Danıştay 8. Daire E.2025/4243 K.2025/8898

Dava konusu istem: Bingöl Valiliği'nin 10/06/2021 tarihli onay işlemi ile görevine son verilen davacı tarafından, hakkında tesis edilen işlemin iptali ile işlem sebebiyle mahrum kaldığı özlük haklarının ve ücretlerinin ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; uyuşmazlıkta, davacının "uyuşturucu veya uyarıcı madde ticareti yapmak veya sağlamak" isnadıyla yargılandığı davada, ... Ağır Ceza Mahkemesi tarafından alınan savunmasında aynen. "Benim araçta bulunan uyuşturucu maddelerden haberim yoktur.

Yalnızca araçta gelirken kendisinin (diğer sanık Y.Ç.) cebinden çıkardığı uyuşturucu maddeyi görmem üzerine ona kızarak ben de bu maddeden kullandım.

Amacım O'nun madde kullanımını engellemekti..." ifadesini kullandığı, yine Malatya Adli Tıp Kurumu tarafından tanzim edilen 06/03/2020 tarihli raporda da, davacıya ait kan ve idrar örneklerinde uyuşturucu veya uyarıcı maddelerden esrar metaboliti THC ile amfetamin türevlerinden "amphetamine" ve "methamphetamine" bulunduğu tespitlerine yer verildiği, bu durumda, dosyada yer alan tıbbi tespitler, ikrar içerikli davacı ifadesi ile dosyadaki diğer bilgi ve belgeler bir bütün olarak dikkate alındığında, davacının 19/01/2020 tarihinde uyuşturucu/uyarıcı madde kullanma fiilinin sübuta erdiği anlaşıldığından,

davacının Güvenlik Korucuları Yönetmeliği'nin 17/ç.7 maddesinde yer alan "Uyuşturucu veya uyarıcı maddeleri imal etmek veya ticaretini yapmak, kullanılmasını kolaylaştırmak, kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satın almak, kabul etmek veya bulundurmak ya da uyuşturucu ve uyarıcı madde kullanmak" fiilini işlediğinden bahisle 10/06/2021 tarihli Valilik Olur'u ile görevine son verilmesine ilişkin işlemde hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmadığı, öte yandan, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşıldığından,

davacının yoksun kaldığı maddi ve özlük haklarının ödenmesi isteminin kabulüne de olanak bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesince verilen kararda.

"Güvenlik korucuları ile korucu başlarının; görevlendirme şekilleri, göreve alınmalarında aranacak şartlar, görevleri, uygulanacak disiplin cezaları ve görevlerine son verilmesini gerektiren haller, disiplin amirleri, yararlanacakları giyim eşyaları ile bunların şekli ve verilme zamanları, eğitim ve denetim usûl ve esasları, sicil ve izinleri, ilk müracaatlarında sahip olmaları gereken sağlık şartları,

başka bir işte çalışma hakları ile bu Kanunda yer alan diğer hususlara ilişkin uygulamalar Cumhurbaşkanınca çıkarılacak bir yönetmelikle düzenlenir." şeklindeki 442 sayılı Köy Kanununun en son 700 sayılı Anayasada Yapılan Değişikliklere Uyum Sağlanması Amacıyla Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname ile değişikliğe uğrayan Ek 18. maddesi uyarınca 2008/13105 sayılı Güvenlik Korucuları Yönetmeliği'nin çıkarıldığı ve Yönetmeliğin 17. maddesinde disiplin hükümleri düzenlenerek,

hangi halde hangi disiplin cezalarının verileceği bu şekilde belirlenmiş ise de, Anayasa Mahkemesinin 24/03/2022 tarihli 31788 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 24/0272022 tarihli E:2021/2, K:2022/20 sayılı kararıyla maddede yer alan "...uygulanacak disiplin cezaları..." ibaresinin iptaline karar verildiği, bu durumda, kanuni bir dayanak olmaksızın ceza verilemeyeceği veya verilen cezaların kanuni dayanaklarının sonradan ortadan kalkması halinde cezaların ortadan kaldırılması gerektiği hususunun açık olduğu,

davacıya disiplin cezası verilmesine dair olan işbu dava konusu işlemin Anayasa Mahkemesinin anılan iptal kararı sebebiyle kanuni dayanaktan yoksun hale geldiği anlaşıldığından, dava konusu işlemin iptali gerektiği, öte yandan hukuka aykırı işlem nedeniyle davacının mahrum kaldığı parasal ve özlük haklarının da davalı idare tarafından davacıya ödenmesi gerektiği gerekçesiyle davacının istinaf başvurusunun kabulüne, ...

İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına, dava konusu işlemin iptaline, davacının işlem nedeniyle yoksun kaldığı tüm parasal ve özlük haklarının davalı idarece davacıya ödenmesine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, davacının 19/01/2020 tarihinde görevli bulunduğu mahalli terk ederek şehir dışına çıktığı esnada yapılan yol kontrol ve aramada araç kaputunda uyuşturucu uyarıcı madde bulunduğu ve ... Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından hakkında soruşturma başlatıldığı, ayrıca idari soruşturmada yapılarak görevine son verildiği, ancak söz konusu işleme karşı açılan iptal davasında usulü eksiklikler nedeniyle işlemin iptaline karar verilmesi üzerine usule yönelik eksiklikler tamamlanarak dava konusu işlemin tesis edildiği, idari işlemlerin yapıldıkları dönemde yürürlükte bulunan mevzuata göre yapılması gerektiği, Anayasadaki düzenlemenin ve Anayasa Mahkemesi kararlarının da bu yönde olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'UN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Bingöl ili, Merkez ilçesi, ... Köyü, ...

Mezrasındaki Ağaçeli Jandarma Karakol Komutanlığına bağlı güvenlik korucusu olarak görev yapan davacı tarafından, 19/01/2020 tarihinde emniyet birimlerince Varto ilçesinde gerçekleştirilen uygulamada davacının içerisinde bulunduğu araçta yapılan aramada uyuşturucu madde bulunduğunun tespit edildiği, bunun üzerine davacı hakkında uyuşturucu madde kullanma yönünden adlî soruşturma yapıldığı ve davacının 16/01/2020 - 19/01/2020 tarihleri arasında göreve gelmeyerek şehir dışına çıktığına yönelik 10/02/2020 tarihli tutanak tanzim edildiği, tutanağa istinaden Ağrı Valiliğinin ... tarih ve ... sayılı işlemiyle soruşturma emri verildiği,

yapılan disiplin soruşturması sonucunda bilâ tarihli soruşturma raporunun hazırlandığı; davacının beyanları ile diğer bilgi ve belgelere göre Malatya Adlî Tıp Kurumu Grup Başkanlığının 06/03/2020 tarihli raporuna göre davacıdan olay günü alınan kan ve idrar numunelerinde uyuşturucu madde tespit edildiği,

davacının beyanlarında içerisinde bulunduğu araçtaki diğer kişinin "pipo" ismi verilen aleti kullandığı ve kendisinin ne olduğunu sorması üzerine ilgili kişinin uyuşturucu madde kullanmak için olduğunu, davacının kullanmaması yönündeki uyarısı üzerine ilgili kişinin "bildiğin gibi bir şey değil" manasındaki sözü üzerine denemek için kullandığını ifade ettiği, davacının fiilinin sübûta erdiği ve Güvenlik Korucuları Yönetmeliği'nin 17/ç.7. maddesi uyarınca görevden çıkarma cezasıyla tecziye edilmesi gerektiği teklif, kanaat ve tespitlerine yer verildiği.

Bingöl Valiliği İdarî Hizmetler Koordinasyon Şefliğinin... tarih ve ... sayılı işlemiyle davacının fiilinin sübûta erdiğinden bahisle görevden çıkarma cezasıyla tecziye edilmesinin uygun bulunduğu, anılan kararın Bingöl Valiliğinin 25/03/2020 tarihli işlemiyle onaylandığı, bu işlemin iptali istemiyle açılan davada ... İdare Mahkemesi'nin ... tarihli E:...

K:... sayılı kararıyla davacının usulüne uygun savunması alınmaksızın görevine son verilmesine ilişkin işlemde hukuka ve mevzuata uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle söz konusu işlemin iptaline karar verildiği, anılan iptal kararının davalı idareye tebliğ edilmesi akabinde...

İdare Mahkemesinin iptal kararının gerekçesi doğrultusunda davacı hakkında idari soruşturma başlatıldığı ve savunmasının alındığı, davacıya isnat edilen fiilin sübuta erdiğinin anlaşılması sebebiyle dava konusu 10/06/2021 tarihli Valilik Olur'u ile davacının görevine son verilmesi üzerine anılan göreve son verme işleminin iptali ve işlem nedeniyle yoksun kalınan parasal ve özlük haklarının ödenmesine karar verilmesi istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 129. maddesinde; memurlar ve diğer kamu görevlileri ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ve bunların üst kuruluşları mensuplarına savunma hakkı tanınmadıkça disiplin cezası verilemeyeceği hükme bağlanmıştır.

