Danıştay 8. Daire E.2023/3890 K.2023/7868

2- … 3- … 4- … VEKİLİ : Av. …

DAVALILAR

1- … Büyükşehir Belediye Başkanlığı VEKİLİ : Av. … 2- … Bakanlığı

VEKİLİ

Hukuk Müşaviri … 3- … Bakanlığı

VEKİLİ

Hukuk Müşaviri …

DAVANIN ÖZETİ

Davacılar tarafından, 15.06.2006 tarih ve 26199 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Büyükşehir Belediyesi Koordinasyon Merkezleri Yönetmeliğinin 18. maddesinin 1. fıkrasının (d) bendi ile bu düzenleme dayanak alınarak hazırlanan İzmir Büyükşehir Belediyesi (M) Plakalı Hatlı Minibüs Çalışma Yönergesinin iptaline karar verilmesi istenilmektedir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : …

DÜŞÜNCESİ

2577 sayılı Kanunun 3. maddesine uygun bulunmayan dava dilekçesinin reddi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Hüküm veren Danıştay Sekizinci Dairesince, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 14. maddesi uyarınca dava dosyası incelenerek işin gereği görüşüldü.

HUKUKİ SÜREÇ

Dava; İzmir Büyükşehir Belediye Başkanlığı Ulaşım Koordinasyon Merkezi (Ukome) tarafından alınan … tarih, … No.lu karar ve bu kararın uygulanmasına yönelik olarak alınan …No.lu Ukome kararları neticesinde haberdar olunan İzmir Büyükşehir Belediyesi (M) Plakalı Hatlı Minibüs Çalışma Yönergesi ile Yönergenin dayanağı olan 15.06.2006 tarih ve 26199 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Büyükşehir Belediyesi Koordinasyon Merkezleri Yönetmeliğinin 18. maddesinin 1. fıkrasının (d) bendinde yer alan düzenlemelerin iptali istemiyle açılmıştır.

İNCELEME VE GEREKÇE

USUL YÖNÜNDEN

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun "İdari Davaların Açılması" başlığını taşıyan 3. maddesinde; davanın konusu ve sebepleri ile dayandığı delillerin, davaya konu olan idari işlemin yazılı bildirim tarihinin belirtileceği; dava konusu kararın ve belgelerin asılları veya örneklerinin dava dilekçesine ekleneceği; dilekçeler ile bunlara ekli evrakın örneklerinin karşı taraf sayısından bir fazla olacağı; 15/1-d maddesinde ise; 14. maddenin 3/g bendinde yazılı hallerde otuz gün içinde 3. ve 5. maddelere uygun şekilde yeniden düzenlenmek veya noksanlıkları tamamlanmak üzere dilekçelerin reddine karar verileceği, belirtilmiştir.

Aynı Kanunun 2. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde; iptal davalarının idari işlemler hakkında yetki, sebep, şekil, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılacağı belirtildikten sonra ilk inceleme konularının belirlendiği 14. maddesinin 3. fıkrasının (c) bendinde, dilekçenin ehliyet yönünden inceleneceği, 15. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde ise; bu hususta Kanun'a aykırılık görülmesi halinde davanın reddedileceği hükme bağlanmıştır.

İdari Yargılama Usulünde geçerli olan resen araştırma ve yazılılık ilkesi gereği dava dilekçelerinin, 2577 sayılı Kanunda belirtilen şekil kurallarına uygun bir biçimde ve yargılamanın gerektirdiği bilgileri içerecek nitelikte düzenlenmesi gerekmektedir.

Bunu sağlamak için, dava dilekçelerinde; dava konusu edilen işlemlerin ve dava sebeplerinin, bir başka ifadeyle; idari işlemin içerdiği iddia edilen hukuka aykırılığın dayandığı hukuk kurallarının açık ve net bir biçimde somut olarak belirtilmesi şarttır.

