, D2 yetki belgesi ile 31/12/2021 tarihine kadar servis taşımacılığı faaliyetinin yürütülebildiği değerlendirilmektedir.'' görüşüne yer verildiği, 2918 sayılı Kanun'un Ek 2. maddesinin 3. fıkrasının düzenlenme amacının belediye sınırları dahilinde izinsiz ticari amaçlı yolcu taşımacılığını engellemek olduğu ve araçtaki yolcuların D2 yetki belgesi ile iller arası taşındığı,

dosyada uyuşmazlık konusu araç ile İzmir Büyükşehir Belediye sınırları içerisinde ticari amaçla yolcu taşımacılığı yapıldığı hususunun somut bir şekilde ortaya konulamaması karşısında uyuşmazlık konusu taşımacılığın 2918 sayılı Kanun'un Ek.2/3-a maddesi kapsamına girmediği görüldüğünden bahisle aracın 60 gün süreyle trafikten men edilmesine ilişkin işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline; araç sürücüsü adına idari para cezası tesis edilmesine ilişkin işlem yönünden yapılan incelemede ise, dava konusu para cezasının araç sürücüsü Garip Öklü adına verildiği,

cezaların şahsiliği prensibi uyarınca davacı şirketten tahsil edilmesinin mümkün olmadığı, bu nedenle dava konusu para cezası ile davacının kişisel ve güncel bir menfaat bağının bulunmadığı gerekçesiyle bu kısım yönünden davanın ehliyet yönünden reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ...

İdari Dava Dairesi Kararıyla, İzmir Büyükşehir Belediyesi Ulaşım Koordinasyon Merkezinin ... tarih ve ... sayılı kararında, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığınca düzenlenen "D2" yetki belgeli araçlar ile komşu illerden İzmir Büyükşehir Belediyesi sınırları içerisine yapılmak istenen servis taşımacılığının, anılan yetki belgesinin Karayolu Taşıma Yönetmeliği'nde belirlenen kriterleri ile tanımlanan faaliyet konularına uygun olarak yapılması belirtildiği,

D2 yetki belgesine sahip olan araçlarla, İzmir-Manisa illeri arasında servis taşımacılığı yapılabilmesinin, Karayolu Taşıma Yönetmeliği'nde D2 yetki belgesi için getirilen kriterlere uyma koşuluna bağlandığı, Karayolu Taşıma Yönetmeliği uyarınca D2 yetki belgesinin tanımı ve bu belgeye sahip araçlarla ne tür bir taşıma yapılabileceğinin açıkça düzenlendiği, davacı şirketin, sahip olduğu D2 yetki belgeli araç ile ticari ve tarifesiz taşımacılık yapılmasının mümkün olduğu,

Karayolu Taşıma Yönetmeliği'nin 4. maddesinde tarifesiz yolcu taşımanın önceden bir taşıma hattı ve taşıma güzergahı ile bir zaman ve ücret tarifesi belirlenmeksizin, grup yolcu durumuna göre arızi veya mekik sefer düzenlenerek yapılan düzensiz ve grup yolcu taşımaları şeklinde tanımlandığı, davacı şirket tarafından icra edilen Manisa-İzmir arasındaki servis taşıma faaliyetinin ise düzenli ve devamlılık arz eden bir taşıma mahiyetinde olduğu, bu nedenle D2 yetki belgesi ile bu taşıma faaliyetinin yapılmasının mümkün olmadığı anlaşıldığından,

şirkete ait aracın 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 2/3-(a) maddesi uyarınca 60 gün süreyle trafikten men edilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle istinaf başvurusunun kabulüne, davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, İzmir Büyükşehir Belediyesi Ulaşım Dairesi Başkanlığının verdiği İzmir-Manisa arasında izin/çalışma ruhsatının olay esnasında polis memurlarına fiziki olarak da ibraz edildiği, izin belgesi ile İzmir-Manisa arasında personel taşımacılığı yapmakta iken kesilen trafik cezasının hukuka aykırı olduğu, aracın Turgutlu ilçe sınırları içerisinde yer alan ... PVC A.Ş.'nin işçilerini taşıdığı, araçtaki yolcuların D2 yetki belgesi ile iller arası taşındığı, verilen kararın hukuka aykırı olduğu, bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından, istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Dava; davacı şirkete ait ... plakalı aracın 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 2/3-(a) maddesi uyarınca 60 gün süreyle trafikten men edilmesine ilişkin ... tarih ve ... seri nolu işlem ile araç sürücüsüne (...) 13.400,00 TL idari para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve ... sıra numaralı trafik idari para cezası karar tutanağının iptali istemiyle açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 18/10/2018 tarih ve 7148 sayılı Kanun'un 26. maddesi ile değişik Ek 2. maddesinde; "Araçlarını motorlu araç tescil belgesinde gösterilen maksadın dışında kullananlar ile sürülmesine izin veren araç sahiplerine 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır. (Mülga cümle:21/2/2019-7166/5 md.)(…)

(Ek fıkra:21/2/2019-7166/5 md.) Ayrıca, araç on beş gün süre ile trafikten menedilir.

10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu ve 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanunu kapsamında ilgili belediyeden;

a) Çalışma izni/ruhsatı almadan,

b) Alınan izin/ruhsatta belirtilen faaliyet konusu dışında,

c) Alınan izin/ruhsatta belirtilen çalışma bölgesi/güzergâh dışında

belediye sınırları dâhilinde yolcu taşımak yasaktır. Bu fıkranın (a) bendine uymayanlara 5.010 Türk lirası, (b) bendine uymayanlara 2.018 Türk lirası, (c) bendine uymayanlara 1.002 Türk lirası idari para cezası verilir. Fiilin işlendiği tarihten itibaren geriye doğru bir yıl içinde tekerrürü hâlinde, bu fıkrada yer alan idari para cezaları iki kat olarak uygulanır.

