Danıştay 8. Daire E.2023/5709 K.2024/3764

Dava konusu istem: Davacının kurucu temsilcisi olduğu Özel ... Ortaokul Kız Öğrenci Yurdunun işyeri açma ve çalıştırma ruhsatının iptaline ilişkin Sakarya Valiliğinin ... tarih ve ... sayılı Olur'u ile Kurumun kapatılmasına ilişkin Sakarya Valiliğinin ... tarih ve... sayılı Olur'unun iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda.

5661 sayılı Kanun'un 1. maddesinin 3. fıkrası uyarınca kurum açma izninde belirlenen amaç dışında kullanım halinde idari para cezasının tesis edileceği, idari para cezasının yanında herhangi bir tekerrür şartı aranmaksızın kurum açma izni ile işyeri açma ve çalışma ruhsatlarının iptal edileceği, anılan Kanun'a dayanılarak çıkarılan Ortaokul ve Ortaöğretim Kurumları Özel Barınma Hizmetleri Yönetmeliğinin 46. maddesinin 3. fıkrasında ise idari para cezasının verileceği, fiilin ancak tekrarı halinde kurum açma izni ile işyeri açma ve çalışma ruhsatlarının iptal edileceğinin kurala bağlandığı,

5661 sayılı Kanun'a dayanılarak çıkartılan ve 11/09/2020 tarih ve 31241 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Ortaokul ve Ortaöğretim Kurumları Özel Barınma Hizmetleri Yönetmeliğinde kurum açma izninde belirlenen amaç dışında kullanım halinde kurumun iş yeri açma ve çalıştırma ruhsatının iptal edilebilmesi ve kapatılabilmesi için amaç dışı kullanım olgusunun tekerrürünün şart koşulduğu,

dolayısıyla kurumun amacı dışında faaliyette bulunduğunun ilk tespitinde mevzuatta yer verilen idari para cezasının uygulanması gerektiği, bununla birlikte bu amaç dışı kullanım olgusunun tekraren tespiti durumunda kurum hakkında iş yeri açma ve çalıştırma ruhsatının iptali ile kurumun kapatılması yaptırımlarının uygulanabileceği, olayda dava konusu kurumun amacı dışında faaliyette bulunduğundan bahisle kuruma,

Sakarya Valiliği olurlu İl Milli Eğitim Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı işlemi (Mahkemenin E:... esasına kayden dava açılmıştır.) ile idari para cezası verildiği ve fakat bu eylem tekerrür etmeden bu para cezası yaptırımın yanında dava konusu yaptırımların uygulandığı, dolayısıyla iş yeri açma ve çalıştırma ruhsatının iptali ve kurumun kapatılması yaptırımlarının uygulanabilmesi için gerekli olan tekerrür şartının olayda gerçekleşmediği anlaşıldığından, dava konusu Yurdun işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptaline ilişkin işlem ile kapatılmasına ilişkin işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı,

Mahkemenin mezkûr gerekçesi doğrultusunda fiilin sübuta erip ermediği, tipikliğe aykırı hareket edilip edilmediği gibi hususlarının artık değerlendirmemesi gerektiği gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, Kanun'da doğruda kurumun kurum açma izni ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatının iptalini gerektiren haller ile önce idari para cezası gerektiren ve fiilin tekrarı halinde kurum açma izni ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatının iptalini gerektiren hallerin ayrı ayrı düzenlendiği, Yönetmelikte ise Kanun'a atıf yapmakla yetinildiği, kurumun amacı dışında kullanıldığının sabit olduğu, dava konusu işlemin hukuka ve mevzuata uygun olduğu, temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ... 'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Sakarya ili, Adapazarı ilçesi, ... Mahallesi, ... Sokak, No:... adresinde faaliyet gösteren ve davacının kurucu temsilcisi olduğu Özel ... Ortaokul Kız Öğrenci Yurdunun işyeri açma ve çalıştırma ruhsatının iptaline ilişkin Sakarya Valiliğinin ... tarih ve ... sayılı Olur'u ile Kurumun kapatılmasına ilişkin Sakarya Valiliğinin ... tarih ve ... sayılı Olur'unun iptali istemiyle görülmekte olan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

