Danıştay 8. Daire E.2022/7759 K.2025/7576

2- ... Üniversitesi VEKİLİ : Av. ...

DAVANIN KONUSU

1- 7417 sayılı Kanun ile 2547 sayılı Kanun'a eklenen Geçici 83. madde uyarınca davalı Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen "7417 sayılı Kanun ile 2547 sayılı Kanuna Eklenen Geçici Madde 83 Uygulama İlkeleri"nin 6. maddesi ile; 2- Bu düzenlemeye dayalı olarak tesis edilen Başkent Üniversitesi'nin ... tarih ve ... sayılı af başvurusunun reddine ilişkin işleminin iptali istenilmektedir.

DAVACININ İDDİALARI

Başkent Üniversitesi’nin yatay geçiş ilanında, başvuruların genel not ortalamasına göre değerlendirileceğinin belirtildiği, genel not ortalamasına göre kendisinin ilk iki kişi arasına girdiği, 3. kişi olan not ortalaması en düşük kişinin kaydının silinmesi gerektiği, kayıt silme işleminin sahte belgeye dayanmadığı, 2547 sayılı Kanun’un 83. maddesinin uygulanmasına ilişkin ilkelerin 6. maddesinde, Geçici 83. maddede yer almayan “hukuken geçerli olmayan yollarla kayıt yaptırdığı gerekçesiyle okuldan ilişiği kesilenler” ibaresinin yer aldığı, bu düzenlemenin normlar hiyerarşisine aykırı olduğu, eğitim hakkı ve ödevinin temel hak olduğu,

2547 sayılı Kanun’un Geçici 83. maddesinde düzenlenmeyen kuralın uygulama ilkeleri ile getirilmesinin temel hakkın sınırlanması niteliğinde olduğu, Geçici 83. maddede sahte belge sebebiyle kaydı silinenlerin af Kanunu’ndan yararlanamayacağının düzenlendiği, durumunun bu kapsamda olmadığı, işlemin hukuka aykırı olduğu iddia edilmektedir.

DAVALI İDARELERİN SAVUNMALARI

... BAŞKANLIĞI'NIN SAVUNMASI: 2547 sayılı Kanun’un Geçici 83. maddesinde, “...sahte belge sebebiyle kaydı iptal edilenler ile kayıt sırasında sahte belge verenler ile...” ve “Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esasları belirlemeye Yükseköğretim Kurulu yetkilidir.” hükmünün olduğu, bu maddeye istinaden 18/07/2022 tarih ve 22.10.361 sayılı Yükseköğretim Genel Kurulu kararının alınarak tüm üniversitelere gönderildiği,

anılan kararın 6. maddesi ile "hukuken geçerli olmayan yollarla kayıt yaptırdığı gerekçesiyle okuldan ilişiği kesilen kişilerin 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun Geçici 83. madde kapsamından yararlanamayacaklarına" karar verildiği ve dayanak Kanun hükmünden farklı bir düzenleme getirilmediği, üst norma aykırı durum yaratılmadığı, örgün eğitim için pandemi sürecinin dikkate alınması hususunun 18/01/2021 tarihli yazı ile belirtildiği, işlemin hukuka uygun olduğu savunulmaktadır.

... ÜNİVERSİTESİNİN SAVUNMASI : Geçici 83. maddenin uygulama alanı bulabilmesi için öncelikle kazanılmış bir hakkın varlığının gerektiği, ... Fakültesi Tükçe 2. sınıfına yurt dışı yatay geçiş kaydı kontenjandan fazla olduğundan ÖSYS/YKS puanlarını esas alarak yeniden yapılan değerlendirmede davacının ÖSYS/YKS puanının başvuran öğrenciler sıralaması dikkate alınarak usulsüz yatay geçiş işleminin iptal edilerek ilişiğinin kesildiği, davacının hukuken geçerli olmayan yollarla kayıt yaptırdığı tespit edildiğinden 2547 sayılı Kanun’un Geçici 83. maddesinden yararlanmasının mümkün olmadığı savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.

DANIŞTAY SAVCISI : ...

DÜŞÜNCESİ

7417 sayılı Kanun ile 2547 sayılı Kanun'a eklenen Geçici 83. madde uyarınca Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen "7417 sayılı Kanun ile 2547 sayılı Kanuna Eklenen Geçici Madde 83 Uygulama İlkeleri"nin 6. maddesinde; "Hukuken geçerli olmayan yollarla kayıt yaptırdığı gerekçesiyle okuldan ilişiği kesilen kişilerin 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun Geçici 83'üncü madde kapsamından yararlanamayacaklarına" ilişkin kurala yer verilmiştir. Türk Medeni Kanunu'nun 2. maddesinde; "Herkes, haklarını kullanırken ve borçlarını yerine getirirken dürüstlük kurallarına uymak zorundadır. Bir hakkın açıkça kötüye kullanılmasını hukuk düzeni korumaz.