Dava konusu işlem tarihinde yürürlükteki mevzuat aşağıdaki şekilde düzenlenmiştir.

442 sayılı Köy Kanunu'nun Ek 18. maddesinde; geçici köy korucuları ile korucu başlarının; görevlendirme şekilleri, göreve alınmalarında aranacak şartlar, görevleri, uygulanacak disiplin cezaları ve görevlerine son verilmesini gerektiren haller, disiplin amirleri, yararlanacakları giyim eşyaları ile bunların şekli ve verilme zamanları, eğitim ve denetim usûl ve esasları, sicil ve izinleri, ilk müracaatlarında sahip olmaları gereken sağlık şartları, başka bir işte çalışma hakları ile bu Kanunda yer alan diğer hususlara ilişkin uygulamaların Milli Savunma Bakanlığı ve Maliye Bakanlığının görüşü üzerine İçişleri Bakanlığınca hazırlanacak ve bu maddenin yayımı tarihinden itibaren altı ay içinde Bakanlar Kurulunca çıkarılacak bir yönetmelikle düzenleneceği hükme bağlanmıştır.

Bu madde hükmü uyarınca 09/01/2008 tarih ve 2018/13105 sayılı Bakanlar Kurulu kararı ile yürürlüğe giren Geçici Köy Korucuları Yönetmeliği'nde yapılan 11/10/2018 tarih ve 182 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile değiştirilen Güvenlik Korucuları Yönetmeliği'nin "Disiplin Cezaları" başlıklı 17. maddesinin (ç) 'görevden çıkarma' başlıklı 1. bendinde; '(1)Bir daha güvenlik korucusu olarak görevlendirilmemek üzere görevlendirilmelerindeki esas ve usullere uyularak görevle olan ilişiğin kesilmesidir.

Göreve son verme cezasını gerektiren fiil ve haller şunlardır:' hükmü, aynı maddenin 7. alt bendinde; 'Uyuşturucu veya uyarıcı maddeleri imal etmek veya ticaretini yapmak, kullanılmasını kolaylaştırmak, kullanmak için uyuşturucu ve uyarıcı madde satın almak, kabul etmek veya bulundurmak ya da uyuşturucu ve uyarıcı madde kullanmak' hükmü, "Savunma Hakkı" başlıklı 20/A. maddesinde; '(1) Güvenlik Korucusu hakkında savunması alınmadan disiplin cezası verilemez.

(2) Soruşturmayı yapanın veya komisyonun yedi günden az olmamak üzere verdiği süre içinde veya belirtilen bir tarihte savunmasını yapmayan güvenlik korucusu savunma hakkından vazgeçmiş sayılır.' hükümlerine yer verilmiştir.

24/03/2022 tarihli 31788 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Anayasa Mahkemesi'nin 24/02/2022 tarihli E:2021/2, K:2022/20 sayılı kararı ile 442 sayılı Köy Kanunu'nun Ek 18. maddesinde yer alan "...uygulanacak disiplin cezaları..." ibaresinin iptaline, iptal kararının yürürlüğünün 9 ay ertelenmesine karar verilmiştir.

Anayasa Mahkemesi tarafından iptal kararının yürürlüğünün 9 ay ertelenmesine ilişkin süre dolmadan, 30/11/2022 tarih ve 32029 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 7422 sayılı Kanun ile 442 sayılı Köy Kanunu'na "Güvenlik korucularına verilecek disiplin cezalarının çeşitleri ile ceza uygulanacak fiil ve haller" başlıklı 74/A, "Ağırlaştırıcı ve hafifletici nedenler" başlıklı 74/B, "Uygulanacak hükümler" başlıklı 74/C maddelerinin eklendiği görülmüştür.

