Danıştay 9. Daire E.2020/6100 K.2022/4583

Dava konusu istem: Davacıya ait Kayseri İli, Kocasinan İlçesi, … Mahallesi, … mevkii, … ada … ve … parselde kayıtlı taşınmazların satış işlemleri sırasında ödenen 194.900,00-TL tapu harcının iptali ve ödenen tutarın yasal faiziyle birlikte iadesi istemine ilişkindir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:. Vergi Mahkemesi … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla.

1581 sayılı Tarım Kredi Kooperatifleri Ve Birlikleri Kanunu'nun bu kanuna göre kurulacak ve kurulmuş sayılan kooperatifler, bölge ve merkez birliklerinin muafiyetlerini düzenleyen 19.maddesinin B-b alt bendinde; " sermaye ve yedek akçeleri ile taşınmaz malları ve bunların gelirleri, kendi ihtiyaçları için satın aldıkları ve alacaklarının tahsili gayesiyle mülk edindikleri taşınmaz malları ve bunların 15 inci madde hükmüne göre sahiplerine geri verilmesi işlemi, bütün vergi, resim ve harçtan muaftır." hükmüne, aynı Kanun'un Alacak Sebebiyle Mülk Edinme başlıklı 15.maddesinde ise.

"Kooperatifler alacaklarının tahsili için kendi talepleri üzerine satışa çıkarılan ortaklara ait taşınmaz malları üzerlerine alabilirler. Bu şekilde edindikleri taşınmaz malları 3 yıl içinde başkalarına satamazlar, bunları ya bizzat veya icar yolu ile değerlendirebilirler. Bu işlemden elde edilen gelirlerden masraf düşüldükten sonra % 10 kooperatif hizmet karşılığı ayrılır. Geriye kalan borçlunun borcuna mahsup edilir.

Kooperatiflerin alacağı bu süre içinde, faiz ve masraflarıyla birlikte ödenir veya yukarıdaki yolla karşılanırsa taşınmaz mallar sahiplerine geri verilir." hükmüne yer verildiği, olayda, 1581 sayılı Kanun'a göre kurulan kooperatifler, bölge ve merkez birliklerine ait taşınmazların tapuda yapacakları tüm devir işlemlerinin harçtan muaf olduğuna dair yukarıda zikredilen kanunlarda bir hüküm bulunmadığı,

aksine 1581 sayılı Kanun’un 19/B-b maddesinde yer alan muafiyete ilişkin düzenlemede sınırlı bir biçimde kooperatiflerin taşınmaz malları ve bunların gelirlerinin, kendi ihtiyaçları için satın aldıkları ve alacaklarının tahsili gayesiyle mülk edindikleri taşınmaz malların ve bunların 15 inci madde hükmüne göre sahiplerine geri verilmesi işleminin vergi ve harçlardan muaf olduğunun belirtildiği,

ilgili maddelerin tetkikinden, taşınmazların tüzel kişi kooperatif nezdinde kalmasının muafiyet için ön şart niteliğinde olduğu ve kooperatifin bu kapsamda yapılan işlemlerde harçlardan muafiyetine ilişkin hükümlerden faydalanmasına imkan sağlanmasının amaçlandığı, dolayısıyla madde metninden kooperatife ait taşınmazların gerek ortaklara, gerekse üçüncü kişilere her türlü satışının harçtan istisna tutulduğuna ilişkin bir çıkarımın yapılamayacağı görüldüğünden;

davacı kooperatife ait taşınmazların Tarım Kredi Kooperatifleri Kayseri Bölge Birliği'ne ve Kayseri Bölge Birliğine bağlı 9 birim Kooperatifi'ne satış işlemlerinin 1581 sayılı Kanun'un sağlamış olduğu muafiyet kapsamındaki işlemlerden olmadığı, bu nedenle davacıdan alınan 194.900,00-TL tutarındaki tapu harcının hukuka uygun olduğu gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu Vergi Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanun'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Kurumlarının sahip oldukları taşınmaz malların 1581 sayılı Tarım Kredi Kooperatifleri ve Birlikleri Kanunu'nun 19/B-b maddesi gereğince her türlü vergi, resim ve harçtan muaf olduğu iddiasıyla kararın bozulması istenilmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Yasal dayanaktan yoksun olan temyiz isteminin reddi gerektiği yolundadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dokuzuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.