Danıştay İdare Dava Daireleri Kurulu E.2023/1538 K.2024/786

Dava konusu istem: 12/04/2014 tarih ve 28970 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Eczacılar ve Eczaneler Hakkında Yönetmeliğin 28/03/2016 tarih ve 29667 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Yönetmelik ile değişik 20. maddesinin dördüncü fıkrasının (ç) bendinde yer alan "Alışveriş merkezlerinde ve sitelerde açılacak serbest eczaneler bakımından eczanenin cephelerinden en az birinin doğrudan gün ışığından yararlanacak şekilde olması ve kapılarından en az birinin doğrudan dışarıya açılması zorunludur." cümlesinin iptali istenilmiştir.

Daire kararının özeti: Danıştay Onuncu Dairesinin 25/10/2022 tarih ve E:2019/10559, K:2022/4657 sayılı kararıyla;

Anayasa'nın 56. maddesinin birinci, üçüncü ve dördüncü fıkrası, 124. maddesi, 663 sayılı -dava konusu düzenlemenin tesis edildiği tarihteki adıyla- Sağlık Bakanlığı ve Bağlı Kuruluşların Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin -yine dava konusu düzenlemenin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan haliyle- 2. maddesinin ikinci fıkrasının (d) bendi, Kararname'nin 27. maddesinin birinci fıkrası ile aynı maddenin ikinci fıkrasının (a) bendi ve 40. maddesi, 6197 sayılı Eczacılar ve Eczaneler Hakkında Kanun'un 20. maddesi, Eczacılar ve Eczaneler Hakkında Yönetmeliğin 20. maddesinin dördüncü fıkrası ve 28/03/2016 tarih ve 29667 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Eczacılar ve Eczaneler Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 7. maddesine yer verilerek;

6197 sayılı Eczacılar ve Eczaneler Hakkında Kanun'un 1. maddesine göre eczacılık faaliyetinin; hastalıkların teşhis ve tedavisi ile hastalıklardan korunmada kullanılan tabii ve sentetik kaynaklı ilaç hammaddelerinden değişik farmasötik tipte ilaçların hazırlanması ve hastaya sunulması; ilacın analizlerinin yapılması, farmakolojik etkisinin devamlılığı, emniyeti, etkinliği ve maliyeti bakımından gözetimi, ilaçla ilgili standardizasyon ve kalite güvenliğinin sağlanması ve ilaç kullanımına bağlı sorunlar hakkında hastaların bilgilendirilmesi ve çıkan sorunların bildiriminin yapılmasına ilişkin faaliyetleri yürüten sağlık hizmeti olup, bu anlamda eczaneler ticari nitelikli işletme olmakla birlikte, aynı zamanda önemli bir kamu hizmeti de sunmakta olan işletme niteliğinde olduğu,

Buna göre, 6197 sayılı Kanun hükümleri ile eczacılık mesleğinin sağlık alanında önemli bir kamu hizmetini yürütmesi ve aynı zamanda ticari bir faaliyet niteliğinde olması dikkate alındığında eczane olarak kullanılacak yerlerin fiziki özelliklerini belirleme konusunda davalı idarenin düzenleme yapma yetkisinin bulunduğu,

6197 sayılı Kanun'a ve ilgili mevzuat ile tanınan yetkiye dayanılarak 12/04/2014 tarih ve 28970 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Eczacılar ve Eczaneler Hakkında Yönetmeliğin 20. maddesinde "eczane olarak kullanılacak yerin özellikleri"nin ayrıntılı olarak belirlendiği; anılan maddenin dördüncü fıkrasında, serbest faaliyet gösteren eczanelerin, eczaneler için belirlenen çalışma saatlerini ve nöbet hizmetini aksatmayacak şekilde, halkın serbestçe girip çıkabildiği ve Yönetmelik'te tarif edilen nitelikteki yerlerde açılması; bağımsız dükkânlarda açılması ve faaliyet göstermesinin;

