Danıştay İdare Dava Daireleri Kurulu E.2023/2184 K.2023/2978

2-... Bakanlığı VEKİLİ : Av. ... 3-... Valiliği VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU

Danıştay Altıncı Dairesinin 26/04/2023 tarih ve E:2022/2098, K:2023/4096 sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem: Ergene Havzası Koruma Eylem Planı kapsamında değerlendirilen, Tekirdağ ili sınırları içerisindeki Kapaklı, Yalıboyu, Veliköy ve Velimeşe organize sanayi bölgelerinin atık sularını Velimeşe OSB Atıksu Arıtma Tesisine iletecek olan "Velimeşe OSB Müşterek Atıksu Bağlantı Kollektör Hattı Projesi" güzergahında bulunan ve ekli listede kamulaştırma bilgileri belirtilen taşınmazların Tekirdağ Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı tarafından acele kamulaştırılmasına ilişkin 23/06/2017 tarih ve 30105 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan ... tarih ve ... sayılı Bakanlar Kurulu Kararı'nın Tekirdağ ili, Ergene ilçesi, ...

Mahallesi, ... mevkiinde bulunan ... ada ... parselin 191,06 metrekarelik kısmının üzerinde kalıcı irtifak hakkı, 1722,75 metrekarelik kısmının üzerinde ise geçici irtifak hakkı kurulması sureti ile acele kamulaştırılmasına ilişkin kısmının iptali istenilmiştir.

Daire kararının özeti: Danıştay Altıncı Dairesinin 26/04/2023 tarih ve E:2022/2098, K:2023/4096 sayılı kararıyla;

Davalı idarelerin usule ilişkin itirazları yerinde görülmemiş,

Anayasa'nın 35. maddesi; Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin Ek 1 Nolu Protokolü'nün "Mülkiyetin korunması" başlıklı 1. maddesi; 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun 27. maddesi ile 4562 sayılı Organize Sanayi Bölgeleri Kanunu'nun 5. maddesine yer verilerek,

Anayasa’nın 35. maddesinin 2. fıkrasında mülkiyet hakkının ancak kamu yararı amacıyla kanunla sınırlanabileceği belirtilmek suretiyle mülkiyet hakkına yönelik müdahalelerin kanunda öngörülmesi gereğinin ifade edildiği; acele kamulaştırma usulünün, idareye kamulaştırma işlemlerinin neticelenmesini beklemeden kamulaştırılan taşınmaza el koyma imkânı tanıyan olağanüstü bir kamulaştırma yöntemi olduğu; acele kamulaştırmada, kıymet takdiri dışındaki işlemler sonradan tamamlanmak üzere ilgili idarenin istemi ile Mahkemece yedi gün içinde o taşınmaz malın kanunda belirtilen usule göre bilirkişilerce tespit edilecek değerinin idare tarafından mal sahibi adına bankaya yatırılarak o taşınmaz mala el konulabileceği,

Acele kamulaştırma usulünün, olağan kamulaştırmada malik lehine getirilen usule ilişkin güvenceleri bertaraf etmediği, yalnızca bu usullerin işletilmesinden önce idareye, kamulaştırılacak taşınmaza el koyma imkânı tanıdığı, taşınmaza el konulduktan sonra idare tarafından öncelikle satın alma yolunun işletilmesi, bunun mümkün olamaması durumunda ise Asliye Hukuk Mahkemesinde bedel tespiti ve tescil davası açılması gerektiği, kamulaştırılmasına karar verilen taşınmaza acele olarak ihtiyaç duyulması halinde, 2942 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca kamulaştırmanın acele usulle yapıldığı,

2942 sayılı Kanun hükümleri uyarınca, kamu yararının gerektirdiği hallerde gerçek ve özel hukuk tüzelkişilerinin mülkiyetinde bulunan taşınmaz mallar Devlet ve kamu tüzelkişilerince kamulaştırılabilecek olup, kamulaştırma yapılabilmesi için ya ilgili idare tarafından kamu yararı kararının alınması ya da onaylı imar planı veya ilgili Bakanlıklarca onaylı özel plan ve projesine göre yapılacak bir hizmetin olması gerektiği,

Dosyanın incelenmesinden.

