Danıştay 8. Daire E.2022/754 K.2025/8770

30/11/2021 tarih ve 31675 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Orman Kanunu'nun 18 inci Maddesinin Uygulanması Hakkında Yönetmeliğin "İzin rapor eklerinin hazırlanması ve onaylanması" başlıklı 16. maddesinin 1. fıkrasında yer alan; “talep alanlarının koordinat özet çizelgeli harita üzerinde gösterilmesi" ve "uygun ölçekli vaziyet ve yerleşim planı" ibarelerinin iptali istenilmektedir.

DAVACININ İDDİALARI

Dava konusu Yönetmeliğin 16. maddesinin 1. fıkrası ile talep edilen alanların koordinat harita üzerinde gösterilmesi ve uygun ölçekli vaziyet ve yerleşim planı işlerinin ormancılık büroları tarafından hazırlanacağı düzenlenmiş ise de bu işlerin harita ve kadastro mühendislik işlerinden ve yalnızca harita ve kadastro mühendislerince karşılanması gereken hizmetler olduğu, dava konusu düzenlemelerin hukuka aykırı olduğu ileri sürülmüştür.

DAVALININ SAVUNMASI

Öncelikle, usule ilişkin olarak, davanın ehliyet ve süre aşımı yönünden reddi gerektiği; esasa ilişkin olarak, orman kadastro komisyonlarının ilk defa ormanlık zeminin harita yapım teknikleri ile kağıda aktarılması şeklinde bir harita yapımı veya üretimi yapmadığı, Kadastro Müdürlüğünden temin edilen teknik sıhhati haiz haritalar üzerinde ormancılık bilgilerinin gösterildiği ya da işaretlendiği, orman mühendisinin hak ve yetkilerini ancak ormancılık büro ve şirketlerinde kullanabildiği, orman mühendislerinin harita üretmediği, orman mühendislerinin teknik bilgileri kapsamında mevcut haritalar üzerinde işaretleme yaptığı, dava konusu düzenlemelerde hukuka aykırılık bulunmadığı savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Kısmen davanın reddi, kısmen dava konusu işlemin iptali gerektiği düşünülmektedir.

DANIŞTAY SAVCISI : ...

DÜŞÜNCESİ

Davacı TMMOB Harita ve Kadastro Mühendisleri Odası vekili Av. ... tarafından, 30/11/2021 tarih ve 31675 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Orman Kanunu'nun 18 inci maddesinin Uygulanması Hakkında Yönetmeliğin "İzin rapor eklerinin hazırlanması ve onaylanması" başlıklı 16. maddesinin 1. fıkrasında yer alan; “talep alanlarının koordinat özet çizelgeli harita üzerinde gösterilmesi" ve "uygun ölçekli vaziyet ve yerleşim planı" ibarelerinin iptali istenilmektedir.

30/11/2021 tarih ve 31675 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Orman Kanunu'nun 18 inci Maddesinin Uygulanması Hakkında Yönetmeliğin "İzin rapor eklerinin hazırlanması ve onaylanması" başlıklı 16. maddesinin 1. fıkrasında; "Genel bütçe kapsamındaki kamu idarelerinin bünyelerinde görevli orman mühendisi veya orman yüksek mühendislerince düzenlenenler hariç olmak üzere, talep alanlarının koordinat özet çizelgeli harita üzerinde gösterilmesi, mantar ve tıbbi aromatik bitki yetiştiriciliği ile orman bitkisi fidanlığı uygulama projesi, uygun ölçekli vaziyet ve yerleşim planı, saha analiz raporu ve ağaç röleve planı ormancılık bürosu tarafından düzenlenerek imzalanır." kuralı yer almıştır.

6831 sayılı Orman Kanunu'nun 10. maddesinin 3. fıkrasında; Kadastrosu tamamlanan veya devam eden ormanlara ait haritaların yapılmasında ölçme, hesap, tersimat ve aplikasyon işleri harita ve kadastro mühendisleri veya teknikerleri tarafından yapılır, sorumluluk harita ve kadastro mühendislerine aittir." kuralı yer almıştır.

5531 sayılı Orman Mühendisliği, Orman Endüstri Mühendisliği Ve Ağaç İşleri Endüstri Mühendisliği Hakkında Kanun'un "Tanımlar" başlıklı 3. maddesinde; ormancılık ve orman ürünleri büroları, mühendis unvanına sahip olanların mesleklerini hizmet akdi ile bir iş yerine bağlı olmaksızın kendi nam ve hesaplarına serbestçe icra edebilecekleri, teknik müşavirlik ve danışmanlık yapabilecekleri serbest ormancılık ve orman ürünleri büroları ile serbest yeminli ormancılık ve orman ürünleri büroları olarak tanımlanmış olup, "Mesleğin konusu" başlıklı 4. maddesinde, orman topraklarının etüdü, analizi, ıslahı ve bonitet belirlemesi,

yetişme ortamı analizi, envanteri ve mevcut haritalar üzerinde işaretleme çalışmalarını yapmak, orman kaynakları plânlaması, orman sınırlaması, arazinin yorumlanması ve mülkiyet çalışmaları yapmak, uydu görüntüleri ve hava fotoğraflarını ormancılık amaçları doğrultusunda yorumlamak ve mevcut haritalar üzerine işlemek orman mühendislerinin faaliyet konuları arasında sayılmıştır.

Aynı Kanun'un "Hak, yetki ve sorumluluklar" başlıklı 5. maddesinde, "Meslek mensupları, 4 üncü maddede belirtilen faaliyet konularıyla sınırlı olmak kaydıyla; araştırma-geliştirme çalışmaları yapmaya, çevresel muhasebe yapmaya, keşif yapmaya, zarar ziyan belirlemeye, maliyet hesaplamaya, fizibilite raporu hazırlamaya, tasarım faaliyetleri yapmaya, plân ve projeler hazırlamaya ve uygulamaya, standardizasyon çalışmaları yapmaya, sertifikalandırmaya, kalite kontrolü yapmaya, stok kontrolü yapmaya, denetim yapmaya, muayene yapmaya, hakemlik yapmaya, eksperlik yapmaya, teknik müşavirlik yapmaya, danışmanlık yapmaya,

yeminli danışmanlık ve bilirkişilik yapmaya, raporlar hazırlamaya, ormancılık ve orman ürünleri konularında serbest müşavirlik büroları ile serbest yeminli müşavirlik büroları açmaya, laboratuvarlar açmaya, özel müesseseler ile işletmeler kurmaya, bunları yönetmeye ve bunların sorumlu müdürlüğünü yapmaya, ormancılık karantina ve rehberlik hizmetlerini yürütmeye, her türlü odun ve odun dışı orman ürünleri ile orman endüstrisi dahil her türlü ormancılık çalışmaları için gerekli olan fidan, bitki, alet ve edevatın ihracat ve ithalat işlemleriyle ilgili hizmetleri tek başlarına,

ortak faaliyet alanları içinde ise mevzuatta yetkilendirilmiş diğer meslek mensuplarıyla beraber yapmaya ve yürütmeye yetkilidir. Bu fıkrada belirtilen hak ve yetkiler, Odaya kayıtlı meslek mensuplarınca kullanılır." hükmü yer almaktadır.

Yukarıda yer alan kanun hükümleri karşısında, kadastrosu tamamlanan ormanlara ait haritaların yapılmasında yetki ve sorumluluk harita ve kadastro mühendislerine ait olmakla birlikte, bu yetkinin kapsamının ölçme, hesaplama ve aplikasyon yöntemi ile ormanlık zeminin harita yapım teknikleri ile kağıda aktarılmasına ilişkin olduğu, harita üzerinde, ormancılık amaçları doğrultusunda orman mühendislerinin teknik bilgileri kapsamında gerekli bilgilerin işlenmesi ve haritada gösterilmesi gibi konuların ise orman mühendislerinin görevleri arasında bulunduğu anlaşılmaktadır.

Bu durumda, harita ve kadastro mühendislerince kadastrosu tamamlanan ormanlık alanlara ilişkin yapılan haritalar üzerinde, orman mühendislerinin teknik bilgileri ile saptanabilecek hususların koordinat özet çizelgeli harita üzerinde gösterilmesine ve uygun ölçekli vaziyet ve yerleşim planının ormancılık büroları tarafından düzenlenmesine ilişkin dava konusu Yönetmelik maddelerinde hukuka aykırılık bulunmamaktadır.

Açıklanan nedenlerle, davanın reddi gerektiği, düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

USUL YÖNÜNDEN

Davalı idarenin usule ilişkin itirazları yerinde görülmeyerek işin esası incelenmiştir.