5661 sayılı Yükseköğrenim Öğrenci Yurtları ve Aşevleri Hakkındaki Kanuna Ek Kanun'un 1. maddesinin 3. ve 4. fıkralarında;

"(Ek fıkra: 15/8/2017-KHK-694/19 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7078/19 md.) Yapılan inceleme, soruşturma ve denetimlerle yurt ve benzeri kurumun;

a) Bakanlıkça onaylı yerleşim planında izinsiz değişiklik yapması,

b) Mevzuatta belirtilen sayıda personel çalıştırmaması veya mevzuata aykırı personel çalıştırması,

c) Barınma hizmetine ilişkin yükümlülük veya taahhütlerini yerine getirmemesi,

ç) Sözleşme veya taahhütnamelerinde usulsüzlük yapması,

d) Bu Kanun ve buna dayanılarak yürürlüğe konulan yönetmelik, yönerge ve genelge hükümlerine aykırı fiillerde bulunması,

e) Kurum açma izninde belirlenen öğrenim düzeyi ve cinsiyetine aykırı öğrenci barındırması,

f) Kayıt dışı öğrencileri veya öğrenci olmayan kişileri barındırması,

g) Kurum açma şartlarından herhangi birini kaybetmesi,

ğ) Kurum açma izninde belirlenen amaç dışında kullanılması,

h) Yönetmelikle düzenlenen şartları yerine getirmeden kapatılması,

hâllerinin tespitinde; (a), (b), (c), (ç) ve (d) bentlerindeki fiiller için brüt asgari ücretin iki katı; (e), (f) ve (g) bentlerindeki fiiller için brüt asgari ücretin üç katı; (ğ) ve (h) bentlerindeki fiiller için brüt asgari ücretin beş katı idari para cezası uygulanır ve (ğ) ve (h) bentlerindeki fiilleri işleyen kurumların kurum açma izni ile işyeri açma ve çalışma ruhsatları iptal edilir. (ğ) ve (h) bentlerindeki fiillerin dışındaki fiillerin tekrarı halinde idari para cezası miktarı ilgili bentler için belirlenen para cezası miktarlarının beş katı olarak uygulanır ve bu bentlerdeki fiillerin üçüncü kez tekrarlanması halinde ise kurum

açma izni ile işyeri açma ve çalışma ruhsatı iptal edilir. Bu fıkranın (ğ) ve (h) bentlerinin dışındaki bentlerde belirtilen fiiller nedeniyle idari para cezası verilmesi hâlinde ceza tebliğ edilir ve idari para cezasına neden olan hususun giderilmesi için ilgili kuruma en fazla üç ay süre verilir. Bu süre sonunda idari para cezasına neden olan hususların devam ettiğinin tespiti halinde ise yeniden kanuni işlem yapılır". hükmü yer almıştır.

Anılan Kanun'a dayanılarak hazırlanan ve 11/09/2020 tarih ve 31241 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Ortaokul ve Ortaöğretim Kurumları Özel Barınma Hizmetleri Yönetmeliği'nin "Kurum açma izni ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatının iptali ve idari para cezaları" başlıklı 46. maddesinin dava konusu 3. fıkrasında ise; "İnceleme, soruşturma veya denetimlerde Kanunun 1 inci maddesinin üçüncü fıkrasında belirtilen hâllerin tespiti hâlinde belirlenen idari para cezaları verilir veya tespit edilen hâlin tekrarı durumuna göre kurum açma izni ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatı iptal edilir." kuralı düzenlenmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

