Danıştay 8. Daire E.2025/607 K.2025/6359

Davanın konusu

Davacı tarafından, Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı'nın ... tarih ve ... sayılı yazısına konu 21/11/2024 tarihli Yükseköğretim Genel Kurul Kararının "Ülkemizdeki ortaöğretim kurumlarında öğrenim gören/mezun olan KKTC vatandaşları ve T.C. Vatandaşlığından çıkanlar/Mavi Kartlılar ile yabancı uyruklu adayların 2026 yılına kadar" cümlesinde yer alan "2026 yılına kadar" ibaresinin, "2026'dan itibaren ise YKS sonucu ile yükseköğretim kurumlarına yerleştirilebilecekleri" cümlesinde yer alan "2026'dan itibaren ise YKS sonucu ile" ibaresinin, (a) maddesinde yer alan "orta öğrenimden mezun/mezun olacak adayların 2026 yılından itibaren" ibaresinin ve (b) maddesinin iptali istenilmektedir.

DAVACININ İDDİALARI

2022-2023 eğitim–öğretim döneminden önce ortaöğretim kurumuna kayıt yaptırıldığı için Yurt Dışı Öğrenci Sınavı’na 2025 ve sonraki yıllarda girebilecek iken dava konusu düzenleme ile bu hakkının elinden alındığı, geçiş hükmünün getirilmediği, bütün hazırlığın Yurt Dışı Öğrenci Sınavı’na göre yapıldığı, 2025 Yurt Dışı Öğrenci Sınavında başarısız olup üniversiteye yerleşemezse Yükseköğretim Kurumları Sınavı müfredatına göre hazırlanmanın ve uyum sağlamanın mümkün olmadığı, kazanılmış hakkının ihlal edildiği ileri sürülmektedir.

SAVUNMANIN ÖZETİ

Usule ilişkin olarak, davacının menfaatinin bulunmadığından davanın ehliyet yönünden reddedilmesi gerektiği; davanın süresinde açılmadığının tespiti halinde davanın süre aşımı yönünden reddedilmesi gerektiği ileri sürülmektedir.

Esasa ilişkin olarak, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 6287 sayılı Kanunla değişik 45/f maddesinde, "Yabancı uyruklu öğrenciler ile ortaöğretiminin tamamını yurtdışında tamamlayan öğrencilerin yükseköğretim kurumlarına kabul usul ve esasları Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenir." hükmünün yer aldığı,

45. maddenin 1. fıkrasının (a) ve (f) bentleri uyarınca yükseköğretim kurumlarına giriş ve yerleştirme işlemlerinin imkân ve fırsat eşitliğini sağlayacak tedbirleri almak kaydıyla, yabancı uyruklu öğrenciler ile ortaöğretimin tamamını yurt dışında tamamlayan öğrencilerin yükseköğretim kurumlarına kabulünün Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen usul ve esaslara göre yapıldığı, Türkiye’deki yükseköğretim kurumlarımıza daha çok sayıda yurt dışından öğrenci kabul edilerek Türkiye’nin yabancı uyruklu öğrenciler tarafından tercih edilen bir ülke olmasının ve uluslararası rekabete açılabilmesinin amaçlandığı,

Türkiye’deki ortaöğretim sisteminde işlenen konu ve ders içerikleri ile yurt dışındaki eğitim sisteminde işlenen ders ve içeriklerinin örtüşmediği, ortaöğretimini Türkiye’de tamamlamayan öğrencilerin almadıkları bir eğitim sistemine ilişkin sorulardan oluşan sınavlarda düşük başarı elde etmeleri beklendiğinden bu öğrencilerin de mağduriyetlerinin engellenmesinin hedeflendiği; bu çerçevede, kamu vicdanını rahatsız etmeyecek şekilde ve ölçülülüğe dikkat ederek yükseköğretim imkanı tanınması hususlarının dikkate alındığı,

Mavi Kart sahipleri ile ortaöğretiminin tamamını yurt dışında tamamlayan T.C. uyruklu (uyruğundan biri T.C. olan çift uyruklular da dahil) adayların aynı zamanda Yükseköğretim Kurumları Sınavına (YKS) da başvuru yapabildiği, bu adaylara çift imkân sunulduğu, yurt dışından öğrenci kabul kontenjanlarına başvuran Mavi Kart sahibi adayların yükseköğretimlerini ülkemizde tamamladıklarında Türk öğrenciler hangi haklara sahip iseler aynı haklara sahip oldukları, davacının T.C. uyruğunda bulunduğu, lise eğitimini Türkiye’deki diğer liselerle aynı müfredat çerçevesinde eğitim veren Özel Kültür Lisesi'nde sürdürdüğü,

söz konusu karardan önceki durumda da yurt dışından öğrenci kabul kontenjanlarına başvurma şansının olmadığı, haklı beklentisinin ve kazanılmış hakkının bulunmadığı savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Davanın ehliyet yönünden reddine karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Hüküm veren Danıştay Sekizinci Dairesince, dava dosyası 2577 sayılı Kanun'un 14/6. maddesi uyarınca incelenerek işin gereği görüşüldü.