ESAS YÖNÜNDEN

İLGİLİ MEVZUAT

6831 sayılı Orman Kanunu'nun 10. maddesinin 3. fıkrasında; "Kadastrosu tamamlanan veya devam eden ormanlara ait haritaların yapılmasında ölçme, hesap, tersimat ve aplikasyon işleri harita ve kadastro mühendisleri veya teknikerleri tarafından yapılır, sorumluluk harita ve kadastro mühendislerine aittir. Çalışma alanlarında yapılan ölçüm ve haritalama işlemlerinin usulüne uygun olarak yapılmasını sağlamak ile kontrol onayını yapmak üzere Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü taşra teşkilatınca kontrol mühendisi görevlendirilir. Kadastro teknik standartlarına uygun üretilen bu haritalar, harita ve kadastro mühendislerinin kontrol onayından sonra komisyon başkanınca tasdik olunur." denilerek harita ve kadastro mühendislerinin görevleri sayılmıştır.

Aynı Kanun'un 18. maddesinin 1. fıkrasında "Degişik : 19/4/2018-7139/11 md.) Devlet ormanlarında; arkeolojik kazı ve restorasyon yapılmasına ve bu alanların kullanımına, tarihi eserlerin restorasyonu ve korunması için gerekli tesislere, odun kömürü, terebentin, katran, sakız gibi işletilmesinde ağaç kullanılan ocakların açılmasına, orman içi su kaynakları kullanılarak balık üretim yerleri kurulmasına (…) ve göl, baraj ve deniz yüzeyinde yapılan balık, midye ve istiridye üretimi için karada yapılması mecburi tesislere ve yeraltında depolama alanı kurulmasına; bozuk orman alanlarında orman bitkisi fidanlıkları kurulmasına,

mantar ve tıbbi aromatik bitki yetiştiriciliğine, orman alanlarından üretilen odun dışı ürünlerin mamul ya da yarı mamul olarak işlenmesi amacıyla tesis kurulmasına Orman Genel Müdürlüğünce bedeli alınarak yirmidokuz yıla kadar izin verilebilir.

Bu süre sonunda her türlü bina ve tesis eksiksiz ve bedelsiz olarak Orman Genel Müdürlüğü tasarrufuna geçer ve söz konusu bina ve tesisler Orman Genel Müdürlüğü ihtiyaçları için kullanılabilir veya kiraya verilmek suretiyle değerlendirilebilir.(Ek cümle:28/10/2020-7255/4 md.) Ancak saha tesliminden itibaren iki yıl içinde tesislerin işletmeye alınmaması hâlinde izin iptal edilir." kuralına yer verilmiştir.

30/11/2021 tarih ve 31675 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Orman Kanunu'nun 18 inci Maddesinin Uygulanması Hakkında Yönetmeliğin "İzin rapor eklerinin hazırlanması ve onaylanması" başlıklı 16. maddesinin 1. fıkrasında; "Genel bütçe kapsamındaki kamu idarelerinin bünyelerinde görevli orman mühendisi veya orman yüksek mühendislerince düzenlenenler hariç olmak üzere, talep alanlarının koordinat özet çizelgeli harita üzerinde gösterilmesi, mantar ve tıbbi aromatik bitki yetiştiriciliği ile orman bitkisi fidanlığı uygulama projesi, uygun ölçekli vaziyet ve yerleşim planı, saha analiz raporu ve ağaç röleve planı ormancılık bürosu tarafından düzenlenerek imzalanır." kuralı yer almıştır.

5531 sayılı Orman Mühendisliği, Orman Endüstri Mühendisliği ve Ağaç İşleri Endüstri Mühendisliği Hakkında Kanun'un "Tanımlar" başlıklı 3. maddesinde; ormancılık ve orman ürünleri büroları, mühendis unvanına sahip olanların mesleklerini hizmet akdi ile bir iş yerine bağlı olmaksızın kendi nam ve hesaplarına serbestçe icra edebilecekleri, teknik müşavirlik ve danışmanlık yapabilecekleri serbest ormancılık ve orman ürünleri büroları ile serbest yeminli ormancılık ve orman ürünleri büroları olarak tanımlanmış olup, "Mesleğin konusu" başlıklı 4. maddesinde, "Mesleğin konuları uzmanlık alanlarına göre aşağıda gösterilmiştir:

a) Orman mühendislerinin faaliyet konuları şunlardır:

...

14) Orman kaynakları plânlaması, orman sınırlaması, arazinin yorumlanması ve mülkiyet çalışmaları yapmak, uydu görüntüleri ve hava fotoğraflarını ormancılık amaçları doğrultusunda yorumlamak ve mevcut haritalar üzerine işlemek.