" hükmü bulunmaktadır. Bütün bu açıklamalar çerçevesinde; olayın başından itibaren ortada hukuken geçerli bir kaydı bulunmayan davacının hukuk düzenince korunması gereken bir hakkının olduğundan söz etmeye olanak bulunmamakta olup, 2547 sayılı Kanun’un Geçici 83. maddesinin konuluş amacının amaçsal yorum yöntemine uygun olarak yorumlanmasıyla düzenlenen "7417 sayılı Kanun ile 2547 sayılı Kanuna Eklenen Geçici Madde 83 Uygulama İlkeleri"nin 6. maddesinde yer alan "Hukuken geçerli olmayan yollarla kayıt yaptırdığı gerekçesiyle okuldan ilişiği kesilenler" düzenlemesinde ve buna dayanılarak tesis bireysel işlemde hukuka aykırılık olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, hukuken geçerli bir sebebe dayanmayan davanın reddine karar verilmesi gerektiği, düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ SÜREÇ

Davacı, ... Üniversitesi ... Fakültesi öğrencisiyken, covid tedbirleri kapsamında yayınlanan 29/05/2020 tarihli YÖK kararı uyarınca Başkent Üniversitesi ... Fakültesi 2. sınıfına yatay geçiş yapmıştır.

... tarih ve ... sayılı Fakülte Yönetim Kurulu kararıyla davacının kaydı, yatay geçiş kontenjanın iki öğrenci ile sınırlandırıldığı ve ÖSYS/YKS puanına göre yapılan sıralamada üçüncü olduğu gerekçesiyle silinmiştir.

Davacı, 01/07/2022 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren, 2547 sayılı Kanun’un geçici 83. maddesinden yararlanarak üniversiteye yeniden kaydının yapılması istemiyle, 26/08/2022 tarihinde Başkent Üniversitesi'ne başvuru yapmıştır.

Anılan başvurunun, kayıt tarihinde yatay geçiş kontenjan şartlarını taşımaması ve hukuka aykırı işlem nedeniyle öğrencilik statüsünü kazanamamış olması nedeniyle, 31/08/2022 tarihli işlemle reddi üzerine, bu işlem ve dayanak düzenlemenin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İNCELEME VE GEREKÇE

USUL YÖNÜNDEN

Davalı Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı'nın usule yönelik itirazları kabul edilmemiştir.

ESAS YÖNÜNDEN

İLGİLİ MEVZUAT

Anayasa'nın 2. maddesinde Türkiye Cumhuriyeti'nin nitelikleri olarak belirtilen hukuk devletinin temel ilkeleri arasında "hukuki güvenlik" ve "belirlilik" ilkeleri yer almaktadır. Kişilerin hukuki güvenliğini sağlamayı amaçlayan hukuki güvenlik ilkesi, hukuk normlarının öngörülebilir olmasını, bireylerin tüm eylem ve işlemlerinde Devlete güven duyabilmesini, Devletin de yaptığı düzenlemelerde bu güven duygusunu zedeleyici yöntemlerden kaçınmasını gerekli kılar. Hukuki güvenlik ve hukuki istikrar kişilerin gelecekle ilgili plan, düşünce ve kararlarında, var olan hukuk kurallarına güvenerek hareket etmelerinin hukuken korunmasına dayanak teşkil eder.

Anayasanın 124. maddesi gereği idarelerin, düzenleme yetkisine sahip olduğu alanlarda, eski hukuki durum çerçevesinde, hak kayıplarını önleyici düzenleme yapması da gerekmektedir. Bu sayede; hukuk devleti olmanın gereği olarak üstün kamu yararı ihlal edilmeden, kişilerin hukuki güvenliği korunmakla birlikte, idari istikrar da sağlanmaktadır.

2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun, 11/04/2012 tarih ve 28261 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 6287 sayılı Kanun'un 14 maddesi ile değişik "Yükseköğretime giriş ve yerleştirme" başlıklı 45. maddesinde, yükseköğretime giriş ve yerleştirmenin nasıl yapılacağı düzenlenmiş olup, (a) bendinde, yükseköğretim kurumlarına giriş ve yerleştirme işlemlerinin imkân ve fırsat eşitliğini sağlayacak tedbirleri almak kaydıyla, Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen usul ve esaslara göre yapılacağı;

(b) bendinde, yükseköğretim kurumlarına esasları Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen merkezî sınavlarla girileceği, (f) bendinde, yabancı uyruklu öğrenciler ile ortaöğretimin tamamını yurt dışında tamamlayan öğrencilerin yükseköğretim kurumlarına kabul usul ve esaslarının Yükseköğretim Kurulu tarafından belirleneceği, hükmü yer almıştır.