İNCELEME VE GEREKÇE

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 'İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı' başlıklı 2. maddesinde idari dava türlerine ilişkin olarak. "İdarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafından açılan iptal davaları,.." hükmüne yer verilmiş, 'Dilekçeler üzerine ilk inceleme' başlıklı 14. maddesinde.

"Dilekçeler, Danıştayda daire başkanının görevlendireceği bir tetkik hakimi, idare ve vergi mahkemelerinde ise mahkeme başkanı veya görevlendireceği bir üye tarafından: a) Görev ve yetki, b) İdari merci tecavüzü, c) Ehliyet, d) İdari davaya konu olacak kesin ve yürütülmesi gereken bir işlem olup olmadığı, e) Süre aşımı, f) Husumet, g) 3 ve 5 inci maddelere uygun olup olmadıkları, yönlerinden sırasıyla incelenir...Yukarıdaki hususların ilk incelemeden sonra tespit edilmesi halinde de davanın her safhasında 15 nci madde hükmü uygulanır.

" hükmüne, 'İlk inceleme üzerine verilecek karar' başlıklı 15. maddesinde ise; "Danıştay veya idare ve vergi mahkemelerince yukarıdaki maddenin 3 üncü fıkrasında yazılı hususlarda kanuna aykırılık görülürse, 14 üncü maddenin;...,3/c, bentlerinde yazılı hallerde davanın reddine, karar verilir." hükmüne yer verilmiştir.

İptal davasının hukuki nitelikleri göz önüne alındığında, idari işlemlerin; ancak bu idari işlemle meşru, kişisel ve güncel bir menfaat ilgisi kurulabilenler tarafından iptal davasına konu edilebileceği açık olmakla birlikte, taraf ilişkisinin kurulması için gerekli olan kişisel, meşru ve güncel bir menfaat ilgisinin varlığı, davanın niteliğine ve özelliğine göre idari yargı yerlerince belirlenmekte, davacının idari işlemle ciddi ve makul, maddi ve manevi bir ilişkisinin, hukuken korunması gereken bir menfaat bağının bulunması dava açma ehliyeti için gerekli sayılmaktadır.

Dosyanın incelenmesinden; 18/10/2006 doğumlu olan davacı, 2020-2021 yılında ... Lisesi'nde öğrenime başlamış olup, 2024-2025 yılında 12. sınıf öğrencisidir. Davacı, 26/03/2025 tarihinde vatandaşlığımızı kaybederek, Bulgaristan Cumhuriyeti vatandaşlığına geçmiş ve mavi kart sahibi olmuştur.

Uyuşmazlıkta, dava konusu Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Genel Kurul Kararı ile ülkemizde ortaöğretim kurumlarında öğrenim gören mavi kartlıların 2026 yılına kadar hem yurt dışından öğrenci kabul kontenjanlarına başvuru yaparak yükseköğretim kurumlarına yerleşebilecekleri, hem de Yükseköğretim Kurumları Sınavı ile yükseköğretim kurumlarına yerleşebilecekleri; 2026 yılından itibaren ise, sadece Yükseköğretim Kurumları Sınavı sonucu ile yükseköğretim kurumlarına yerleşebilecekleri hususları düzenlenmiştir.

Bu kapsamda, davacının 2025 yılında mezun olarak Yurt Dışı Öğrenci Sınavı’na girerek, üniversiteye yerleşme imkanının bulunduğu dikkate alındığında, dava konusu edilen düzenlemeler ile davacı arasında güncel bir menfaat ilişkisinin bulunduğunun kabulüne olanak bulunmadığı anlaşılmaktadır.

Nitekim; düzenleyici işlemlerin, ilan tarihinden sonra davaya konu edilebilmeleri için, ilgili hakkında uygulama işlemi tesis edilmiş olması, uygulama işleminin ise, birlikte dava konusu yapıldığı düzenleyici işlemin uygulanması niteliğinde bulunması gerekmektedir. 2577 sayılı Kanun'un 7. maddesinde belirtilen "uygulama işlemi" kavramı, düzenleyici işlemlere dayanılarak ilgililer hakkında tesis edilen ve onların menfaatlerinin ihlal edilmesi sonucunu doğuran, başka bir ifadeyle hukuksal durumlarında değişiklik oluşturan işlemleri ifade ettiği açıktır.

Her ne kadar davacı tarafından, 2025 Yurt Dışı Öğrenci Sınavında başarısız olup üniversiteye yerleşemezse Yükseköğretim Kurumları Sınavı müfredatına göre hazırlanmanın ve uyum sağlamanın mümkün olmadığı iddia edilmiş ise de, düzenleyici işlemin uygulanmasına ilişkin yeni bir işlem tesis edildiğinde, uygulama işleminin veya dayanağı olan düzenleyici işlemin ayrı ayrı veya birlikte yine dava açma süresi içinde dava konusu edebileceği açıktır.

Bu itibarla, yukarıda yer verilen açıklamalar ışığında davanın ehliyet yönünden reddedilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmaktadır.