Danıştay 8. Daire E.2023/5314 K.2024/4982

Dava konusu istem: ...Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Çocuk Gelişimi Bölümü'nde doktor öğretim üyesi olarak görev yapan davacının görev süresinin uzatılmayarak kadrosundan ilişiğinin kesilmesine ilişkin ... Üniversitesi Rektörlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali ile işlem nedeniyle yoksun kalınan parasal ve özlük haklarının işlem tarihinden başlamak üzere yasal faizi ile birlikte tazmini istemiyle açılmıştır.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; davacının öğretim üyesi kadrosuna atanabilmek için gerekli olan yabancı dil şartına haiz olmadığı, idarenin görev süresini uzatıp uzatmama konusunda takdir yetkisine haiz olduğu, davacı açısından öğretim üyeliği kadrosunun kazanılmış hak olduğundan bahsedilemeyeceği, Sağlık Bilimleri Fakültesi Çocuk Gelişimi Bölümü'ne doktor öğretim üyesi olan davacının, görev süresinin uzatılmayarak kadrosundan ilişiğinin kesilmesine ilişkin... Üniversitesi Rektörlüğü'nün ... tarih ve 12...101 sayılı dava konusu işleminde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti:Davacının görev süresi (3 yıl) döneminde sağlanması gereken koşulların davacı yönünden yaklaşık 2,5 yıllık bir süre içinde (Dr.

Öğretim Üyeliğine yeniden atanma şartının değiştirildiği 31/12/2019 tarihi ile davacının görev süresinin bitim tarihi olan 26/06/2022 tarihleri arasında kalan dönem) aranmasının, hukuki güvenlik ve belirlilik ilkelerine aykırı olacağı, davacının görev süresinin uzatılmaması halinde öğretim faaliyetlerinin sekteye uğraması suretiyle kamu yararına da aykırı bir durumun oluşacağı,

davacının kriterlerde belirlenen şartları sağlayabilmesi ve gerekli hazırlıkları yapabilmesi için süre tanınması amacıyla görev süresinin uzatılması gerektiğinden dava konusu işlemde hukuka uyarlık görülmediğinden davacı tarafından yapılan istinaf başvurusunun kabulüne, başvuruya konu mahkeme kararının kaldırılmasına; dava konusu işlemin iptaline, davacının bu işlem nedeniyle mahrum kaldığı parasal ve özlük haklarının her bir maaş alacağına tahakkuk tarihlerinden itibaren ayrı ayrı faiz işletilerek davalı idarece davacıya ödenmesine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Yabancı dil ile iyili koşulun münhasıran bilimsel çalışmayı ve kaliteyi arttırma amacına yönelik olduğu, davacı açısından bu koşulun beklenmedik olmadığı, davacının atanma tarihinden önce anılan koşulun belirlendiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

...Üniversitesi Rektörlüğü'nün ... tarihli Oluru ile davacının 3 yıl süre ile doktor öğretim üyesi olarak Sağlık Bilimleri Fakültesi Çocuk Gelişimi Bölümü'ne atanmasına karar verilmiştir.

Davacının atandığı tarih itibariyle 22/05/2018 tarihli Senato Kararı ile kabul edilen Öğretim Üyeliğine Yükseltilme ve Atama Ek Koşulları yürürlükte olup; anılan düzenlemede doktora uzmanlık ya da sanatta yeterlik unvanına sahip olmak ve başvuru tarihindeki ÜAK doçentlik başvuru kriterleri puanlamasında asgari 25 puan almış olmak doktor öğretim üyesi kadrosuna yükseltilme ve atanma kriterleri arasında yer almaktadır.

Anılan Ek Koşulların "Diğer Hususlar" başlığı altında yer alan (d) bendinde, YDS, YÖKDİL veya eşdeğerliği kabul edilen yabancı dil sınavlarından asgari 65 puan almak şartı düzenlenmiş olup; anılan kriterin yürürlüğü tarihi olarak 31/12/2019 tarihi belirlenmiştir.

24/06/2022 tarihli dava konusu işlem ile Ek Koşullarda yer alan yabancı dil kriterini sağlayamadığından bahisle davacının görev süresinin uzatılmaması üzerine ise bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 23 üncü maddesinde, "a) Yükseköğretim kurumlarında açık bulunan doktor öğretim üyesi kadroları rektörlükçe ilan edilir. İlan edilen bu kadrolara fakültelerde dekan; diğer birimlerde müdürler, biri o birimin yöneticisi biri de o yükseköğretim kurumunun dışından olmak üzere üç profesör veya doçent tespit ederek bunlardan adayların her biri hakkında yazılı mütalaa isterler. Dekan veya ilgili müdür yönetim kurullarının görüşünü aldıktan sonra önerilerini rektöre sunar. Atama rektör tarafından en çok dört yıl süre ile yapılır. Her atama süresinin sonunda görev kendiliğinden sona erer. Görev süresi sona erenler yeniden atanabilirler.

