Danıştay 9. Daire E.2024/4299 K.2024/5728

Dava konusu istem: Toplu Konut İdaresi Başkanlığı tarafından ihale edilen ve davacı şirketin uhdesinde kalan ... ihale kayıt numaralı “İzmir İli, Bergama İlçesi, Ertuğrul Mahallesi Millet Bahçesi ve Millet Bahçesine Ait Sosyal Donatılar İnşaatları İle Altyapı ve Çevre Düzenlemesi İşi” kapsamında tahsil edilen 625.585,20-TL sözleşme damga vergisi ile 375.483,10-TL ihale kararı damga vergisinin iadesi istemiyle yapılan düzeltme şikayet başvurusunun reddine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali ve ödenen tutarın ödeme tarihinden itibaren işletilecek tecil faizi ile birlikte iadesi istemine ilişkindir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

Vergi Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; olayda, yapılan ihale sonucu davacı tarafından üstlenilen yapım işine ilişkin sözleşmenin 05/10/2021 tarihinde imzalandığı ve damga vergilerinin de ödendiği, ancak ihale ve sözleşme kapsamı yapım işinin %2,31'lik kısmı tamamlandıktan sonra, ihaleye konu sınırlar dahilinde bulunan mevcut yapıların yıkım işlemlerinin yapılamaması ve mahkeme süreçlerinin devam etmesi gibi davacıdan kaynaklı olmayan sebeplerden ötürü sözleşmenin feshedildiği, sözleşmeye bağlanan hukuki durumun tekemmül etmediği, sözleşmenin hükmünden tamamlanmayan kısımlar bakımından yararlanılamaz hale gelindiği,

ayrıca aynı iş sebebiyle yapılacak yeni veya işin devamı niteliğindeki sözleşmelerin de damga vergisine tabi olacağı gözetildiğinde, sözleşmenin tamamlanmayan %97,69’luk kısmına isabet eden kısımda damga vergileri açısından vergiyi doğuran olayın meydana geldiğinin kabulüne olanak bulunmadığından dava konusu işlemin davacıdan tahsil edilen sözleşmenin tamamlanmayan %97,69'luk kısmına isabet eden ihale karar pulu ve sözleşme damga vergisinin reddine dair kısmında hukuka uyarlık,

sözleşmenin faydalanılan %2,31’lik kısmına isabet eden ihale karar pulu ve sözleşme damga vergisinin reddine dair kısmında ise hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın kabulüne, dava konusu işlemin iptaline, tahsil tarihinden itibaren işleyecek tecil faiziyle birlikte iadesine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu Vergi Mahkemesi Kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Savunma dilekçesi ve istinaf başvurusunda yer alan beyanları tekrarla kararın bozulması istenilmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Yasal dayanaktan yoksun olan temyiz isteminin reddi gerektiği yolundadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dokuzuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Toplu Konut İdaresi Başkanlığı tarafından ihale edilen ve davacı şirketin uhdesinde kalan ... ihale kayıt numaralı “İzmir İli, Bergama İlçesi, Ertuğrul Mahallesi Millet Bahçesi ve Millet Bahçesine Ait Sosyal Donatılar İnşaatları İle Altyapı ve Çevre Düzenlemesi İşi” kapsamında tahsil edilen 625.585,20-TL sözleşme damga vergisi ile 375.483,10-TL ihale kararı damga vergisinin iadesi istemiyle yapılan düzeltme şikayet başvurusunun reddine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali ve ödenen tutarın ödeme tarihinden itibaren işletilecek tecil faizi ile birlikte iadesi istenilmektedir.

İLGİLİ MEVZUAT

213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 19. maddesinin 1. fıkrasında, vergi alacağının, vergi kanunlarının vergiyi bağladıkları olayın vukuu veya hukuki durumun tekemmülü ile doğacağı; 488 sayılı Damga Vergisi Kanunu'nun 1. maddesinin 2. fıkrasında, bu Kanundaki kağıtlar teriminin, yazılıp imzalanmak veya imza yerine geçen bir işaret konmak suretiyle düzenlenen ve herhangi bir hususu ispat veya belli etmek için ibraz edilebilecek olan belgeleri ifade edeceği; aynı Kanun'un 3. maddesinin birinci fıkrasında ise, damga vergisinin mükellefinin kağıtları imza edenler olduğu kurallarına yer verilmiştir.

488 sayılı Damga Vergisi Kanununa ekli (1) sayılı tabloda yazılı kağıtların damga vergisine tabi olduğu ve anılan tabloda, ihale kanunlarına tabi olan veya olmayan resmi daire ve kamu tüzel kişiliğini haiz kurumların her türlü ihale kararlarından damga vergisi alınacağı düzenlemesi yer almakta iken söz konusu hüküm "İhale Kanunlarına tabi olan veya olmayan resmi daire ve kamu tüzel kişiliğini haiz kurumların her türlü ihale kararları (Ek hüküm: 15/07/2016-6728/28 md.) (4/1/2002 tarihli ve 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu kapsamındaki kurum ve kuruluşlara şikâyet veya Kamu İhale Kurumuna itirazen şikâyet ya da yargı kararı üzerine ihalenin iptal

edilmesi hâlinde, bu ihale kararı ve ihaleye ilişkin olarak düzenlenen sözleşmenin hükmünden yararlanılmayan kısmına isabet eden damga vergisi ret ve iade olunur. (İptal cümle: Anayasa Mahkemesi’nin 13/12/2022 tarihli ve E:2022/125, K:2022/162 sayılı Kararı ile.)" şeklinde 27/12/2023 tarihli ve 7491 sayılı Kanunun 21. maddesiyle değiştirilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dosyanın incelemesinden,Toplu Konut İdaresi Başkanlığı tarafından ihale edilen ve davacı şirketin uhdesinde kalan ... ihale kayıt numaralı “İzmir İli, Bergama İlçesi, Ertuğrul Mahallesi Millet Bahçesi ve Millet Bahçesine Ait Sosyal Donatılar İnşaatları İle Altyapı ve Çevre Düzenlemesi İşi” kapsamında 05/10/2021 tarihinde sözleşme imzalandığı,

yer tesliminin 19/08/2020 tarihinde gerçekleştiği, ihaleye konu sınırlar dahilinde bulunan mevcut yapıların yıkım işlemlerinin yapılamaması ve taşınmazlara ilişkin mahkeme süreçlerinin devam etmesi nedeniyle davacı şirket tarafından Toplu Konut İdaresi Başkanlığına müracaat edilerek işin tasfiye edilmesi talep edilmesi üzerine ... tarih ve ... sayılı Stratejik Planlama Komisyon Kararıyla tasfiye talebi onaylanarak tasfiye mutakabat metni düzenlendiği, tarafların karşılıklı olarak özel hukuk sözleşmesi hükümleri çerçevesinde işi sonlandırdığı anlaşılmıştır.

Dava konusu olayda, ihaleye konu sınırlar dahilinde bulunan mevcut yapıların yıkım işlemlerinin yapılamaması ve taşınmazların mahkeme süreçlerinin devam etmesi nedeniyle davacı şirket tarafından işin sonlandırılması talep edilmiş ve taraflarca rızaen tasfiye mutabakat metni düzenlenmiş olup, ihalenin ya da sözleşmenin iptal edilmesi durumu değil fiili durum ile işin sonlandırılma hali söz konusu olmuştur. 488 sayılı Kanun'a ekli (1) sayılı tablonun "II.

Kararlar ve Mazbatalar" başlıklı kısmın 2. maddesine eklenen hüküm kapsamında, Kamu İhale Kanunu kapsamındaki kurum ve kuruluşlara şikâyet veya Kamu İhale Kurumuna itirazen şikâyet ya da yargı kararı üzerine ihalenin iptal edilmesi halinden biri ya da 4734 ve 4735 sayılı Kanunlar kapsamında kanunun verdiği yetkiye istinaden işin tasfiyesi söz konusu olmadığından,

davacı ile ihale makamının özel hukuk ilişkisi içinde birbirlerinden hak talebinde bulunabilmeleri mümkün olup, karşılıklı rızaen varılan mutabakat ile işin sonlandırılması nedeniyle davalının yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri uyarınca hükmünden yararlanılmayan damga vergisinin iadesi yolunda kanuni bir yükümlülüğünün bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Bu nedenle; sözleşme feshedildiği ve sözleşmeye bağlanan hukuki durum tekemmül etmediğinden dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle davanın kabulüne ilişkin Vergi Mahkemesi kararına yönelik davalı idare istinaf başvurusunun reddine ilişkin Bölge İdare Mahkemesince kararında hukuka uyarlık görülmemiştir.