Danıştay 9. Daire E.2023/8432 K.2025/1420

Dava konusu istem: Davacı adına, kanuni temsilcisi olduğu ... Plastik San. ve Tic. Ltd. Şti’nin vergi borçları nedeniyle 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsili Usulü Hakkında Kanunun 13/3 maddesi uyarınca araçlarına ve gayrimenkullerine uygulanan ihtiyati haciz işleminin iptali istemine ilişkindir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

Vergi Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; davacı tarafından, hakkında kanuni temsilci sıfatıyla düzenlenen ödeme emirlerine karşı Mahkemelerinin ... esas sayılı dosyasında açılan davada 25/03/2022 tarihinde yürütmenin durdurulmasına karar verildiği, bunun üzerine davalı idarece davacı hakkında uygulanan haciz kararlarının kaldırıldığı ancak bu sefer de 28/04/2022 tarihli olur yazısı ile 6183 sayılı Kanun'un 13/3. maddesi uyarınca ihtiyati haciz kararı alındığı, bahsi geçen Mahkemenin ... tarih ve ... sayılı kararı ile söz konusu ödeme emirlerinin iptal edildiği,

böylece hukuka aykırılığı Mahkeme kararıyla ortaya konularak iptal edilen ödeme emirleri ile istenilen borçlardan dolayı bu kez de ihtiyati haciz kararı alınması ve ayrıca da davalı idarece davacının 6183 sayılı Kanun'un 13/3. maddesinde belirtilen kaçması ya da kaçma, malları kaçırma hileli yollara başvurma ihtimalinin somut olarak ortaya konulamaması hususları birlikte değerlendirildiğinde tesis edilen dava konusu ihtiyati haciz işleminde hukuka uyarlık görülmediği gerekçesiyle davanın kabulüne, dava konusu ihtiyati haciz işleminin iptaline karar veilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Başkaca her hangi bir tespit bulunmaksızın davacının adına kayıtlı malvarlığı üzerine tesis edilen haciz işleminin mahkeme kararı üzerine terkininin talep edilmesi, davacının 6183 sayılı Kanun'un 13. maddesinin 3. fıkrası uyarınca münhasıran mal kaçıracağı anlamına gelmeyeceğinden, dava konusu ihtiyati haciz işleminde hukuka uyarlık görülmediği gerekçesiyle istinaf başvurusunun gerekçeli reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Haczin dayanağı borçların davacının şirket kanuni temsilci olduğu dönemlere ilişkin olduğu, davacının mal kaçırma ihtimaline karşı yapılan ihtiyati haciz işleminin hukuka uygun olduğu iddialarıyla kararın bozulması istenilmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'ÜN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dokuzuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacı adına, kanuni temsilcisi olduğu ... San. ve Tic. Ltd. Şti’nin vergi borçları nedeniyle 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsili Usulü Hakkında Kanunun 13/3 maddesi uyarınca araçlarına ve gayrimenkullerine uygulanan ihtiyati haciz işleminin iptali istenilmektedir.

İLGİLİ MEVZUAT

6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun'un "teminat isteme" başlıklı 9. maddesinde.

213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 344. maddesi uyarınca kaçakçılık cezası kesilmesini gerektiren haller ile 347. maddesinde sayılan hallere temas eden bir amme alacağının salınması için gerekli muamelelere başlanmış olduğu takdirde vergi incelemesine yetkili memurlarca yapılan ilk hesaplamalara göre belirtilen miktar üzerinden tahsil dairelerince teminat isteneceği, aynı Kanun'un 13. maddesinde, ihtiyati haciz sebeplerinin yedi bent halinde sayıldığı,

bu hallerden herhangi birisinin mevcudiyeti halinde ihtiyati haczin hiçbir müddetle mukayyet olmaksızın alacaklı amme idaresinin mahalli en büyük memurun kararıyla, haczin ne suretle yapılacağına dair olan hükümlere göre derhal tatbik olunacağı, ihtiyati tahakkuk başlığını taşıyan 17. maddesinde de, ihtiyati tahakkuk sebeplerinin üç bent halinde sayıldığı,

bu hallerden birinin bulunması durumunda vergi dairesi müdürünün yazılı isteği üzerine defterdarın, mükellefin henüz tahakkuk etmemiş vergi ve resimlerden Maliye Bakanlığınca tespit ve ilan edilecek olanlarla, bunların zam ve cezalarının derhal tahakkuk ettirilmesi hususunda yazılı emir vereceği, vergi dairesi müdürünün de bu emri derhal tatbik edeceği hükme bağlanmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıda bahsedilen hükümlerde sözü edilen teminat isteme, ihtiyati haciz ve ihtiyati tahakkuk, kamu alacağının cebren tahsil ve takip işlemleri olmayıp, icrai muamelelere başlamadan önce tahsile konu amme alacağının tehlikeye girmemesi için korumaya yönelik işlemlerdir. Bu işlemler korumaya yönelik olduğundan, bunların asıl muhatabı amme borçlusu, diğer bir değişle verginin mükellefi veya sorumlusudur.

İlgili düzenlemelerde, esas amme borçlusu olmayan ortaklar, yönetim kurulu üyeleri, icra komitesi üyeleri, kanuni temsilciler adına teminat isteme, ihtiyati haciz ve ihtiyati tahakkuk gibi amme alacağının korunmasına ilişkin işlemlerin uygulanabileceğine dair bir açıklık bulunmamaktadır. 213 sayılı Kanun'un 10. maddesi uyarınca kanuni temsilciler ancak kesinleşen ve şirketin mal varlığından tamamen veya kısmen alınamamış olan borçlarından dolayı sorumlu tutulabileceklerinden, henüz tahakkuk etmemiş vergi borçlarından bu aşamada sorumlu olmaları düşünülemez.

Dosyanın incelenmesinden, davacının 23/03/2018 - 25/08/2021 tarihleri arasında ... San. ve Tic. Ltd. Şti’nin kanuni temsilcisi olduğu, asıl borçlu şirket hakkında yapılan malvarlığı araştırmasında şirkete ait taşınır ve taşınmaz malvarlığının bulunmadığının tespit edildiği, davacı hakkında yapılan malvarlığı araştırması üzerine haciz uygulandığı ancak haczin dayanağı ödeme emirlerine karşı açılan davada ...

Vergi Mahkemesi'nce yürütmenin durdurulması kararı verilmesi üzerine haczin kaldırıldığı, daha sonra 28/04/2022 tarihli olur yazısı ile davacının malvarlığına ihtiyati haciz uygulandığı, şirketin 31/12/2019 tarihinde vergi inceleme raporuna istinaden resen terk ettirilmesi, hakkında vergi inceleme ve vergi suçu raporunun bulunması ve 27/04/2022 tarihli haciz kaldırma talepli dilekçe ile üzerine kayıtlı araçları satacağının anlaşılması gerekçesiyle 6183 sayılı Kanunun 13/3. maddesi uyarınca ihtiyati haciz işlemi uygulanmasına karar verildiği anlaşılmaktadır.

Bu durumda, amme alacağının asıl borçlusu olmayan kanuni temsilci adına doğrudan teminat, ihtiyati haciz ve ihtiyati tahakkuk gibi amme alacağının korunmasına ilişkin işlemlerin uygulanmasına yasal olanak bulunmadığından, dava konusu ihtiyati haciz işleminin iptali istemiyle açılan davayı kabul eden Vergi Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunu yazılı gerekçeyle reddeden Bölge İdare Mahkemesi kararında sonucu itibarıyla isabetsizlik görülmemiştir.