b) Doktor öğretim üyeliğine atanabilmek için, doktora ile tıpta, diş hekimliğinde, eczacılıkta ve veteriner hekimlikte uzmanlık unvanını veya Üniversitelerarası Kurulun önerisi üzerine Yükseköğretim Kurulunca tespit edilen belli sanat dallarının birinde yeterlik kazanmış olmak gerekir.

c) Yükseköğretim kurumları, doktor öğretim üyesi kadrosuna atama için Yükseköğretim Kurulunun onayını almak suretiyle, münhasıran bilimsel kaliteyi artırmak amacına yönelik olarak, bilim disiplinleri arasındaki farklılıkları da göz önünde bulundurarak, objektif ve denetlenebilir nitelikte ek koşullar belirleyebilirler." hükmüne yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

İdareler, normlar hiyerarşisine aykırı olmayacak şekilde, hizmette etkinliğin sağlanması için gerekli önlemleri alma, bu kapsamda mevzuat değişikliği yapma hususunda takdir yetkisine sahiptirler. Kamu hizmetlerinin hangi koşullar altında ve nasıl yürütüleceğini önceden saptamak her zaman mümkün olmadığı için, gelişen durumlara ayak uydurmak ve ortaya çıkan ihtiyaçları karşılayabilmek amacıyla düzenleyici işlemler üzerinde gerekli değişiklikleri yapma hususunda idarelerin takdir yetkisi bulunmaktadır.

Ancak, idareye tanınan bu takdir yetkisinin, idarenin keyfi olarak hareket edebileceği anlamına gelmeyeceği de açıktır. Zira, takdir yetkisi ile idareye ancak hukuk kuralları içinde hareket özgürlüğü tanınmış olduğundan, yasa koyucu tarafından idareye tanınan bu yetkinin başta kamu yararı olmak üzere hizmet gereklerine, hukuk devleti, hukuk güvenliği ve kazanılmış haklara riayet ilkelerine uygun olarak kullanılması gerekmektedir.

Hukuk devleti ilkesinin ön koşullarından biri "hukuk güvenliği" ilkesinin korunmasıdır. Hukuk güvenliği ilkesi, hukuk normlarının öngörülebilir olmasını, bireylerin tüm eylem ve işlemlerinde devlete güven duyabilmesini, devletin de yasal düzenlemelerinde bu güven duygusunu zedeleyici yöntemlerden kaçınmasını gerekli kılmaktadır. Bu bağlamda, önceden oluşmuş hukuksal durumların, sonradan yapılacak işlemlerle değiştirilmesi, hukuktan beklenen güvenle bağdaşmayacaktır.

Somut olayda; davacının anılan kadroya atamasının yapıldığı tarih (28/05/2019) itibariyle yabancı dil şartına ilişkin düzenleme 22/05/2018 tarihli Senato Kararı ile kabul edilen Öğretim Üyeliğine Yükseltilme ve Atama Ek Koşullarında yer almakta olup; anılan düzenlemenin yürürlük tarihi 31/12/2019 olduğundan davacının ilk atamasında anılan şart davacıya uygulanmamıştır.

Ancak 3 yıl süre ile atanan davacının görev süresinin dolması nedeniyle yeniden atanma istemiyle yaptığı başvuru sonucunda; davalı idarece yabancı dil şartının yerine getirilmesi beklenmiş, bu şartı sağlamayan davacının ise görev süresinin uzatılmamasına karar verilmiştir.

Davacı tarafından; yapılan değişikliğin idari istikrar ve hukuki güvenlik ilkelerini zedelediği iddia edilmekte ise de; yabancı dil şartına ilişkin düzenlemenin davacının ilk atamasının yapıldığı tarihte ek koşullar arasında yer aldığı ve yürürlük tarihinin 31/12/2019 olarak belirlendiği, dolayısıyla davacının görev süresinin dolduğu 2022 tarihinde yeniden atanması için bu şartın kendisi yönünden aranacağını atandığı tarihten beri bilecek durumda olduğu, bu bağlamda yabancı dil şartının davacı açısından öngörülebilir olmadığının kabul edilemeyeceği anlaşılmaktadır.

Bu itibarla; doktor öğretim üyesi kadrosuna atanabilmek için gerekli olan yabancı dil şartını yerine getirmediği anlaşılan davacının görev süresinin uzatılmayarak kadroyla ilişiğinin kesilmesine ilişkin işlemde hukuka aykırılık, dava konusu işlemin iptaline ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet görülmemiştir.