Danıştay 8. Daire E.2024/3393 K.2024/3935

Davanın özeti

Milli Eğitim Bakanlığı Destek Hizmetleri Genel Müdürlüğünün "Kiralama iş ve işlemleri" konulu ... tarih ve ... sayılı Genel Yazı ve Genel Yazı ekinde yer alan; "Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ve Milli Eğitim Bakanlığı Mülkiyeti Hazineye Ait Olup Mülkiyeti Hazineye Ait Olup Milli Eğitim Bakanlığı'na Tahsisi Edilen Taşınmazlar İle Bu Taşınmazlar Üzerinde Yer Alan Yerlerin Kiralanmasına Dair Bakanlıklar Arası İş Birliği Protokolü" ile ''Milli Eğitim Bakanlığına Tahsisli/ Tahsis Edilecek Hazine Mülkiyetindeki Taşınmazların Ticari Amaçla Kiralanmasına İlişkin Kira Sözleşmesi Taslağının" iptali istenilmektedir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

2577 sayılı Kanunun 3. maddesine uygun bulunmayan dava dilekçesinin reddi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Hüküm veren Danıştay Sekizinci Dairesince, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 14. maddesi uyarınca dava dosyası incelenerek işin gereği görüşüldü.

HUKUKİ SÜREÇ

Uyuşmazlık, Milli Eğitim Bakanlığı Destek Hizmetleri Genel Müdürlüğünün "Kiralama iş ve işlemleri" konulu ... tarih ve ... sayılı Genel Yazısı ve Genel Yazı ekinde yer alan; "Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ve Milli Eğitim Bakanlığı Mülkiyeti Hazineye Ait Olup Mülkiyeti Hazineye Ait Olup Milli Eğitim Bakanlığı'na Tahsisi Edilen Taşınmazlar İle Bu Taşınmazlar Üzerinde Yer Alan Yerlerin Kiralanmasına Dair Bakanlıklar Arası İş Birliği Protokolü" ile ''Milli Eğitim Bakanlığına Tahsisli/ Tahsis Edilecek Hazine Mülkiyetindeki Taşınmazların Ticari Amaçla Kiralanmasına İlişkin Kira Sözleşmesi Taslağının" iptali isteminden kaynaklanmaktadır.

İNCELEME VE GEREKÇE

USUL YÖNÜNDEN

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 'İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı' başlıklı 2. maddesinin 2. fıkrasında. "İdari yargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlıdır.

İdari mahkemeler; yerindelik denetimi yapamazlar, yürütme görevinin kanunlarda ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kısıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararı veremezler." hükmü ile "İdari davaların açılması" başlıklı 3. maddesinde.

"İdari davalar, Danıştay, idare mahkemesi ve vergi mahkemesi başkanlıklarına hitaben yazılmış imzalı dilekçelerle açılır.

Dilekçelerde; a) Tarafların ve varsa vekillerinin veya temsilcilerinin ad ve soyadları veya unvanları ve adresleri ile gerçek kişilere ait Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarası, b) Davanın konu ve sebepleri ile dayandığı deliller, c) Davaya konu olan idari işlemin yazılı bildirim tarihi, d) Vergi, resim, harç, benzeri mali yükümler ve bunların zam ve cezalarına ilişkin davalarla tam yargı davalarında uyuşmazlık konusu miktar, e) Vergi davalarında davanın ilgili bulunduğu verginin veya vergi cezasının nevi ve yılı, tebliğ edilen ihbarnamenin tarihi ve numarası ve varsa mükellef hesap numarası, gösterilir.

Dava konusu kararın ve belgelerin asılları veya örnekleri dava dilekçesine eklenir. Dilekçeler ile bunlara ekli evrakın örnekleri karşı taraf sayısından bir fazla olur." hükmüne yer verilmiş.

"Dilekçeler üzerine ilk inceleme" başlıklı 14. maddesinin 3. fıkrasının (g) bendinde, dilekçelerin, 3 ve 5 inci maddelere uygun olup olmadıkları yönünden de inceleneceği, 15. maddesinin 1. fıkrasının (d) bendinde ise, 14. maddenin 3. fıkrasının (g) bendinde yazılı hallerde otuz gün içinde 3. ve 5. maddelere uygun şekilde yeniden düzenlenmek veya noksanlıkları tamamlanmak üzere dilekçelerin reddine karar verileceği hususları hüküm altına alınmıştır.

Yine anılan Kanun'un 7. maddesinin 4. fıkrasında; ilanı gereken düzenleyici işlemlerde dava süresinin, ilan tarihini izleyen günden itibaren başlayacağı, ancak; bu işlemlerin uygulanması üzerine ilgililerin düzenleyici işlem veya uygulanan işlem yahut her ikisi aleyhine birden dava açabileceği kurala bağlanmış olup; 2575 sayılı Danıştay Kanununun 4575 sayılı Kanunla değişik 24. maddesinin (c) bendinde, bakanlıklar ile kamu kuruluşları veya kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarınca çıkarılan ve ülke çapında uygulanacak düzenleyici işlemlere karşı açılacak davaların ilk derece mahkemesi olarak Danıştayda çözümleneceği düzenlemesine yer verilmiştir.