..." hükmü yer almaktadır.

26/06/2018 tarih ve 30460 Mükerrer sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Büyük Ölçekli Harita ve Harita Bilgileri Üretim Yönetmeliği'nin "Amaç" başlıklı 1. maddesinde, "Bu Yönetmeliğin amacı;

a) Büyük ölçekli (1/5000 ve daha büyük) harita ve harita bilgisinin üretiminde ülke genelinde standartların belirlenmesini,

b) Büyük ölçekli harita ve harita bilgisinin, Türkiye Ulusal Referans Çerçevesi (TUREF)’ne dayalı üç boyutlu kartezyen koordinatları (X,Y,Z) veya GRS80 elipsoidinde jeodezik koordinatları (enlem, boylam, elipsoit yüksekliği) ile Türkiye Ulusal Düşey Kontrol Ağı-1999 (TUDKA99)’a dayalı

Helmert ortometrik yüksekliklerinin (H), TUSAGA-Aktif sistemiyle ya da yersel, uydu ve uzay, inersiyal, fotogrametrik teknikler kullanılarak elde edilmesini, coğrafi bilgi sistemlerine altlık oluşturacak biçimde derlenmesini, bilgi teknolojileri ve kartografik tekniklerle görselleştirilmesini, sağlamaktır." düzenlemesine yer verilmiştir.

Anılan Yönetmeliğin "Yetki ve sorumluluk" başlıklı 4. maddesinde ise, "Büyük ölçekli harita ve harita bilgisinin kamu kurum ve kuruluşları ile gerçek veya tüzel kişilerce üretilmesi veya ürettirilmesi durumlarında yetki ve sorumluluk kanuni yetkiye haiz bir Harita, Geomatik, Jeodezi ve Fotogrametri, Harita ve Kadastro mühendisi tarafından üstlenilir. Haritaların özel sektöre ürettirilmesi durumunda 3194 sayılı Kanunun 44 üncü maddesinin (I) numaralı fıkrasının (j) bendi uyarınca yürürlüğe konulan yönetmelik esas alınır." kuralı bulunmaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dava konusu Yönetmeliğin 16. maddesinin 1. fıkrasında yer alan "Talep alanlarının koordinat özet çizelgeli harita üzerinde gösterilmesi" ibaresi yönünden;

Koordinat özet çizelgesi hazırlanması işi, Orman Kanunu'nun 18. maddesi uyarınca ormanlık alanda verilecek izinler için sahanın, harita ve kadastro mühendislerince üretilen ve memleket haritası olarak adlandırılan 1/25.000 ölçeğindeki harita üzerinde işaretlenip koordinatlarının da çizelge halinde düzenlenmesini kapsamaktadır. Başka bir ifadeyle, koordinat özet çizelgesi ile 1/25.000 ölçeğindeki haritaya yönelik olarak harita bilgisi üretilmektedir.

Büyük Ölçekli Harita ve Harita Bilgileri Üretim Yönetmeliği'nin 1. maddesinde, 1/5.000 ve daha büyük harita ve harita bilgisinin üretiminde bu Yönetmelik hükümlerinin uygulanacağı düzenlenmiş; 4. maddesinde ise, büyük ölçekli harita ve harita bilgisinin kamu kurum ve kuruluşları ile gerçek veya tüzel kişilerce üretilmesi veya ürettirilmesi durumlarında yetki ve sorumluluğun kanuni yetkiyi haiz bir Harita, Geomatik, Jeodezi ve Fotogrametri, Harita ve Kadastro Mühendisi tarafından üstlenileceği, haritaların özel sektöre ürettirilmesi durumunda, 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 44. maddesinin (I) numaralı fıkrasının (j) bendi uyarınca yürürlüğe konulan yönetmeliğin esas alınacağı kurala bağlanmıştır.

3194 sayılı Kanun'un 44. maddesinin (I) numaralı fıkrasının (j) bendine dayanılarak çıkarılan Harita Mühendislik Hizmetlerini Yükümlenecek Müellif ve Müellif Kuruluşlarının Ehliyet Durumlarına Ait Yönetmelik'te de, bu Yönetmelik kapsamındaki işlerin yapılması konusunda Geodezi, Fotogrametri, Harita veya Harita ve Kadastro Mühendisleri yetkili kılınmıştır.