11/09/2020 tarih ve 31241 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Ortaokul ve Ortaöğretim Kurumları Özel Barınma Hizmetleri Yönetmeliği'nin "Kurum açma izni ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatının iptali ve idari para cezaları" başlıklı 46. maddesinin dava konusu 3. fıkrasının iptali istemiyle açılan davada, Dairemizin 23/02/2021 tarih ve E:2020/6559 sayılı kararıyla;

dava konusu Yönetmelik hükmünde atıf yapılan Kanun'un 1. maddesinin 3. fıkrasında idari para cezası ve kurum açma izni ile işyeri açma ve çalışma ruhsatı iptaline esas teşkil edecek fiiller ayrı ayrı belirtildiği ve tekerrür hükümleri yönünden hangi fiiller için idari para cezası arttırımı yapılacağı hangi filler için ise kurum açma izni ile işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edileceği düzenlemesine ayrıntılı olarak yer verildiği,

dava konusu düzenlemede anılan Kanun hükmünde belirtilen hallerin tümü yönünden idari para cezası verileceği ve anılan fillerin tekrarı halinde idari para cezası arttırımı usulüne yer verilmeksizin sadece kurum açma izni ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edileceği anlamına gelecek düzenlemeye yer verildiği, bu haliyle eksik düzenlenen dava konusu Yönetmelik hükmünün bu haliyle atıf yapılan Kanun maddesinin sistematiğine aykırı olduğu gerekçesiyle yürütmesinin durdurulmasına karar verilmiş ise de.

Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'nun 21/10/2021 tarih ve Yd İtiraz No: 2021/559 sayılı kararıyla; dava konusu Yönetmelik maddesinde, dayanağı olan 5661 sayılı Kanun'un 1. maddesinin 3. fıkrasını aşan veya kapsamını daraltan herhangi bir düzenleme yapılmadığı ve yeni bir kural belirlenmesinin de söz konusu olmadığı, bilakis bizzat kanun koyucu tarafından belirlenen yaptırım uygulama usulüne atıf yapılmakla yetinildiği,

dayanağı Kanun hükmüne yollamada bulunan dava konusu Yönetmeliğin 46. maddesinin 3. fıkrasında hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davalı idarenin yürütmenin durdurulması itirazının kabulüyle yürütmenin durdurulması isteminin reddine karar verildiği, anılan karar uyarınca Dairemizin 10/10/2023 tarih ve E:2020/6559. K:2023/4508 sayılı kararıyla davanın reddine karar verildiği görülmektedir.

Mahkemece; 5661 sayılı Yükseköğrenim Öğrenci Yurtları ve Aşevleri Hakkındaki Kanuna Ek Kanun'un 1. maddesi ile anılan Kanuna dayanılarak hazırlanan 11/09/2020 tarih ve 31241 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Ortaokul ve Ortaöğretim Kurumları Özel Barınma Hizmetleri Yönetmeliği'nin "Kurum açma izni ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatının iptali ve idari para cezaları" başlıklı 46. maddesinin karşılaştırmalı olarak irdelenmesi suretiyle; Ceza Hukuku kökenli bir ilke olan "lehe olan hükmün uygulanması ilkesi" yönüyle değerlendirme yapıldığı görülmektedir.

Disiplin hukukunda; "lehe olan hükmün uygulanması ilkesinin" uyuşmazlıkta uygulanabilmesi için; suç ve cezalara ya da yaptırımlara yönelik birbirinden farklı ve biri diğerine nazaran kişinin hukuki durumu üzerinde lehe sonuçlar doğuran hükümlerin, normlar hiyerarşisi içerisinde aynı seviyede olması gerekmektedir.

Kaldı ki; uyuşmazlıkta uygulanacak mevzuat hükümleri açısından, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'nun 21/10/2021 tarih ve Yd İtiraz No: 2021/559 sayılı kararında, Yönetmelikte Kanunu aşan veya kapsamını daraltan herhangi bir düzenleme yapılmadığı ve yeni bir kural belirlenmesinin de söz konusu olmadığı, bilakis bizzat kanun koyucu tarafından belirlenen yaptırım uygulama usulüne atıf yapılmakla yetinildiği tespit ve değerlendirmesine yer verilmiştir.

Dolayısıyla; uyuşmazlıkta uygulanacak hükümler yönüyle hukuka aykırılık bulunmamakta olup; Mahkemece davacıya isnat edilen fiilin sübuta erip ermediği yönüyle değerlendirme yapılması gerekirken, sebep unsuru yönünden hatalı nitelemeye dayalı dava konusu işlemin iptali yolunda verilen Mahkeme kararına karşı yapılan istinaf kanun yolu başvurusunun reddine ilişkin Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.