eczanelerin cephelerinden ve kapılarından en az birinin belediyelere ait cadde veya sokak üzerinde olması ve o cadde veya sokaktan numara almasının; alışveriş merkezlerinde ve sitelerde açılacak serbest eczaneler bakımından eczanenin cephelerinden en az birinin doğrudan gün ışığından yararlanacak şekilde olması ve kapılarından en az birinin doğrudan dışarıya açılmasının zorunlu tutulduğu,

ancak havaalanları, limanlar, otogarlar, tren garları, alışveriş merkezleri ve sitelerde açılacak eczanelerde, eczanelerin cephelerinden ve kapılarından en az birinin belediyelere ait cadde veya sokak üzerinde olması ve o cadde veya sokaktan numara alması zorunluluğunun aranmayacağının da kurala bağlandığı,

Davacı tarafından, alışveriş merkezlerinin bir yapı veya alan bütünlüğü olan bir işletme olarak tanımlandığı, ana bir veya bir kaç giriş kapısının bulunduğu, bu kapılarda güvenlik kontrolünün bulunmasının da zorunlu olduğu, 6585 sayılı Perakende Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun ve Alışveriş Merkezleri Hakkında Yönetmeliğe aykırı olduğu,

eczanenin alışveriş merkezinden bağımsız bir girişi olmasının 6585 sayılı Kanun'un 3. maddesinin (a) bendinde belirtilen yapı ve alan bütünlüğünü bozacağı, Yönetmeliğin 19. maddesinde aranan alışveriş merkezinin tüm giriş ve çıkışlarında güvenlik görevlisi bulundurulması şartını ihlal edeceği, anılan Yönetmelik hükmünün kamusal bir yarar taşımadığı, söz konusu düzenlemede belirtilen cephelerinden birinin doğrudan gün ışığı görmesi kuralının eczaneye ve ilaçlara yarar değil zarar veren bir durum olduğu, dava konusu düzenlemenin hukuka aykırı olduğu yönünde iddialara yer verildiği,

Yönetmeliğin tamamı incelendiğinde, eczanelerin, belirlenen çalışma saatlerinin ve nöbet hizmetlerinin aksatılmayacak şekilde halkın serbestçe girip çıkabildiği yerlerde ve bağımsız dükkanlarda açılıp faaliyet göstermesinin, bazı istisnalar dışında cephelerinden ve kapılarından en az birinin belediyelere ait cadde veya sokak üzerinde olması ve o cadde veya sokaktan numara almasının hedeflendiği, böylece esasen tüm vatandaşların eczacılık hizmetine kolayca ulaşmasının sağlanmasının ana amaç olarak öngörüldüğü,

Bu çerçevede öngörülen amaca uygun şekilde dava konusu düzenleme ile getirilen alışveriş merkezlerinde ve sitelerde açılacak serbest eczaneler bakımından eczanenin cephelerinden en az birinin doğrudan gün ışığından yararlanacak şekilde olması şartının, kamu yararı ve hizmet gerekleri gözetilerek, eczanelerin hizmet şartlarının iyileştirilmesine yönelik getirildiği;

bununla birlikte gece alışveriş merkezlerinin kapalı olması karşısında bu merkezlerde yer alan eczaneler ile herkesin rahatça girip çıkması mümkün olmayan sitelerde açılan eczanelerin kapılarından birinin doğrudan dışarıya açılmasının zorunlu hale getirilmesine yönelik dava konusu düzenlemenin de vatandaşın kolayca ulaşılabileceği yerlerde eczanelerin açılmasına izin verilmesine yönelik tesis edildiği, bu bakımdan anılan düzenlemede hukuka aykırılık bulunmadığı,

Nitekim dava konusu düzenlemeyi de içinde barındıran 28/03/2016 tarih ve 29667 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Eczacılar ve Eczaneler Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 7. maddesinin gerekçesinde; halkın eczacılık hizmetine erişimini kolaylaştırmak üzere tüm serbest eczaneler bakımından, eczaneler için belirlenen çalışma saatlerini ve nöbet hizmetini aksatmayacak şekilde düzenleme yapıldığının belirtildiği,