Ergene Havzasında yaşanmakta olan kirliliğin önlenmesi amacıyla, Orman ve Su İşleri Bakanlığı tarafından 06/05/2011 tarihinde kamuoyuna açıklanan "Ergene Havzası Koruma Eylem Planı" ile havzadaki çevre sorunlarını çözmeye yönelik kalıcı hedefler belirlendiği, bu kapsamda, Havzadaki dağınık sanayinin düzenlenmesi için Tekirdağ ilinde sekiz adet Organize Sanayi Bölgesi ve bir adet Islah Organize Sanayi Bölgesi kurulduğu ve bu Organize Sanayi Bölgeleri ile bazı yerleşim yerlerinden kaynaklanan atıksuların, ileri biyolojik arıtma tesisinde arıtıldıktan sonra,

kollektör hattıyla toplanıp, Marmara Denizine derin deşarjını sağlamak üzere proje hazırlandığı; projenin katılımcıları olan Organize Sanayi Bölgeleri Müteşebbis Heyetlerince alınan kararlar doğrultusunda, 4562 sayılı Kanun'un 5. maddesi gereğince, güzergahın onaylı sınır kapsamına alınması ve kamulaştırma işlemlerinin Tekirdağ Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığınca yapılması için Sanayi ve Teknoloji Bakanlığına başvuruda bulunulduğu,

13/04/2017 tarihli Bakanlık onayı ile projenin sınırlarının belirlendiği ve 29/05/2017 tarih ve 2017/10385 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile proje kapsamında kollektör hattına isabet eden özel mülkiyete konu taşınmazların, Ergene Bölgesindeki Organize sanayi Bölgeleri adına Tekirdağ Valiliği Yatırım ve Koordinasyon Başkanlığı tarafından, 2942 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca acele kamulaştırılmasına karar verildiğinin anlaşıldığı,

Eylem planı kapsamında belirlenen hedeflere ulaşılabilmesi için bölgede bulunan fabrikalardan kaynaklanan atıksuların, ivedi bir şekilde atıksu arıtma tesisine verilmesi gerektiği, bunun olmaması halinde ciddi maliyetlerle tamamlanmış projelerin atıl kalacağı, tesise her geçen gün atıksuyun verilememesi durumunda, tesis bünyesinde bulunan pompalar, taşıyıcı vinçler, sıyırıcı köprüler vb. tüm mekanik ekipmanın ve teçhizatın çalışmaması kaynaklı mekanzik arızaların gerçekleşeceği, verilen garanti süreleri içinde deneme ve çalıştırma durumunun mümkün olmayacağının görüldüğü,

Bu durumda dosyadaki bilgi ve belgelerden tespit edilen hususların değerlendirilmesinden.

Ergene Havzası Koruma Eylem Planı kapsamında, Havzadaki kirliliğin önlenmesi amacıyla belirlenen hedeflerin gerçekleştirilmesi amacıyla Organize Sanayi Bölgeleri ile bazı yerleşim yerlerinden kaynaklanan atıksuların, ileri biyolojik arıtma tesisinde arıtıldıktan sonra, kollektör hattıyla toplanıp, Marmara Denizine derin deşarjında kamu yararının ve acelelik halinin bulunduğu, dolayısıyla, 2942 sayılı Kanun'un 27. maddesinde belirtilen acele kamulaştırma şartının gerçekleştiği sonucuna varıldığından,

sınırları Sanayi ve Teknoloji Bakanlığınca onaylan projenin güzergahına rastlayan özel mülkiyete konu taşınmazlara acele el konulmasına olanak tanıyan dava konusu Bakanlar Kurulu Kararı'nda hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle,

davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, davaya konu işlemde acelelik gerektiren bir durum olmadığı ve işlemin Kanun maddesindeki acelelik gerektiren unsurları taşımadığı; arıtma tesislerinin organize sanayi bölgesine yakın yere yapılması gerektiği; atık suyun oluşturulacak hat güzergahından arıtma tesisine kadar gideceği mesafede, bütün tarımsal arazilerin kirli su riski altında kalacağı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMALARI

Davalı idarelerden Cumhurbaşkanlığı ile Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından, istemin reddi gerektiği savunulmuş, Tekirdağ Valiliği tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'UN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile Daire kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden davacının yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 20/A maddesi uyarınca gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Danıştay dava dairelerinin nihai kararlarının temyizen incelenerek bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan; "a) Görev ve yetki dışında bir işe bakılmış olması, b) Hukuka aykırı karar verilmesi, c)Usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması" sebeplerinden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.