Ayrıca birden fazla işlemin davaya konu edilmesi ya da bir işlemin birden fazla madde, fıkra veya bendinin iptalinin istenilmesi halinde söz konusu işlemler ve bu işlemlerin hangi madde veya fıkralarının iptalinin istendiğinin tek tek sayılmak suretiyle belirtilmesi de yukarıda alıntısı yapılan düzenlemeler ve idari yargılama usulü ilkelerinin bir gereğidir.

Dosyanın incelenmesinden.

İzmir Büyükşehir Belediye Başkanlığı UKOME tarafından alınan … tarih ve … no ve … tarih ve … nolu kararlar ile “hatsız ticari tahditli” olduğu ifade edilen 60 aracın, M plakalı Hatlı Minibüs Çalışma Yönergesi kapsamında hizmet verecek olması nedeniyle bu taşımacılara ait araçların plakalarının belirlenmesine, Yönerge kapsamında araç tescil belgesine “hatsız ticari tahditli” yazılmak suretiyle M plaka serisinden tescil edilmesine ve söz konusu 60 aracın hatlarının belirlenmesi için kura çekilmesine karar verildiği;

davacılar tarafından anılan UKOME kararları ile öğrenildiği belirtilen İzmir Büyükşehir Belediyesi (M) Plakalı Hatlı Minibüs Çalışma Yönergesi ile Yönergenin dayanağı olan 15.06.2006 tarih ve 26199 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Büyükşehir Belediyesi Koordinasyon Merkezleri Yönetmeliğinin 18. maddesinin 1. fıkrasının (d) bendinin iptaline karar verilmesi istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Davacı Oda, Ukome kararları neticesinde merkez hat güzergahına 60 adet minibüs dağıtıldığı, dağıtılan bu 60 adet minibüsün, odaya kayıtlı diğer minibüslerin gelirine ortak olup haksız kazanç sağladığı, üyelerinin çıkarlarını korumakla yükümlü olduğu; diğer davacılar ise; hatlı minibüs sahibi olduklarından merkez hatta dahil edilen 60 araç yüzünden zarara uğradıklarını ifade etmektedirler. Öncelikle, hatlı minibüs sahibi olduklarını belirten davacı gerçek kişilerin, bu iddialarını kanıtlayan ve davayı açmakta menfaat ilgileri bulunduğunu gösteren ruhsat vb. belgeleri sunmadıkları anlaşılmaktadır.

Diğer yandan, davaya konu düzenleyici işlemler incelendiğinde, iptali istenen 15.06.2006 tarih ve 26199 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Büyükşehir Belediyesi Koordinasyon Merkezleri Yönetmeliğinin UKOME'nin görev ve yetkilerinin sayıldığı 18. maddesinin 1. fıkrasının (d) bendinde;

"d) Karayolu taşımacılığına ait mevzuat hükümleri saklı kalmak üzere, trafik düzeni ve güvenliği yönünden belediye sınırları içinde ticari amaçla çalıştırılacak yolcu ve yük taşıtları ile motorsuz taşıtların çalışma şekil ve şartları ile bu taşıtların teknik özelliklerini tespit etmek, çalıştırılabileceği yerler ile güzergâhlarını tespit etmek ve sayılarını belirlemek, bunlara izin ve çalışma ruhsatı vermekle, görevli ve yetkilidir." hükmünün yer aldığı; davacılar tarafından anılan hükme dayanılarak tesis edilen İzmir Büyükşehir Belediyesi (M) Plakalı Hatlı Minibüs Çalışma Yönergesinin ise tamamının iptalinin istenildiği,

bu Yönerge hükümleri incelendiğinde, (M) plakalı ticari minibüslerin çalışma şekil ve şartları ile bu taşıtların teknik özelliklerini tespit eden hükümler içerdiği görülmektedir.

Yargılama hukukunun temel ilkelerinden biri taleple bağlılıktır. Bu ilke uyarınca iptali istenen idarî işlemle sınırlı olarak mahkemelerce inceleme yapılması gerekmekte olup, talebin incelemeye konu olabilecek nitelikte açık, belirli ve somut olması gerektiği kuşkusuzdur.