Aynı Kanun'un Geçici 83. maddesinde, "Yükseköğretim kurumlarında hazırlık dâhil bütün sınıflarda intibak, önlisans, lisans tamamlama, lisans, lisansüstü öğrenimi gören öğrencilerden bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihe kadar, kendi isteğiyle ilişikleri kesilenler dâhil, terör suçu ile kasten öldürme suçlarından (madde 81, 82 ve 83), işkence suçundan (madde 94 ve 95), eziyet suçundan (madde 96), cinsel saldırı (madde 102), çocukların cinsel istismarı (madde 103),

uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti suçundan (madde 188) mahkum olanlar ile sahte belge sebebiyle kaydı iptal edilenler ile kayıt sırasında sahte belge verenler ile 5/12/1951 tarihli ve 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanununun 71 inci maddesinde yazılı suçlar ile terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti veya iltisakı yahut bunlarla irtibatı nedeniyle ilişiği kesilenler hariç,

her ne sebeple olursa olsun ilişiği kesilenler ile bir programı kazanarak kayıt yapma hakkı elde ettikleri halde kayıt yaptırmayanlar bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren dört ay içinde ilişiklerinin kesildiği veya kayıt hakkı kazandıkları yükseköğretim kurumuna başvuruda bulunmaları şartıyla bu Kanunun 44 üncü maddesinde belirtilen esaslara göre 2022-2023 eğitim-öğretim yılında öğrenimlerine başlayabilirler.

... Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esasları belirlemeye Yükseköğretim Kurulu yetkilidir." kuralı yer almıştır. 2547 Sayılı Yükseköğretim Kanununa eklenen Geçici Madde 83 uyarınca bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esasları belirleme konusunda Yükseköğretim Kuruluna verilen yetki doğrultusunda, söz konusu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar 18/07/2022 tarihli Yükseköğretim Genel Kurul toplantısında belirlenmiş ve, "6) Hukuken geçerli olmayan yollarla kayıt yaptırdığı gerekçesiyle okuldan ilişiği kesilen kişilerin 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun Geçici 83’üncü madde kapsamından yararlanamayacaklarına" karar verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

7417 sayılı Kanun ile 2547 sayılı Kanun'a eklenen Geçici 83. madde uyarınca davalı Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen "7417 sayılı Kanun ile 2547 sayılı Kanuna Eklenen Geçici Madde 83 Uygulama İlkeleri"nin 6. maddesi yönünden:

Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulu'nun 06/07/1987 tarih ve E:1987/1,2,4, K:1987/2 sayılı kararında, hile ile veya idareyi yanıltarak bir yükseköğretim kurumuna kaydını yaptıran ve ara sınıflarda bulunan öğrencilerin, bu durumun idare tarafından farkına varılması üzerine, idari işlemlerin geri alınması yoluyla öğrenim süresi içinde yükseköğretim kurumlarından kayıtlarının silinebileceği, geri alma işleminin ise her zaman yapılabileceği kabul edilmiştir.

Hukuka aykırı olarak tesis edilen idari işlemlerden dolayı ilgili yararına hak veya korunması gereken yerleşmiş bir durum veya hukuki statü doğmuş ise, bu işlemin ancak yokluk ve mutlak butlan halleri ile malül olması, kişinin gerçek dışı beyan veya hilesinin ya da idarenin mevzuatta açıkça öngörülen hükmün uygulanmasında hataya düşmesi sonucunda tesis edildiğinin anlaşılması hallerinde, idare tarafından herhangi bir süre şartına bağlı olmaksızın geriye doğru yürür şekilde her zaman geri alınabileceği, aksi durumda hak doğuran idari işlemlerin ancak iptal davası süresi içerisinde geri alınabileceği; bu sürenin geçmiş olması halinde ise, idareye güven ve idari istikrar prensipleri gereğince bu tür idari işlemlerin yapay bir kesinlik kazanacağı doktrin ve içtihatlarda kabul edilmektedir.

Hukuka aykırılığı sabit, yok hükmünde olan işlemler; ilgilinin hilesine dayalı işlemler, idarenin açık hatası sonucu yapılan işlemler ve hemen hak doğurmaya elverişli olmayan işlemlerdir. Bu işlemlerin ise kazanılmış bir hak doğurmayacağı tartışmasızdır.

