Danıştay 8. Daire E.2024/3159 K.2025/9815

Dava konusu istem: ... Üniversitesi Tıp Fakültesi Dahili Tıp Bilimleri Bölümü ... Anabilim Dalında araştırma görevlisi olarak görev yapan davacı tarafından, hakkında "silahlı terör örgütüne üye olmak" suçundan 1 yıl 6 ay 22 gün hapis cezası ve hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı verilmesi nedeniyle 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 48. ve 98/b maddeleri uyarınca memurluğa alınma şartlarından herhangi birini taşımadığının sonradan anlaşıldığından bahisle kamu görevinden çıkarılmasına ilişkin Pamukkale Üniversitesi Rektörlüğünün ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; davacı hakkında ... Ağır Ceza Mahkemesinin ... tarih ve E:...

K:... sayılı kararı ile 1 yıl 6 ay 22 gün hapis cezası ve hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararının verildiği, bu kararın da 13/03/2019 tarihinde kesinleştiği ve davacı hakkında bu karar mevcut iken ilk defa 10/01/2020 tarihinde araştırma görevlisi olarak memuriyete (kamu görevine) başladığı görüldüğü,

657 sayılı Kanun'un, Devlet memurluğuna alınacaklarda aranacak genel ve özel şartları düzenleyen 48. maddesinin 5. fıkrasında sayılan suçlardan olsun ya da olmasın, yargılama sonucunda hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı verilmiş ise mahkumiyet hükmü verilmemiş gibi sonuç doğuracağından kişi memur olma ehliyetini de muhafaza edeceği, bu durumda.

5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun "Hükmün açıklanması ve hükmün açıklanmasının geri bırakılması başlıklı" 231. maddesinin beşinci fıkrasının son cümlesi uyarınca, hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararının sanık hakkında bir sonuç doğurmayacağı, dolayısıyla bu aşamada davacının 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 48/A-5 maddesinde yer alan "... mahkum olmamak" şartını kaybettiğinden bahsedilemeyeceği sonucuna ulaşıldığından dava konusu işlemde sebep yönünden hukuka uygunluk görülmediği, gerekçelerle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, davacı hakkında "silahlı terör örgütüne üye olma" suçundan ... Ağır Ceza Mahkemesinin E:..., K:... sayılı kararı ile 1 yıl 6 ay 22 gün hapis cezası ile mahkumiyetine ve hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verildiği, hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararında, suça konu eylemin ilgili tarafından işlendiği sabit olduğu, 657 sayılı Kanun'un 48. maddesinde düzenlenen ve affa uğramış bile olsa kamu görevine giriş ve görevin devamına engel olan terör örgütü üyeliği suçunun davacı tarafından işlenmiş olduğu sübut bulduğu, kamu görevliliğine alınma şartlarını kaybetmesi nedeniyle kamu görevinden çıkarılmasına karar verilmesi işleminin hukuka uygun olduğu, Devlete sadakat yükümlülüğünü ihlal ettiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından, savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'UN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının etkin pişmanlık hükümlerinden yararlanan ve By Lock kullanıcısı olduğu ceza soruşturmasında ve ceza kovuşturmasında tespit edilen davacının, silahlı terör örgütü ile iltisak ve irtibat düzeyindeki ilişkisini ortaya koymak için yeterli olduğu sonucuna ulaşıldığı ve dava konusu işlemde hukuka aykırılık görülmediğinden, dava konusu işlemin iptali yönündeki ... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

... Üniversitesi Tıp Fakültesi Dahili Tıp Bilimleri Bölümü ... Anabilim Dalında araştırma görevlisi olarak 10/01/2020 tarihinde göreve başlayan ve idareye gelen ihbar mektubu üzerine davacı hakkında inceleme başlatıldığı, yapılan inceleme kapsamında davacı hakkında ... Ağır Ceza Mahkemesinin ... tarih ve E:...

K:... sayılı kararı ile "FETÖ/PDY silahlı terör örgütüne üye olma" suçundan 1 yıl 6 ay 22 gün hapis cezası ve hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı verildiğinin bildirildiği, bu kararın da 13/03/2019 tarihinde kesinleştiği, bu inceleme neticesinde kamu görevinden çıkarılması gerektiği kanaatine varılarak 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 53. maddesince disiplin soruşturması başlatıldığı, yapılan disiplin soruşturması sonucunda aynı Kanun'un 53/Ç-c maddesi uyarınca Rektörlüğün ... tarih ve ... sayılı işlemi ile Yükseköğretim Kurulu Başkanlığına kamu görevinden çıkarılmasının teklif edildiği,

Yükseköğretim Kurulu Yüksek Disiplin Kurulunun ... tarih ve ... sayılı kararıyla 2547 sayılı Kanun'un 53/C kapsamında soruşturma dosyasının davalı Üniversiteye iade edildiği, bu iade üzerine Üniversite tarafından yapılan değerlendirmede 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 48. ve 98/b maddeleri uyarınca memurluğa alınma şartlarından herhangi birini taşımadığının sonradan anlaşılması veya memurlukları sırasında bu şartlardan herhangi birini kaybettiğinden bahisle dava konusu kamu görevinden çıkarılma işleminin tesis edildiği, davacı tarafından da anılan işlemin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun dava konusu işlem tarihindeki 53. maddesinin (b) fıkrasının (6) numaralı bendinde. "Kamu görevinden çıkarma: Kamu kurum ve kuruluşları ile vakıf yükseköğretim kurumlarında öğretim elemanı ve memur olarak bir daha atanmamak üzere kamu görevinden çıkarmadır.

657 sayılı Kanundaki fiillere ilave olarak bu Kanun kapsamındaki kamu görevlileri için kamu görevinden çıkarma cezasını gerektiren fiiller şunlardır: a) Terör niteliğinde eylemlerde bulunmak veya bu eylemleri desteklemek veya bu eylemleri desteklemek, kamu imkân ve kaynaklarını bu örgütler için kullanmak ya da kullandırmak. b) Amire, iş arkadaşlarına, personeline,

hizmetten yararlananlara veya öğrencilerine fiili saldırıda veya cinsel tacizde bulunmak. c) Kamu hizmeti veya öğretim elemanı sıfatı ile bağdaşmayacak nitelik ve derecede yüz kızartıcı ve utanç verici hareketlerde bulunmak. d) Uyuşturucu veya uyuşturucu olarak kabul edilen diğer uyarıcı maddeleri kullanmak, bulundurmak, başkalarına vermek, kullanılmasını özendirmek, satmak, imal etmek. e) Hukuka aykırı olarak kurumun verilerini elde etmek, kaydetmek, kullanmak, depolamak, dağıtmak, değiştirmek veya yok etmek. f) Kurumun bilişim sistemlerinin işleyişini kasten engellemek veya bozmak" düzenlemesi bulunmaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

İptal davaları idarî işlemlerin yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafından açılan davalardır. İdari işlem ise idarenin kamu gücü kullanarak tek taraflı olarak tesis ettiği hukuki sonuç doğuran işlemdir. İdareyi işlem yapmaya sevk eden maddi ve hukuki etkenler ise idari işlemin sebep unsurunu oluşturmaktadır.

Dava konusu işlemin sebep unsuru yönünden hukuki denetiminin yapılabilmesi; bu değerlendirmeyi haklı kılan maddi sebeplerin yargılama esnasında davalı idarece ortaya konulmasına ve izah edilmesine bağlıdır. Bu konudaki yükümlülük şüphesiz öncelikle dava konusu işlemi tesis eden davalı idareye aittir. Bununla birlikte idari yargı mercilerince 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 20. maddesinde öngörülen resen araştırma ilkesi uyarınca uyuşmazlığın çözümü için her türlü inceleme ve araştırmanın yapılması da mümkün, hatta olayın niteliğine göre gereklidir.

İptal davalarında, yetki ve şekil unsuru yönünden hukuka uygun olduğu anlaşılan bir idari işlemin tesisinde idarece esas alınmış sebep hukuka uygun veya aykırı bulunmasına karşın, yargı yerince dosyanın incelenmesi aşamasında başka bir hukuka aykırılık ya da uygunluk nedeni saptanmış ise, idarenin ileri sürdüğü sebep dışında dosyada saptanan nedene göre uyuşmazlığın çözümlenmesi, idare hukukunda "sebep ikamesi" olarak nitelendirilmektedir.

İdarenin belli bir yönde davranması zorunluluğunu ifade eden bağlı yetkinin söz konusu olduğu durumlarda, yargı yerinin, idarenin ileri sürdüğü sebep yerine ikame ettiği sebebi, neden öncelikli gördüğüne dair değerlendirmesine de yer vermek suretiyle işlemin denetimini yapmasına, re'sen araştırma ilkesinin imkan verdiği hususu yargısal içtihatlarla kabul edilmiş bulunmaktadır.

Anayasa Mahkemesi 14/11/2019 tarihli ve E:2018/89, K:2019/84 sayılı kararında iltisaklı kavramını ''kavuşan, bitişen, birleşen'', irtibatlı kavramını ise ''bağlantılı'' olarak tanımlamıştır. Bu kavramlar ile kişilerin cezai sorumluluğunu gerektiren örgüte üyelik ve mensubiyet kavramlarına nazaran terör örgütleri ile daha az yoğun ve atipik bir bağlantının vurgulandığı açıktır.

Bu kapsamda kişilerin terör örgütleri ile irtibat ve iltisaklarının ortaya konulabilmesi için, örgütün amaçlarının gerçekleştirilmesi ya da örgütten yarar sağlamak maksadıyla gerek örgütten gelen talimatlar doğrultusunda gerekse inisiyatif alarak bulundukları hal ve hareketler neticesinde örgüte veya kendilerine yarar sağladıkları ya da örgüt ile amaç birliği veya sosyal birliktelik görünümü içinde oldukları yönünde kanaat oluşması yeterli olacaktır.

Bu bağlamda; ilgililer hakkında ceza yargılaması kapsamında yapılan soruşturma sonucunda kovuşturmaya yer olmadığına karar verilmesi veya üyelik/yardım etme suçlamalarıyla açılan ceza davalarında beraat, ceza verilmesine yer olmadığı, hükmün açıklanmasının geri bırakılması gibi kararlar verilmiş olsa dahi, idari yargı yeri irtibat ve iltisak unsurları yönünden de işlemi incelemek zorunda olduğundan, davacının FETÖ/PDY ile irtibat ve iltisakının bulunup bulunmadığının tespiti gerekmektedir.

Anayasa Mahkemesince; iltisaklı kavramının kavuşan, bitişen, birleşen; irtibatlı kavramının ise bağlantılı anlamına geldiği belirtilmiş, bu kavramların hukuki niteliği ve objektif anlamlarının yargı içtihatlarıyla belirlenebilecek durumda olduğu, iltisak ve irtibat kavramları açısından yapılacak değerlendirmenin ise kişilerin cezai sorumluluğun bulunup bulunmadığından bağımsız olarak sadece kişinin kamu görevine iade edilmesinin uygun olup olmadığı yönünden yapılacak bir incelemeden ibaret olacağı vurgulanmıştır. (E:2018/89, K:2019/84, T:14/11/2019, P:30, R.G 13/02/2020 / 31028 ).

Somut olayda, dava dosyasındaki bilgi ve belgeler incelendiğinde; davacı hakkında ... Ağır Ceza Mahkemesinin ... tarih ve E:... K:... sayılı kararı ile, davacının etkin pişmanlık hükümlerinden yararlandığı ve By Lock kullanıcısı olduğunu tespit edilerek hakkında "FETÖ/PDY silahlı terör örgütüne üye olma" suçundan 1 yıl 6 ay 22 gün hapis cezası ve hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı verildiği, bu kararın da 13/03/2019 tarihinde kesinleştiği anlaşıldığı,

ayrıca davacı hakkında 12/01/2023 tarihinde disiplin soruşturma raporu düzenlendiği ve söz konusu raporda davacının Yükseköğretim Kanunu'nun 53/b-6-(a) maddesindeki "Terör niteliğinde eylemlerde bulunmak veya bu eylemleri desteklemek veya bu eylemleri desteklemek, kamu imkân ve kaynaklarını bu örgütler için kullanmak ya da kullandırmak" fiilini işlediğinden bahisle kamu görevinden çıkarılması teklif edildiği ve davacının 26/12/2022 tarihli yazı ile savunmasının istenildiği anlaşılmaktadır.

Bu durumda, etkin pişmanlık hükümlerinden yararlanan ve By Lock kullanıcısı olduğu hakkındaki ceza soruşturmasında ve ceza kovuşturmasında tespit edilen davacının, FETÖ/PDY silahlı terör örgütü ile olan iltisak ve irtibat düzeyindeki ilişkisini ortaya koymak için yeterli olduğu sonucuna ulaşıldığından dava konusu işlemde hukuka aykırılık görülmemiştir. Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali yönündeki ... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.