Bu itibarla, Orman Kanunu'nun 18. maddesi uyarınca ormanlık alanda verilecek izinler için sahanın, 1/25.000 ölçeğindeki harita üzerinde işaretlenip koordinatlarının da çizelge halinde düzenlenmesinin, büyük ölçekli harita bilgisi üretimi işi olduğu sonucuna varılmakta olup, bu işin Büyük Ölçekli Harita ve Harita Bilgileri Üretim Yönetmeliği kapsamında bulunduğu anlaşılmaktadır. Bu nedenle, bu konuda anılan Yönetmelik'te sayılmayan ormancılık bürosuna yetki verilmesi hukuka aykırı olduğundan, ormancılık bürolarınca düzenlenemeyeceği sonucuna ulaşılan "koordinat özet çizelgesi" için dava konusu Yönetmelik'te yer alan "Talep alanlarının koordinat özet çizelgeli harita üzerinde gösterilmesi" ibareleri yönünden hukuka uyarlık görülmemiştir.

Nitekim, 2019 yılı Orman Mühendisliği, Orman Endüstri Mühendisliği Hizmetleri Asgari Ücret Tarifesi'nde yer alan bazı mesleki pozisyonların Tarife'den çıkarılması istemiyle yapılan başvurunun zımnen reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan davada, Dairemizin 21/10/2022 tarih ve E:2019/5323, K:2022/5836 sayılı kararıyla, koordinat özet çizelgesinin hazırlanması konusunda orman mühendislerine yetki veren 29-84-11 no'lu mesleki pozisyonun iptaline karar verilmiş, bu karara karşı Orman Mühendisleri Odası tarafından yapılan temyiz başvurusu, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'nun 23/06/2025 tarih ve E:2023/1006, K:2025/1375 sayılı kararıyla reddedilmiştir.

Dava Konusu Yönetmeliğin 16. maddesinin 1. fıkrasında yer alan "Uygun ölçekli vaziyet ve yerleşim planı" yönünden;

Orman Kanunu çerçevesinde kadastrosu tamamlanan ormanlara ait haritaların yapılmasında yetki ve sorumluluk harita ve kadastro mühendislerine ait olup bu yetkinin kapsamının; ölçme, hesaplama ve aplikasyon yöntemi ile ormanlık zeminin harita yapım teknikleri ile kağıda aktarılması olduğu konusunda bir tereddüt bulunmamaktadır.

Bununla birlikte teknik sıhhati haiz harita ve kadastro mühendislerince üretilmiş harita üzerinde ormancılık amaçları doğrultusunda orman mühendislerinin teknik bilgileri kapsamında gerekli bilgilerin işlenmesi ve haritada gösterilmesi gibi konular da, orman mühendislerinin görevleri arasında sayılmıştır.

Orman Kanunu'nun 18. maddesine göre verilecek izinlere ve bu izinlerden tahsil edilecek bedellere ait iş ve işlemleri düzenlemek amacıyla çıkarılan Yönetmelik'in "İzin rapor eklerinin hazırlanması ve onaylanması" başlıklı 16. Maddesinde, uygun ölçekli vaziyet ve yerleşim planının ormancılık bürosu tarafından düzenleneceği şeklindeki kuralın, "izin sahalarının koruma kullanma dengesi içerisinde, üzerinde hangi alanların ne şekilde ve ne maksatla kullanılacağının özel işaretler ile gösterildiği koordinatlı, 1/1000 veya uygun ölçekli planlar" şeklinde düzenlenen vaziyet planı tanımıyla birlikte değerlendirilmesi şarttır.

Bu durumda, dava konusu Yönetmelik kapsamında hazırlanacak vaziyet ve yerleşim planının, ormanlık alana tekabül eden izinler için istenildiği açık olduğundan, ormanlık alanda gösterilecek her türlü faaliyete yönelik orman mühendislerinin ve ormancılık bürolarının görev ve yetkileri ile uzmanlık alanları dikkate alındığında, izin sahalarının koruma kullanma dengesi gözetilerek vaziyet ve yerleşim planının hazırlanması konusunda orman mühendislerine yetki verilmesinde hukuka aykırılık bulunmamakta olup, dava konusu Yönetmelik kapsamında hazırlanacak vaziyet ve yerleşim planının,

ormanlık alanlarda verilecek izinlerin ve sınırlarının amacı doğrultusunda kullanılmasının sağlanması maksadıyla ve ormanlık alanların koruma kullanma dengesi gözetilerek hazırlanması gerekliliği gözetildiğinde, anılan planların orman mühendislerinin teknik bilgileri kapsamında yapılabileceği sonucuna varılmaktadır.