Öte yandan, her ne kadar davacı tarafından alışveriş merkezlerinin bir yapı veya alan bütünlüğü olan bir işletme olarak tanımlandığı, ana bir veya bir kaç giriş kapısının bulunduğu, bu kapılarda güvenlik kontrolünün bulunmasının zorunlu olduğu,

anılan düzenlemenin 6585 sayılı Perakende Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun ve Alışveriş Merkezleri Hakkında Yönetmeliğe aykırı olduğu iddia edilmekte ise de, alışveriş merkezlerinde açılan eczanelerin kapılarından birinin doğrudan dışarıya açılma şartı, mutlaka belediyelere ait cadde veya sokak üzerinde olma ve o cadde veya sokaktan numara alma zorunluluğu içermediğinden bu durumun yapı bütünlüğünü bozmayacağı gibi,

alışveriş merkezlerinin belli çalışma saatlerinin olması ve geceleri kapalı olması karşısında buralardaki eczaneler nöbetçi kaldıklarında ancak doğrudan dışarıya açılan kapılarını kullanarak eczacılık hizmetlerini aksatmadan yürütebileceklerinden davacının bu iddiaları yerinde görülmediği,

Bu itibarla, dava konusu düzenlemenin kamu yararına, hizmet gereklerine ve hukuka uygun olduğu gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, alışveriş merkezlerinde ve sitelerde açılacak serbest eczaneler bakımından eczanenin cephelerinden en az birinin doğrudan gün ışığından yararlanacak şekilde olmasının ve kapılarından birinin doğrudan dışarıya açılmasının zorunlu tutulmasına ilişkin dava konusu düzenlemenin kendi içerisinde çelişki barındırdığı, bir taraftan alışveriş merkezleri ve sitelerde eczane açılmasına izin verilirken diğer taraftan hem cephelerinden en az birinin gün ışığından yararlanacak şekilde olması hem de kapılarından birinin doğrudan dışarıya açılması şartlarının arandığı,

oysa ki, alışveriş merkezlerinin bir yapı veya alan bütünlüğü olan işletme olarak tanımlandığı, ana bir veya bir kaç giriş kapısının bulunduğu, bu kapılarda güvenlik kontrolünün bulunmasının da zorunlu olduğu, eczanenin alışveriş merkezinden bağımsız bir girişi olmasının 6585 sayılı Perakende Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun’un 3. maddesinin (a) bendinde belirtilen yapı ve alan bütünlüğünü bozduğu,

bu Kanun'a dayanılarak çıkarılan Alışveriş Merkezleri Hakkında Yönetmeliğin 19. maddesinde aranan alışveriş merkezinin tüm giriş ve çıkışlarında güvenlik görevlisi bulundurulması şartını ihlal ettiği, aykırılık sebebi ile birçok alışveriş merkezinin cezalar ile karşı karşıya kaldığı, dava konusu düzenlemenin, Anayasa'da yer alan çalışma ve teşebbüs hürriyetini ihlal ettiği, düzenlemenin normlar hiyerarşisine aykırı olduğu, anılan hükmün kamusal bir yarar taşımadığı,

ilaçların ve kozmetik ürünlerin güneş görmeyen yerlerde saklanması tıpta temel bir ilke iken cephelerden birinin doğrudan gün ışığı görmesi gerekliliğini öngören kuralın bir çelişki oluşturduğu, dava konusu düzenlemenin, Anayasa'ya, kamu yararı ve hizmet gereklerine, hukuka aykırı olduğu belirtilerek iptaline karar verilmesi gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından, Danıştay Onuncu Dairesince verilen kararın usul ve hukuka uygun bulunduğu ve temyiz dilekçesinde öne sürülen nedenlerin, kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığı belirtilerek temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile Daire kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Danıştay dava dairelerinin nihai kararlarının temyizen incelenerek bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan; "a) Görev ve yetki dışında bir işe bakılmış olması, b) Hukuka aykırı karar verilmesi, c)Usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması" sebeplerinden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.