Danıştay 4. Daire E.2023/5732 K.2024/3682

2- ... Derneği VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU

... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının taraflarca aleyhlerine olan hüküm fıkralarının bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem: Aydın İli, Kuşadası İlçesi, ... Mahallesi, ... Mevkii'nde Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan ve mülkiyeti Hazine'ye ait olmak üzere toplam 13.845,58 m²'lik alanın (3.688.40 m² kara alanı + 10.157.18 m² deniz su yüzeyi) kara yüzeyi olan 3.688,40 m²'si üzerinde balıkçı barınakları yapılmak suretiyle işgal edildiğinden bahisle 09/06/2015-12/03/2020 tarihleri arasındaki döneme ilişkin 347.558,43 TL ecrimisil bedeli istenilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Kuşadası Kaymakamlığı Milli Emlak Müdürlüğü işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K: ... sayılı kararda; dava dosyasında bulunan bilgi ve belgeler ile bilirkişi raporunun bir bütün olarak değerlendirilmesinden, söz konusu taşınmazın 09/06/2015-12/03/2020 tarihleri arasındaki dönemde (4 yıl, 9 ay, 4 gün) fuzulen işgal edildiğinden bahisle toplam 246.629,91TL ecrimisil bedeli istenebileceği sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu ecrimisil ihbarnamesinin 100.928,52 TL'lik kısmının iptaline, 246.629,91-TL'lik kısmı yönünden ise davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve taraflarca ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDEN DAVACININ İDDİALARI

Davacı tarafından, bilirkişi raporundaki işgal edilen alana dair m2'nin gerçeği yansıtmadığı, kendilerince kullanılmayan alanın da hesaplamaya dahil edildiği, ayrıca m2 birim fiyatlarını da kabul etmediklerini, yeniden rapor alınması gerektiği ileri sürülmektedir.

TEMYİZ EDEN DAVALININ İDDİALARI

Davalı idare tarafından, 336 sıra sayılı Milli Emlak Genel Tebliğinin 5/3. fıkrası uyarınca hesaplanan ecrimisil bedelinin usul ve hukuka uygun olduğu, bilirkişi raporundaki rayiç bedelin idarenin belirlediğinden daha yüksek olmadığı, ilgili kurumlardan görüş alınarak m2 birim bedelinin belirlendiği ileri sürülmektedir.

TARAFLARIN SAVUNMALARI

Taraflarca cevap verilmemiştir.

TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz istemlerinin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun, dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte bulunan haliyle 75. maddesinin 1. fıkrasında; "Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malları ve Vakıflar Genel Müdürlüğü ile idare ve temsil ettiği mazbut vakıflara ait taşınmaz malların, gerçek ve tüzelkişilerce işgali üzerine, fuzuli şagilden, bu Kanunun 9. maddesindeki yerlerden sorulmak suretiyle, idareden taşınmaz ve değerleme konusunda işin ehli veya uzmanı üç kişiden oluşan komisyonca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere tespit ve takdir edilecek ecrimisil istenir. Ecrimisil talep edilebilmesi için, Hazinenin işgalden dolayı bir zarara uğramış olması gerekmez ve fuzuli şagilin kusuru aranmaz." hükmüne yer verilmiştir.

2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 74. maddesine dayanılarak çıkarılan Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmelik'in 85. maddesinin 2. fıkrasında; "...ecrimisilin tespit ve takdirinde.

İdarenin zarara uğrayıp uğramadığına ve işgalcinin kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, taşınmazın işgalci tarafından kullanım şekli, fiili ve hukuki durumu ile işgalden dolayı varsa elde ettiği gelir, aynı yer ve mahalde bulunan emsal nitelikteki taşınmazlar için oluşmuş kira bedelleri veya ecrimisiller, varsa bunlara ilişkin kesinleşmiş yargı kararları, ilgisine göre belediye, ticaret odası, sanayi odası, ziraat odası, borsa gibi kuruluşlardan veya bilirkişilerden soruşturulmak suretiyle edinilecek bilgiler ile taşınmazın değerini etkileyecek tüm unsurlar göz önünde bulundurulur.

İşgalin şekli, Hazine taşınmazının konumu ve taşınmazdan elde edilen gelir gibi unsurlar itibariyle asgari ecrimisil tutarlarını belirlemeye Bakanlık yetkilidir..." hükmüne. 5. fıkrasında. "Bakanlık, uygulamada birliği sağlamak amacıyla, ecrimisilin tespit ve takdirine ilişkin usul ve esasları belirlemeye yetkilidir." hükmüne yer verilmiştir.

2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 75 ve Geçici 3'üncü maddeleri ile 19/06/2007 günlü, 26557 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak 01/07/2007 tarihinde yürürlüğe giren Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmelik hükümlerine dayanılarak hazırlanan, 20/08/2011 günlü, 28031 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 336 sayılı Milli Emlak Genel Tebliği'nin "Ecrimisilin Tespit ve Takdir Edilmesi" başlıklı 5. maddesinin 3. fıkrasında.