İptal davası açılabilmesinin ön koşullarından birisi, davacının objektif ve subjektif dava ehliyetinin bulunmasıdır. Danıştay'ın istikrar bulan kararlarına göre, davacının subjektif dava açma ehliyetinin bulunduğunun kabulü için; idari kararın, davacının meşru, şahsi ve güncel bir menfaatini ihlal etmesi gerekmektedir.

İdari yargılama usulünde geçerli olan yazılılık ilkesi gereği dava dilekçelerinin, 2577 sayılı Kanunda belirtilen şekil kurallarına uygun bir biçimde ve yargılamanın gerektirdiği bilgileri içerecek nitelikte düzenlenmesi gerekmektedir.

Bunu sağlamak için, dava dilekçelerinde; dava konusu edilen işlemlerin ve dava sebeplerinin, başka bir ifadeyle; idari işlemin içerdiği iddia edilen hukuka aykırılığın dayandığı hukuk kurallarının açık ve net bir biçimde somut olarak belirtilmesi şarttır.

Ayrıca; birden fazla işlemin davaya konu edilmesi ya da bir işlemin birden fazla madde, fıkra veya bendinin iptalinin istenilmesi halinde söz konusu işlemler ve bu işlemlerin hangi madde veya fıkralarının iptalinin istendiğinin tek tek sayılmak suretiyle belirtilmesi de yukarıda alıntısı yapılan düzenlemeler ve idari yargılama usulü ilkelerinin bir gereğidir.

Dava dilekçesinin incelenmesinden. Milli Eğitim Bakanlığı Destek Hizmetleri Genel Müdürlüğü'nün "Kiralama iş ve işlemleri" konulu ... tarih ve ... sayılı Genel Yazında.

"İl Milli Eğitim Müdürlüklerince (okullardaki büfe, kantin, çay ocağı , yemekhane ve kafeterya hariç) ticari ünitelerin kiralama taleplerini değerlendirmek üzere, İl Milli Eğitim Müdür Yardımcısı başkanlığında Destek Hizmetleri Şubesinden sorumlu şube müdürü, eğitim müfettişi ve ticari üniteler okul/kurum bünyesinde isre ilgili okul/kurum müdüründen oluşan komisyon kurulur.''; ''Ticari ünitenin kiralanması talebine yönelik 1'inci maddede sayılan hususlar dikkate alınarak komisyon tarafından değerlendirme raporu hazırlanır.'';

''Komisyon raporunda, ticari ünitelerin bulunduğu bölgenin gelişmişlik düzeyi, kiralanacak yerin fiziki özelliği ve benzeri kriterleri dikkate alınarak'' tahmin edilen kira bedeli'' tespiti, kiralama süresi, kiralanacak zaman aralığı ( sadece hafta sonu, sadece yaz tatili, ara tatil, günün belirli saatleri vb.) belirtilerek İl Milli Eğitim Müdürlüğüne sunulur.

Komisyon Raporu ekine İl Milli Eğirim Müdürlüğünün kiralamaya ilişkin görüşü de eklenerek değerlendirilmek üzere Destek Hizmetleri Genel Müdürlüğü'ne gönderilir.''; ''Protokol kapsamındaki kiralama talepleri üçer aylık dönemler halinde ( Ocak, Nisan, Mayıs- Bu yıla mahsus Temmuz ve Ekim aylarında ) okul/kurum müdürlüğü ile İl/İlçe Milli Eğitim Müdürlüklerinden birine yapılabileceği gibi doğrudan Destek Hizmetleri Genel Müdürlüğüne de yapılabilecektir. ''; ''Kiralama talebinin, Destek Hizmetleri Müdürlüğünce uygun görülmesi halinde İl Milli Eğitim Müdürlüklerince 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu kapsamında ihale süreci başlatılır.;

''Mülkiyeti Hazineye ait olup, Bakanlığımıza tahsis edilen taşınmazlar üzerinde yer alan okul/kurumlarda bulunan açık alan, salon, bahçe duvarları, otopark, depo ve benzeri yerlerin haricinde; büfe, kantin, çay ocağı, yemekhane ve kafeteryalar ''Milli Eğitim Bakanlığı Okul-Aile Birliği Yönetmeliği'' hükümleri doğrultusunda okul aile birlikleri ve okul/kurum müdürlükleri tarafından yürütülecektir.";

'' Bu Protokolün yürürlüğe girdiği tarihten önce Kurum/Okul Aile Birlikleri vey İdare tarafından kiralanan yerlere ilişkin düzenlenen kira sözleşmelerinin bitimine en az 3 (üç) ay kala İdare tarafından kiracılara, bu yerleri tekrar kiralamak istemeleri halinde İl Milli Eğitim Müdürlüklerine başvurmaları gerektiği bildirilerek İl Milli Eğitim Müdürlüklerine de kira sözleşmesinin sona ereceği tarih konusunda bilgi verilecektir.'' açıklamalarına yer verildiği, dava konusu iptali istenilen Genelge, Genelge maddeleri, dava konusu Protokol ve Genelgenin eki olan kira sözleşmesi örneğinin yetki, sebep ve konu yönlerinden hukuka aykırı olduğu,

anılan Genelge maddelerinin iptali gerektiği, dava konusu Genelgenin içeriği ve Genelge ekinde yer alan T.C Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ve T.C.