Dava konusu düzenleme hükmünün kabul edilmesindeki gerekçe ise, öğrencilik statüsünün kazanılmasına ve idarenin yanlış işlem yapmasına kişilerin hilesinin veya gerçek dışı beyanının sebep olmasıdır.

Bu durumda, hile ile tesis edilen işlemlerin hiçbir zaman hukuken geçerli sayılamayacakları, hukuka aykırı yollarla kayıt yaptıran öğrencilerin hukuken öğrenci sıfatını kazanamayacakları, bu kişilerin öğrenci statüsü içine giremeyecekleri ve bu tür işlemlerin idare tarafından her zaman geri alınabileceği sabit olduğundan, bu yönde tesis edilen dava konusu Usul ve Esasla'ın 6. maddesinde yer alan "Hukuken geçerli olmayan yollarla kayıt yaptırdığı gerekçesiyle okuldan ilişiği kesilen kişilerin, madde kapsamından yararlanamayacaklarına" ilişkin hükmünde hukuka aykırılık bulunmamaktadır.

Bireysel işlem yönünden;

Yükseköğretim Kurumlarında Önlisans ve Lisans Düzeyindeki Programlar Arasında Geçiş, Çİft Anadal, Yan Dal ile Kurumlar Arası Kredi Transferi Yapılması Esaslarına İlişkin Yönetmeliğin "Yurtdışı yükseköğretim kurumlarından yurtiçindekilere yatay geçiş" başlıklı 14. maddesinde,

"(5) Yurtdışında yükseköğretime başlayan öğrencilerin Türkiye’deki yükseköğretim programlarına geçiş başvurularının değerlendirilmesinde kullanılacak olan, Öğrenci Seçme ve Yerleştirme Merkezi tarafından yapılan Öğrenci Seçme ve Yerleştirme Sınavlarındaki asgari puanlar ile bunlara eşdeğerliği kabul edilen sınavlar ve puanları, üniversiteler tarafından belirlenen yurtdışı yatay geçiş kontenjanları ile birlikte Yükseköğretim Kurulu tarafından ilan edilir. Adayların, yatay geçiş başvurusu yapabilmeleri için en az ilan edilen puanlara veya üzerindeki puanlara sahip olması gerekir.

(6) (Ek:RG-18/3/2016-29657) Yurt dışındaki yükseköğretim kurumlarından yatay geçişte, yurt dışındaki aynı yükseköğretim kurumundan bir programın her bir sınıfına geçiş yapabilecek öğrenci sayısı o programın ilgili sınıfının yurt dışı kontenjanının yüzde 15’ini geçemez. Yüzde 15’in hesaplanmasında 1’in altındaki sayılar 1’e tamamlanır. Virgülden sonraki kısım 5’ten küçükse alttaki tam sayıya, 5 ve yukarısında ise bir üst tam sayıya tamamlanır." kuralı düzenlenmiştir.

Yükseköğretim Yürütme Kurulu'nun 27/05/2020 tarihli toplantısında "2020-2021 eğitim ve öğretim döneminden önce Yükseköğretim Kurulu tarafından tanınan yurt dışındaki yükseköğretim kurumlarında ön lisans, lisans ve lisansüstü düzeyinde eğitime başlayan Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı öğrencilerin ülkemizdeki yükseköğretim kurumlarına yatay geçiş işlemlerinde, dünyada yaşanan COVID-19 salgını dikkate alınarak, sadece 2020-2021 eğitim ve öğretim yılı güz dönemindeki yatay geçiş işlemlerine mahsus olmak üzere;

7) Öğrencilerin yurt dışından yatay geçiş başvurularının değerlendirilmesinde anılan yönetmeliğin 14'üncü maddesinin 6'ıncı fıkrasının "Yurt dışındaki yükseköğretim kurumlarından yatay geçişte, yurt dışındaki aynı yükseköğretim kurumundan bir programın her bir sınıfına geçiş yapabilecek öğrenci sayısı o programın ilgili sınıfının yurt dışı kontenjanının yüzde 15'ini geçemez. Yüzde 15'in hesaplanmasında 1'in altındaki sayılar 1'e tamamlanır. Virgülden sonraki kısım 5'ten küçükse alttaki tam sayıya, 5 ve yukarısında ise bir üst tam sayıya tamamlanır." biçimindeki hükmünün bu dönemde de uygulanmaya devam edilmesine" karar verilmiştir.

