Danıştay 9. Daire E.2021/4473 K.2023/3034

Dava konusu istem: Davacı adına, Avrupa Birliği Katılım Öncesi Mali Yardım Aracı (IPA) Çerçeve Anlaşması uyarınca, Tarım ve Kırsal Kalkınmayı Destekleme Kurumu ile imzalanan "Beril Otelcilik Kırsal Turizm Yatırım Projesi" konulu sözleşmenin tek taraflı olarak feshedildiğinin bildirilmesi üzerine, anılan sözleşme kapsamında katma değer vergisi istisnasından yararlandırılan harcamalara ilişkin verginin alınması amacıyla 2016/Ocak dönemi için re'sen tarh edilen katma değer vergisi ile kesilen bir kat vergi ziyaı cezasının kaldırılması istemine ilişkindir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... Vergi Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla;davacı şirketin katma değer vergisi istisnasından yararlanmasına dayanak oluşturan sözleşmenin fesih edilmesi sonucu söz konusu yatırım sözleşmesi kapsamında yapılan harcamaların istisna kapsamında yapıldığından söz edilemeyeceğinden, katma değer vergisi istisna belgesine göre harcamalara ilişkin almış olduğu faturada gösterilmeyen ve tahsil edilmeyen katma değer vergilerinin davacıdan aranılarak adına dava konusu dönem için vergi ziyaı cezalı katma değer vergisi tarhiyatı yapılmasında hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle dava reddedilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu Vergi Mahkemesi Kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Uyuşmazlığa konu sözleşmenin feshedilmesinin hakkaniyete aykırı olduğu, proje kapsamında inşa edilen otelin halen faal olduğu, proje amacına uygun olarak işletildiği iddialarıyla kararın bozulması istenilmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Yasal dayanaktan yoksun olan temyiz isteminin reddi gerektiği yolundadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'İN DÜŞÜNCESİ: Avrupa Birliği Katılım Öncesi Mali Yardımlarına ilişkin olarak yukarıda belirtilen düzenlemeler uyarınca, sözleşmenin tek taraflı feshi üzerine davacının bu kapsamda yaptığı harcamalara ilişkin olarak katma değer vergisi istisnasından yararlanma imkanı bulunmamakta ise de herhangi bir inceleme yapılmaksızın doğrudan Tarım ve Kırsal Kalkınmayı Destekleme Kurumu'nun yazısı esas alınarak yapılan tarhiyatta hukuka uyarlık bulunmadığından temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dokuzuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacı adına, Avrupa Birliği Katılım Öncesi Mali Yardım Aracı (IPA) Çerçeve Anlaşması uyarınca, Tarım ve Kırsal Kalkınmayı Destekleme Kurumu ile imzalanan "Beril Otelcilik Kırsal Turizm Yatırım Projesi" konulu sözleşmenin tek taraflı olarak feshedildiğinin bildirilmesi üzerine, anılan sözleşme kapsamında katma değer vergisi istisnasından yararlandırılan harcamalara ilişkin verginin alınması amacıyla 2016/Ocak dönemi için re'sen tarh edilen katma değer vergisi ile kesilen bir kat vergi ziyaı cezasının kaldırılması istenilmektedir.

İLGİLİ MEVZUAT

213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 29. maddesinde; ikmalen vergi tarhı; her ne şekilde olursa olsun bir vergi tarh edildikten sonra bu vergiye müteallik olarak meydana çıkan, defter, kayıt ve belgelere veya kanuni ölçülere dayanılarak miktarı tespit olunan bir matrah veya matrah farkı üzerinden alınacak verginin tarh edilmesi olarak tanımlanmış ve özel kanunlarında ikmalen tarhiyata ilişkin olarak yer alan hükümler saklı tutulmuştur.

Aynı Kanun'un 3. maddesinin (B) bölümünde de vergilendirmede vergiyi doğuran olay ve bu olaya ilişkin muamelelerin gerçek mahiyetinin esas olduğu, vergiyi doğuran olay ve bu olaya ilişkin muamelelerin gerçek mahiyetinin yemin hariç her türlü delille ispatlanabileceği, 134. maddesinde ise vergi incelemesinden maksadın, ödenmesi gereken vergilerin doğruluğunu araştırmak, tespit etmek ve sağlamak olduğu düzenlenmiştir.

