Danıştay İdare Dava Daireleri Kurulu E.2022/2114 K.2023/900

Dava konusu istem: Alkol ve Alkollü İçki Tesislerinin Haiz Olmaları Gereken Teknik Şartlar, Kurulmaları, İşletilmeleri ve Denetlenmelerine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin (Yönetmelik) 6. maddesinin başlığında yer alan "ve üretim yeri" ibaresi ile üçüncü fıkrası ve Geçici 5. maddesinin iptali ile anılan Yönetmelik kurallarına dayalı olarak tesis edilen Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurumu Alkollü İçkiler Piyasası Daire Başkanlığının … tarih ve … sayılı işleminin iptali istenilmiştir.

Daire kararının özeti: Danıştay Onüçüncü Dairesinin 14/04/2022 tarih ve E:2016/504, K:2022/1653 sayılı kararıyla.

4733 sayılı Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurumu Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun'un "Kurulun Çalışma Esasları, Görev ve Yetkileri" başlıklı 3. maddesinin birinci fıkrasının (d) bendi, anılan Kanun'a 5752 sayılı Kanun'un 2. maddesiyle 03/04/2008 tarihinde eklenen 4/A maddesi, 5179 sayılı Gıdaların Üretimi, Tüketimi ve Denetlenmesine Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulü Hakkında Kanun'un "Amaç" başlıklı 1. maddesi, "Kapsam" başlıklı 2. maddesi, "Tanımlar" başlıklı 3. maddesi ile 5179 sayılı Kanun'un, 13/06/2010 tarih ve 27610 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri,

Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu'nun 47. maddesi ile yürürlükten kaldırıldığı belirtilip, 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu'nun "Amaç" başlıklı 1. maddesi, "Kapsam" başlıklı 2. maddesi, "Tanımlar" başlıklı 3. maddesi ile 23. maddesine yer verilerek;

Alkol ve Alkollü İçkilerin Haiz Olmaları Gereken Teknik Şartlar, Kurulmaları, İşletilmeleri ve Denetlenmelerine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik’in yalnızca Mülga Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurumu (Kurum) tarafından hazırlanarak yürürlüğe konulduğu, alkol ve alkollü içki tesislerine ilişkin düzenleme yapılırken "piyasa güvenliği" hususunun göz önünde bulundurulduğu, ancak konunun ayrıca "gıda güvenliği" yönünün de bulunduğu, bu nedenle, her ne kadar Kurumun 4733 sayılı Kanun ile serbest rekabete açılan alkol sektörünü düzenleme, denetleme, gözetme ve izin verme konusunda yetkili olduğu açık ise de, 5996 sayılı Kanun'da "içki" gıda tanımı içerisinde yer aldığından, uyuşmazlığın 5996 sayılı Kanun çerçevesinde değerlendirilmesi gerektiği;

5996 sayılı Kanun'un 1. maddesinde, Kanun'un amacının, gıda güvenliğini korumak ve sağlamak olduğu, 2. maddesinde, bu Kanun'un, gıda, gıda ile temas eden madde ve malzemenin üretim, işleme ve dağıtımının tüm aşamalarını, bu konulara ilişkin resmî kontrolleri ve yaptırımları kapsadığının belirtildiği, 3. maddesinde "içki"nin gıda maddesi olarak tanımlandığı, 23. maddesinde de, Bakanlığın, gıda ve gıda ile temas eden madde ve malzemelerle ilgili asgari teknik ve hijyen kriterleri, bitki koruma ürünü ve veteriner ilaç kalıntıları, katkı maddeleri, bulaşanları, numune alma, ambalajlama, etiketleme, nakliye, depolama esasları ve analiz metotlarını belirleyen gıda kodeksini hazırlayacağı ve yayımlayacağının kurala bağlandığı;

Bu bağlamda, 5996 sayılı Kanun'da, gıda maddesi olarak tanımlanan içkileri de kapsayan ve aynı zamanda gıda güvenliği, üretim, alkol ve alkollü içki tesislerinin teknik şartları, işletilmeleri ve denetlenmeleri, alkollü içkilerin iç ve dış ticareti gibi konularda kurallar getirilerek düzenleme yapma yetkisinin Tarım ve Orman Bakanlığına verildiği;

Bu durumda, gıda ile temas eden tüm madde ve malzemeler konusunda Tarım ve Orman Bakanlığının genel düzenleme yapma yetkisi dikkate alındığında, alkol ve alkollü içkilerin haiz olmaları gereken teknik şartlar, kurulmaları, işletilmeleri ve denetlenmelerine ilişkin dava konusu düzenlemelerin Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurumu ile Tarım ve Orman Bakanlığınca müştereken yapılması gerekmekteyken, anılan yetkinin yalnızca Kurum tarafından kullanılmasında hukukî isabet görülmediği;

Nitekim, alkollü içki sektörüne yönelik benzer konularda yapılan düzenlemelerin Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurumu ile Tarım ve Orman Bakanlığınca müştereken yapılması gerektiği hususunun, Danıştay İdarî Dava Daireleri Kurulunca verilen çeşitli tarihli kararlar ile de istikrar kazandığı;

Bu itibarla, dava konusu düzenlemenin Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurumu ile Tarım ve Orman Bakanlığınca müştereken hazırlanması gerekirken, anılan yetkinin yalnızca davalı idarece kullanılmasında ve bu düzenlemelere dayanılarak tesis edilen bireysel işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, temyize konu Daire kararının hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından, temyize konu Daire kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve temyiz dilekçesinde öne sürülen nedenlerin, kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığı belirtilerek temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'İN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin reddi ile Daire kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Danıştay dava dairelerinin nihai kararlarının temyizen incelenerek bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan; "a) Görev ve yetki dışında bir işe bakılmış olması, b) Hukuka aykırı karar verilmesi, c)Usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması" sebeplerinden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.