Davacıların dava açma sebebi olarak gösterdikleri İzmir Büyükşehir Belediye Başkanlığı UKOME tarafından alınan … tarih ve … no ve … tarih ve … nolu kararlarda, (M) plakalı araç sayısının artırıldığı ve bunların hatlarının belirlendiği görülmektedir.

Söz konusu kararlarda bu araçların İzmir Büyükşehir Belediyesi (M) Plakalı Hatlı Minibüs Çalışma Yönergesi kapsamında çalışacakları belirtilmekle beraber, anılan Yönerge'de araç sayısının artırılmasına yönelik herhangi bir hüküm bulunmadığı, (M) plakası olan minibüslerin tabi oldukları kuralların yer aldığı ve fakat davacılar tarafından herhangi bir madde numarası gösterilmeksizin Yönergenin tümünün iptalinin istenildiği, hangi maddenin davacıların menfaatlerini ne şekilde ihlal ettiğinin belirtilmediği,

ayrıca Yönergenin Büyükşehir Belediyesi Koordinasyon Merkezleri Yönetmeliğinin 18. maddesinin 1. fıkrasının (d) bendinin "Karayolu taşımacılığına ait mevzuat hükümleri saklı kalmak üzere, trafik düzeni ve güvenliği yönünden belediye sınırları içinde ticari amaçla çalıştırılacak yolcu ve yük taşıtları ile motorsuz taşıtların çalışma şekil ve şartları ile bu taşıtların teknik özelliklerini tespit etmekle, (...) görevli ve yetkilidir." kısmına dayanılarak tesis edildiği;

yukarıda yer verilen UKOME kararlarının ise esasen anılan Yönetmeliğin 18. maddesinin 1. fıkrasının (d) bendinin "Karayolu taşımacılığına ait mevzuat hükümleri saklı kalmak üzere, trafik düzeni ve güvenliği yönünden belediye sınırları içinde ticari amaçla çalıştırılacak yolcu ve yük taşıtları ile motorsuz taşıtların (...) çalıştırılabileceği yerler ile güzergâhlarını tespit etmek ve sayılarını belirlemekle görevli ve yetkilidir." kısmına dayanılarak tesis edildiği; dolayısıyla iptali istenen Yönergenin dayanağı Yönetmelik hükmü kısmı ile,

merkezde çalışacak (M) plakalı araç sayısının artırıldığı ve bunların hatlarının belirlendiği UKOME kararlarının dayanağı Yönetmelik hükmü kısmının da aynı olmadığı, davacılar tarafından iptali istenen Büyükşehir Belediyesi Koordinasyon Merkezleri Yönetmeliğinin 18. maddesinin 1. fıkrasının (d) bendinin hangi kısmının iptalinin istendiğinin belirtilmediği anlaşılmakta olup, dava dilekçesinin bu haliyle 2577 sayılı Kanunun 3. maddesine uygun düzenlenmediği sonucuna varılmaktadır.

Bu durumda, davacılar tarafından; 1- Hatlı minibüs sahibi olduklarını belirten davacı gerçek kişilerin çalışma ruhsatları ile merkez hatta çalıştıklarını gösteren belgelerin sunulması, 2- İzmir Büyükşehir Belediyesi (M) Plakalı Hatlı Minibüs Çalışma Yönergesi'nin iptali isteniyorsa iptali istenen maddelerin açıkça gösterilmesi, bu maddelerin davacıların menfaatini ne şekilde ihlal ettiğinin belirtilmesi, 3- Yukarıda yer verilen açıklamalar da dikkate alınarak, Büyükşehir Belediyesi Koordinasyon Merkezleri Yönetmeliğinin 18. maddesinin 1. fıkrasının (d) bendinin hangi kısmının iptalinin istendiğinin yine menfaat ilgisi kurularak belirtilmesi gerekmektedir.