Hazine taşınmazlarının gerçek veya tüzel kişilerce işgale uğradığının tespit edilmesi hâlinde; tespit tarihinden itibaren onbeş gün içinde taşınmaz tespit tutanağına dayanılarak bedel tespit komisyonunca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere, tarımsal amaçlı kullanımlar ile belediye ve mücavir alan sınırları dışında gelir getirici unsur taşımayan kullanımlar için taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin yüzde birbuçuğundan;

belediye ve mücavir alan sınırları içinde ve planlı alanlarda tarım dışı kullanımlar için ise taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin yüzde üçünden az olmamak üzere ecrimisil tespit ve takdir edileceği. 5. fıkrasında, emlak vergisine esas asgari metrekare birim değeri belirlenmemiş olan yerler için, birim değeri belirlenen en yakın emsal taşınmazın emlak vergisine esas metre kare birim değerinin dikkate alınacağı.

10. fıkrasında, ecrimisilin tespit ve takdirinde, İdarenin zarara uğrayıp uğramadığına ve işgalcinin kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, taşınmazın işgalci tarafından kullanım şekli, fiili ve hukuki durumu ile işgalden dolayı gelir elde edilip edilmediği gibi hususların göz önünde bulundurulacağı.

11. fıkrasında, ecrimisil tespit ve takdir edilirken, Hazine taşınmazının değerini etkileyebilecek; imar durumu, yüzölçümü, niteliği, verimi (tarım arazilerinde), alt yapı hizmetlerinden yararlanıp yararlanmadığı, konumu, taşınmazın kullanım şekli ve işgalden dolayı gelir elde edilip edilmediği gibi her türlü ölçütlerin dikkate alınacağı.

12. fıkrasında da; aynı yer ve mahalde bulunan emsal nitelikteki taşınmazlar için oluşmuş kira bedelleri veya ecrimisiller, varsa bunlara ilişkin kesinleşmiş yargı kararları, ilgisine göre belediye, ticaret odası, sanayi odası, ziraat odası, borsa gibi kuruluşlardan veya bilirkişilerden soruşturulmak suretiyle edinilecek bilgiler ile taşınmazın değerini etkileyecek tüm unsurların göz önünde bulundurulacağı düzenlemelerine yer verilmiştir.

Dava dosyasının incelenmesinden; dava konusu işlem ile söz konusu taşınmazın 09/06/2015-12/03/2020 tarihleri arasındaki dönemde işgal edildiğinden bahisle 2886 sayılı Devlet İhale Kanununun 75. maddesi ve 19/06/2007 tarih ve 26557 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmeliğin 85. Maddesi uyarınca 04/08/2020 tarih ve 1 sayılı komisyon kararı ile, taşınmazın değerini etkileyecek tüm unsurlar gözönünde bulundurularak 374 sıra sayılı Milli Emlak Genel Tebliği uyarınca hesaplama yapıldığı ve toplamda 347.558,43-TL ecrimisil tahakkuk ettirildiği,

İdare Mahkemesince yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi neticesinde de 336 sıra sayılı Milli Emlak Genel Tebliğinin 5/3. maddesi uyarınca ecrimisil bedelinin belirlenerek toplamda 246.629,91-TL olması gerektiği tespit edildiği gerekçesi ile dava konusu işlemin kısmen iptalinde kısmen de davanın reddine karar verildiği anlaşılmaktadır.

Maliye Bakanlığı tarafından 336 sıra sayılı Milli Emlak Genel Tebliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ olan 374 sıra sayılı Milli Emlak Genel Tebliğinin 08/10/2016 tarih ve 29851 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe girdiği, bahse konu değişiklik ile.

336 sıra sayılı MEGT'nin 14. maddesinin ikinci fıkrasının; "(2) Kıyı ve sahil şeritleri ile dolgu alanlarında yukarıda belirtilen kullanımlar dışında izinsiz kullanımın tespiti halinde; varsa bu taşınmazların, yoksa birim değeri ile belirlenen en yakın emsal taşınmazın emlak vergisine esas asgari metrekare birim değerinin yüzde üçünden az olmamak kaydıyla ecrimisil tespit, takdir ve tahsilatı yapılır." hükmünün; "(2) Kıyı ve sahil şeritleri ile dolgu alanlarında yukarıda belirtilen kullanımlar dışında izinsiz kullanımın tespiti halinde;

işgalin şekli, bu alanların konumu ve kullanımlarından elde edilecek gelir düzeyi de dikkate alınarak Kanunun 9 uncu maddesinde belirtilen yerlerden sorulmak suretiyle bedel tespit komisyonu tarafından ecrimisil tespit ve takdir edilir.

Deniz turizmi araçlarının bağlanması amacıyla mendireklerle çevrilmiş deniz yüzeyinde ise, kara parçası için tespit edilen ecrimisil bedelinin yüzde onu esas alınmak suretiyle ecrimisil tespit ve takdir edilir.” şeklinde değiştirildiği anlaşılmaktadır.

Bu durumda; söz konusu taşınmazın işgal edildiği tarihler açısından söz konusu mevzuatın yürürlükteki halinin uygulanması ile 09/06/2015-07/10/2016 tarihleri arası için değişiklikten önceki haline, 08/10/2016-12/03/2020 tarihleri arasındaki dönem için de değişiklikte belirtilen usule uyulmak suretiyle hesaplama yapılması ve gerekirse ek rapor alınmak suretiyle ödenmesi gereken ecrimisil bedelinin belirlenerek buna göre bir karar verilmesi gerekirken eksik inceleme ile verilen İdare Dava Dairesi kararından hukuka uyarlık bulunmamaktadır.