İşleteni veya sahibi, sürücüsünün kendisi olup olmadığına bakılmaksızın aracın bu maddenin üçüncü fıkrasına aykırı olarak kullanılmaması hususunda gerekli tedbirleri almak ve denetimini yapmakla yükümlüdür. Araç, bu maddenin üçüncü fıkrasının;

a) (a) bendinin ihlali hâlinde altmış gün,

b) (b) bendinin ihlali hâlinde otuz gün,

c) (c) bendinin ihlali hâlinde ise on beş gün süreyle trafikten menedilir.

İlgili belediye tarafından tahdit veya tahsis kapsamına alınmış ve bu kapsamda verilmiş çalışma izninin/ruhsatının süresi bittiği hâlde, belediye sınırları dâhilinde yolcu taşıyan kişiye 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır ve eksikliği giderilinceye kadar araç trafikten menedilir.

Ayırıcı işareti bulunmayan üçüncü fıkra kapsamındaki araçlardan taşımacılık hizmeti alanlara da 334 Türk lirası idari para cezası uygulanır." düzenlemesi yer almaktadır.

4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunu'nun 5. maddesinin birinci fıkrasında. "Taşımacılık, acentelik ve taşıma işleri komisyonculuğu ile nakliyat ambarı ve kargo işletmeciliği yapılabilmesi için Bakanlıktan yetki belgesi alınması zorunludur." hükmü, "idari Para Cezaları" başlıklı 26. maddesinin (a) bendinin birinci fıkrasında.

"Bu Kanunun; a) 5 inci maddesine göre yetki belgesi almadan veya yetki belgesi aldığı halde yetki belgesi kapsamına uygun olmayan faaliyetlerde bulunanlara bin Türk Lirası, yetki belgesi olduğu halde taşıtını yetki belgesine kaydettirmeden kullananlara beş yüz Türk Lirası idari para cezası verilir ve aynı kabahat için 48 saat geçmeden ikinci bir ceza verilmez." hükmü, 34. maddesinin (a) bendinde.

"Bu Kanunun yürürlüğe girmesinden itibaren altı ay içinde; a) (Değişik: 6/2/2014-6518/60 md.) Taşımacılık faaliyeti yapmak isteyen gerçek ve tüzel kişilerde aranacak şartlar, verilecek yetki belgeleri, mesleki yeterlilik belgeleri ve taşıt kartları ile diğer belge ve hizmetlerin ücret, süre, kapsam, tür ve şekilleri, her belge türü için gerekli olan taşıt kapasiteleri, taşıtların yaşı, nitelikleri, istiap hadleri ve terminal hizmetlerinde öngörülecek hususları, (...) Düzenleyen yönetmelikler Bakanlıkça hazırlanarak Resmî Gazetede yayımlanır." hükmü yer almaktadır.

4925 sayılı Kanun'a dayanılarak çıkarılan, Karayolu Taşıma Yönetmeliği'nin "Yetki belgesi alma zorunluluğu" başlıklı 5. maddesinde, "(1) Bu Yönetmelik kapsamına giren taşımacılık, acentelik, taşıma işleri komisyonculuğu, taşıma işleri organizatörlüğü, nakliyat ambarı işletmeciliği, kargo işletmeciliği, lojistik işletmeciliği, dağıtım işletmeciliği, terminal işletmeciliği ve benzeri faaliyetlerde bulunacak gerçek ve tüzel kişilerin yapacakları faaliyetlere uygun olan yetki belgesini/belgelerini Bakanlıktan almaları zorunludur." düzenlemesi,

"Yetki belgesi türleri" başlıklı 6. maddesinde ise;...(4) D türü yetki belgesi: Otobüsle tarifeli veya tarifesiz yurtiçi yolcu taşımacılığı veya hususi taşımacılık yapacak gerçek ve tüzel kişilere verilir.

Taşımanın şekline göre aşağıdaki türlere ayrılır: a) Dl yetki belgesi: Ticari ve tarifeli olarak yapacaklara, b) D2 yetki belgesi: Ticari ve tarifesiz olarak yapacaklara, c) D3 yetki belgesi: Hususi taşımacılık faaliyetinde bulunarak, kendi personelinin taşımasını yapacaklara, ç) D4 yetki belgesi: Ticari olarak, taşıma mesafesine bakılmaksızın iliçi ve 100 kilometreye kadar olan şehirlerarası tarifeli ve tarifesiz olarak yapacaklara verilir." kuralı yer almaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Davacıya ait araçla Manisa ili, Turgutlu ilçesinde faaliyet gösteren fabrika ile İzmir ili Buca ilçesi arasında yapılan taşımacılık faaliyetinin belediye sınırları dahilinde bir taşımacılık olmadığı, yurtiçi ticari yolcu taşımacılığı olduğu, yurtiçi ticari yolcu taşımacılığına ilişkin kuralların Karayolu Taşıma Yönetmeliği'nde düzenlendiği, anılan Yönetmeliğe aykırı davranılması halinde Karayolu Taşıma Kanunu'nun 26. maddesinde belirlenen yaptırımın uygulanması gerektiği, diğer bir ifade ile yurtiçi ticari yolcu taşımacılığının 2918 sayılı Kanun'un Ek.

2. maddesinin üçüncü fıkrası kapsamında bulunmadığından, davacı hakkında ilgili belediyeden izin veya ruhsat almaksızın, belediye sınırları dahilinde ticari amaçlı yolcu taşımacılığı yapıldığından bahisle tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uygunluk görülmemiştir.

Bu itibarla, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.