442 sayılı Köy Kanunu'nun "Güvenlik Korucularına Verilecek Disiplin Cezalarının Çeşitleri ile Ceza Uygulanacak Fiil ve Haller" başlıklı 74/A maddesi ç) "Görevden Çıkarma" yan başlıklı (ç) / 7. bendi; 'Güvenlik korucularının görevlendirilmelerindeki esas ve usullere uyularak görevle olan ilişiğin kesilmesidir. Görevden çıkarma cezasını gerektiren fiil ve haller şunlardır: ... 7) Uyuşturucu veya uyarıcı maddeleri imal etmek ve ticaretini yapmak, kullanılmasını kolaylaştırmak, uyuşturucu veya uyarıcı madde satın almak, bulundurmak ya da uyuşturucu ve uyarıcı madde kullanmak,

" şeklinde düzenlenmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dosyanın incelenmesinden; güvenlik korucu olan davacının, görevli olmasına rağmen görevli olması gereken mahalde bulunmayarak 19/01/2020 tarihinde emniyet birimlerince Varto ilçesinde gerçekleştirilen uygulamada araç içerisinde uyuşturucu madde ile yakalandığı, bunun üzerine hakkında uyuşturucu madde kullanma yönünden adlî soruşturmaya başlanıldığı, Adli Tıp Kurumu Malatya Adli Tıp Grup Başkanlığı Kimya İhtisas Dairesi'nin 06/03/2020 tarihli raporunda, davacının kanında ve idrarında yapılan analiz sonucunda uyutucu, uyuşturucu ve uyarıcı maddelerden esrar metobolidi, amfetamin ve metamfetamin bulunduğunun tespit edildiği,...

Ağır Ceza Mahkemesinin... tarih, E:... K:... sayılı kararı ile davacı hakkında Türk Ceza Kanunu'nun 188/3 maddesi uyarınca "Uyuşturucu ve Uyarıcı Madde Ticareti Yapma ve Sağlama" suçundan 13,875 gram metamfetamin yakalatması nedeniyle miktarın kullanım sınırları içerisinde kabulü gerektiği gerekçesiyle beraatine karar verildiği, davacı hakkında ...

Cumhuriyet Başsavcılığının... soruşturma nolu dosyası ile Türk Ceza Kanunu 191/1 maddesinden işlem yapılarak kamu davasının açılmasının ertelenmesine karar verildiği, davalı idare tarafından davacı hakkında Güvenlik Korucuları Yönetmeliği'nin 17/ç.7 maddesinde yer alan "Uyuşturucu veya uyarıcı maddeleri imal etmek veya ticaretini yapmak, kullanılmasını kolaylaştırmak, kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satın almak, kabul etmek veya bulundurmak ya da uyuşturucu ve uyarıcı madde kullanmak" fiili kapsamında disiplin soruşturması başlatıldığı,

tesis edilen ilk göreve son işleminin yetersiz savunma süresi verilerek usule aykırı tesis edildiğinden bahisle İdare Mahkemesi kararı ile iptali üzerine idarece yapılan yeni işlemde davacının savunmasının alındığı, davacıya isnat edilen fiilin sübuta erdiğinin anlaşılması sebebiyle 10/06/2021 tarihli Valilik oluru ile "görevden çıkarma" disiplin cezasının tesis edildiği anlaşılmaktadır.

Davacı güvenlik korucusu hakkında usulüne uygun soruşturma yapılarak ve savunması da alınarak sübut bulan eylemi nedeniyle dava konusu işlemin tesis edildiği anlaşıldığından, dava konusu işlemde hukuka aykırılık görülmemiştir. Öte yandan, dava konusu işlemde hukuka aykırılık görülmediğinden davacının parasal haklara yönelik talebinin de reddi gerekmektedir.

Her ne kadar Bölge İdare Mahkemesi kararında disiplin işleminin dayandığı kanun hükmünün Anayasa Mahkemesince iptal edildiği bu nedenle işlemin de hukuka aykırı olduğu gerekçesiyle iptal hükmü kurulmuş ise de; dava konusu işleme ilişkin temyiz incelemesinin yapıldığı tarihte yukarıda belirtilen. Anayasa Mahkemesi iptal kararı ve bu karar uyarınca 442 sayılı Kanun'da yapılan değişiklikle davacı lehine bir durum oluşmadığı zira.

442 sayılı Kanun 74/A maddesinin (ç) bendinin 7 numaralı alt bendinde yer alan "Uyuşturucu veya uyarıcı maddeleri imal etmek ve ticaretini yapmak, kullanılmasını kolaylaştırmak, uyuşturucu veya uyarıcı madde satın almak, bulundurmak ya da uyuşturucu ve uyarıcı madde kullanmak" eylemi görevden çıkarma gerektiren fillier arasında sayıldığından davacı hakkında verilecek disiplin cezasında bir değişiklik olmayacağı sonucuna ulaşılmıştır.

Bu itibarla, davanın reddi yönündeki ... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin kabulü, İdare Mahkemesi kararının kaldırılması, dava konusu işlemin iptaline ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.