Davacı, ... Üniversitesi ... Fakültesi öğrencisiyken, covid tedbirleri kapsamında yayınlanan 29/05/2020 tarihli YÖK kararı uyarınca Başkent Üniversitesi ... Fakültesi 2. sınıfına yatay geçiş yapmıştır.

YÖK’ün 23/02/2021 tarihli inceleme raporu üzerine 24/03/2021 tarihli YÖK Genel Kurul Kararında, 29/05/2020 tarihli karar uyarınca, yurt dışındaki yükseköğretim kurumlarından yatay geçişte, yurt dışındaki aynı yükseköğretim kurumundan bir programın her bir sınıfına geçiş yapabilecek öğrenci sayısının o programın ilgili sınıfının yurt dışı kontenjanının yüzde 15'ini geçemeyeceği, Başkent Üniversitesi ...

Fakültesi ... sınıf yurt içi kontenjanının 10 kişi olduğu, bu 10 kişinin %15’inin 1.5 kişi (tamamlanarak 2 kişi) olması gerekirken, mevzuata aykırı olarak 3 öğrencinin kayıt yaptırdığı, Yeni Akademik Birim Kurma ve Program Açma Taleplerinin Askıya Alınması önleminin uygulanması ve mevzuata aykırı olarak kaydı kabul edilmiş öğrencilerin yatay geçişlerinin iptal edilmesi gerektiği belirtilmiştir.

Bu kapsamda yapılan incelemede, Başkent Üniversitesi ...

Fakültesi ... sınıfına yatay geçiş başvurusu yapan üç öğrencinin bulunduğu, YÖK’ün 29/05/2020 tarihli kararında “Öğrencilerin yurt dışındaki yükseköğretim kurumuna kayıt olduğu yılda ÖSYS/YKS Yükseköğretim Programları ve Kontenjanları Kılavuzunda yayımlanan yurt dışındaki yükseköğretim kurumlarından yatay geçiş işlemlerine ilişkin duyurudaki asgari ÖSYS/YKS Puanına veya muadil belgelere sahip olmasına; ancak dünya üniversite sıralamalarının herhangi birinde ilk 1000'de yer alan üniversitelerde kayıtlı olan öğrenciler için bu şartın aranmamasına,

ancak yurt dışı kabulde kullanılan belgesinin veya ÖSYS, YKS veya muadil belgelerin sıralama ölçütü olarak kullanabilmesine” ilişkin kuralın düzenlendiği, ilgili program için üç öğrencinin başvuru yaptığı, ÖSYM belgeleri ile yapılan sıralamada davacının üçüncü olduğu, kayıt hakkı kazanmadığı halde kaydının yapıldığının tespiti üzerine davalı Üniversite’nin ... tarih ve ... sayılı kararı ile yatay geçiş işleminin iptaline karar verilmiştir.

Davacı tarafından ... tarih ve ... sayılı yatay geçiş işleminin iptaline ilişkin işleme karşı açılan davada, ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi’nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile, “Yükseköğretim Kurulu tarafından yatay geçiş ile ilgili olarak belirlenen kuralın Başkent Üniversitesinin ilgili birimlerince açık hata sonucunda tesis olunduğu ve açık hata sonucunda tesis olunan işlemlerin süre gözetilmeksizin her zaman geri alınabilmesinin mümkün olduğu, bununla birlikte davacının Başkent Üniversitesinin açık hatası sonucu davalı üniversiteye yerleştirilmesi sebebiyle hukuken kazanılmış bir hakkının varlığından da söz edilmesinin mümkün olmadığı” gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Anılan kararın temyiz edilmesi üzerine Danıştay Sekizinci Dairesi'nin 01/12/2023 tarih ve E:2022/6289, K:2023/6730 sayılı kararı ile anılan kararın onanmasına karar verilmiştir.

Bu durumda; 7417 sayılı Kanun ile 2547 sayılı Yüksek Öğretim Kanunu'na eklenen Geçici Madde 83 Uygulama İlkelerinin 6. maddesinde yer alan ''Hukuken geçerli olmayan yollarla kayıt yaptırdığı gerekçesiyle okuldan ilişiği kesilen kişilerin 2547 sayılı Yüksek Öğretim Kanunu'nun Geçici 83'üncü madde kapsamından yararlanamayacaklarına'' ilişkin hüküm karşısında, hukuken geçerli olmayan yollar ile davalı üniversiteye kayıt yaptırdığı, ilgili bölümde öğrenci statüsünü kazanmadığı Dairemiz kararıyla ortaya konulan davacının, öğrenci affından yararlanma talebinin uygun görülmemesine ilişkin işlemde hukuka aykırılık bulunmamaktadır.