5824 sayılı Kanunla onaylanması uygun bulunan Türkiye ile Avrupa Komisyonu arasında imzalanan “Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ve Avrupa Toplulukları Komisyonu Arasında Katılım Öncesi Yardım Aracı (IPA) ile Temin Edilen Yardımın Uygulanması Çerçevesinde Türkiye Cumhuriyetine Sağlanan Avrupa Topluluğu Mali Yardımlarıyla İlgili İşbirliği Kuralları Hakkında Çerçeve Anlaşma”nın (IPA Çerçeve Anlaşması) "Vergiler,

gümrük ve ithalat vergileri ve yükleri ve/veya eş etkili vergilere ilişkin kurallar" başlıklı 26. maddesinin 2. fıkrasının (b) bendinin ilgili kısmında bir tedarikçi tarafından Avrupa Topluluğu (AT) yüklenicisine temin edilen mallar veya sunulan hizmetler veya yapılan işlerin katma değer vergisinden muaf tutulacağı, bu muafiyetin sadece Avrupa Topluluğu sözleşmesi kapsamında Avrupa Topluluğu yüklenicisi tarafından teslim edilen mallar veya sunulan hizmetler veya yapılan işler ile bağlantılı olarak temin edilen mallara veya sunulan hizmetlere veya yapılan işlere uygulanacağı belirtilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıda yer verilen Kanun hükümlerinin değerlendirilmesinden, vergi incelemesinin, vergilerin doğruluğunu araştırmak, tespit etmek ve sağlamaya yönelik olduğu anlaşılmakta olup, vergilendirme işlemi yapılırken, kanuna uygun biçimlendirilen muamelelerin, bu biçimselliğinin ötesine geçilerek, muamelenin tarafları arasında oluşan maddi ve hukuki ilişkinin gerçek mahiyetinin araştırılması gerektiği sonucuna ulaşılmaktadır.

Dosyanın incelenmesinden, davacı şirketle Tarım ve Kırsal Kalkınmayı Destekleme Kurumu arasında IPA Çerçeve Anlaşması uyarınca imzalanan "Beril Otelcilik Kırsal Turizm Yatırım Projesi" konulu sözleşme kapsamında davacıya 03/07/2015 tarihinde başlayıp 30/06/2016 tarihinde bitmek üzere 1.366.901,95-TL bedelli Katma Değer Vergisi İstisna Sertifikası verildiği, anılan sözleşmenin 19/03/2020 tarihinde usulsüzlük nedeniyle tek taraflı olarak feshedildiği, durumun Tarım ve Kırsal Kalkınmayı Destekleme Kurumu tarafından … tarih ve … sayılı yazıyla Gelir İdaresi Başkanlığı'na bildirilmesi üzerine,

herhangi bir inceleme ve araştırma yapılmaksızın, anılan sözleşme kapsamında yapılan harcamalardan dolayı yüklenilen katma değer vergisinin tahsil edilememesi nedeniyle, anılan Kurum yazısına dayanılarak dava konusu vergi ziyaı cezalı katma değer vergisinin tarh edildiği anlaşılmaktadır.

Bu durumda, Avrupa Birliği Katılım Öncesi Mali Yardımlarına ilişkin olarak yukarıda belirtilen düzenlemeler uyarınca, sözleşmenin tek taraflı feshi üzerine davacının bu kapsamda yaptığı harcamalara ilişkin olarak katma değer vergisi istisnasından yararlanma imkanı bulunmamakta ise de davacının defter ve belgeleri üzerinde herhangi bir inceleme ve araştırma yapılmaksızın doğrudan Tarım ve Kırsal Kalkınmayı Destekleme Kurumu'nun yazısı esas alınarak yapılan tarhiyatta ve davayı reddeden Vergi Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunu reddeden Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuka uyarlık bulunmamaktadır.