Milli Eğitim Bakanlığı Mülkiyeti Hazineye Ait Olup Milli Eğitim Bakanlığına Tahsisi Edilen Taşınmazlar İle Bu Taşınmazlar Üzerinde Yer Alan Yerlerin Kiralanmasına Dair Bakanlıklar Arası İş Birliği Protokolü ve Genelge ek kira sözleşmesinin yetki unsuru bakımından sakat olduğu, iptali istenen Genelge maddeleri ve genelgenin eki olan kira sözleşmesinin hazırlanmasında Maliye Bakanlığının yetkili olduğu, davalı idarece kira sözleşmelerine süre sınırı getirilmesinin hukuki veya fiili bir sebebi bulunmadığı, dava konusu düzenleyici işlemin sebep unsuru bakımından hukuka aykırı olduğu,

iptali istenilen Genelge ve Genelgenin eki niteliğindeki kira şartnamesiyle, kira sözleşmesi devam eden müstecirlerin kira sözleşmesi sürelerine sınır getirilerek hukuk devleti ilkesinin ihlal edildiği, dava konusu düzenleyici işlem ile davalı idarece kiraya verilecek taşınmazların kira süresinin kanuna aykırı şekilde 10 yıl ile sınırlandırıldığı, dolayısı ile dava konusu Genelge maddelerinin 2886 Sayılı Kanun'a açıkça aykırı olduğu, dava konusu Genelgenin ekinde yer alan kira sözleşmesinin iltihaki bir sözleşme olduğu, söz konusu kira sözleşmesini davalı idarenin istediği şekilde hazırladığı,

sözleşmenin tarafı olan kiracının değişiklik yapma imkanı bulunmadığı ileri sürülmektedir.

Davacı tarafından iptali istenilen Milli Eğitim Bakanlığı Destek Hizmetleri Genel Müdürlüğünün "Kiralama iş ve işlemleri" konulu ...tarih ve ... sayılı Genel Yazı ve Genel Yazı ekinde yer alan.

"Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ve Milli Eğitim Bakanlığı Mülkiyeti Hazineye Ait Olup Mülkiyeti Hazineye Ait Olup Milli Eğitim Bakanlığı'na Tahsisi Edilen Taşınmazlar İle Bu Taşınmazlar Üzerinde Yer Alan Yerlerin Kiralanmasına Dair Bakanlıklar Arası İş Birliği Protokolü" ile ''Milli Eğitim Bakanlığına Tahsisli/ Tahsis Edilecek Hazine Mülkiyetindeki Taşınmazların Ticari Amaçla Kiralanmasına İlişkin Kira Sözleşmesi Taslağının" her bir maddesinde farklı hususların düzenlendiği dikkate alındığında,

hangi maddesinin hangi gerekçelerle iptali istenildiği ve iptali istenilen maddenin/maddelerin iptalini istemekteki hukuki menfaatin ne olduğunun açık, net ve anlaşılır şekilde ortaya konulmadığı görülmektedir.

Bu durumda, dava dilekçesinde davaya konu istemin hiç bir tereddüte yer verilmeyecek şekilde ortaya konulmadığı anlaşılmakta olup, bu şekilde düzenlenen dava dilekçesi 2577 sayılı Kanunun 3. maddesine uygun bulunmamaktadır.

Öte yandan; davacının, ... Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi içerisinde bulunan yaklaşık 2.000m² yüz ölçümlü taşınmazı ...

Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi Okul Aile Birliği Başkanlığı'ndan 01/08/2018 yılında kiraladığı, taşınmazı kiraladıktan sonra ilgili makamların onayları alınmak suretiyle taşınmaz üzerine sözleşmedeki kullanım amacına uygun şekilde halı saha ve eklentilerinin (kafeterya, soyunma odaları, duşlar vb.) inşa edildiği, söz konusu sabit tesislerin şu an ki yaklaşık maliyetinin 20.000.000,00 TL. tutarında olduğu,

kiralamış olduğu taşınmaza kira sözleşmesinin uzun yıllar devam edeceğini düşünerek yüksek maliyetli sabit tesisler yaptığı, dava konusu Genelgenin ilgili maddeleri gereğince sabit tesis masraflarını da talep edemeyeceği şekilde tahliye tehditi altında olduğu, hak kaybına uğrayacağı, iş bu davayı açmakta hukuki yararının bulunduğu ileri sürülmüş ise de; davacının güncel ve aktif menfaatinin tespit edilebilmesi için; dilekçe ekinde yer alan 01/08/2018 Kira Sözleşmesi'nin ilgili hükümleri uyarınca sözleşme suresinin uzatılıp uzatılmadığı hususunun açıklığa kavuşturularak,

uzatıldı ise bu hususa ilişkin bilgi ve belgenin davanın yenilenmesi halinde yenileme dilekçesine eklenmesi gerekmektedir.