Danıştay İdare Dava Daireleri Kurulu E.2023/2273 K.2024/2998

Dava konusu istem: 01/06/2019 tarihinde Ağrı ili, Doğubayazıt ilçesi, ... köyü, Türkiye - İran hudut hattında yapımı sürdürülen sınır duvarı inşası işine giderken davacının içinde bulunduğu servis aracının geçişi esnasında terör örgütünce yola döşenen el yapımı patlayıcının patlaması sonucu yaralandığından bahisle uğranıldığı ileri sürülen zarara karşılık 350.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; idarenin vatandaşının güvenliğini sağlama sorumluluğunun bulunduğu, patlamanın ortaya çıktığı alanlarda güvenliği tesis etmesi gerekli olmakla birlikte, olayda çok geniş bir alanın güvenliğinin sağlanmasından sorumlu olan güvenlik güçlerinin bütün alanları her zaman takibinin mümkün olmayabileceği, ortaya çıkan söz konusu zararın kusursuz sorumluluk ilkesi uyarınca davalı idarece tazmininin gerektiği, davacının yaralanma olayında üzüntü ve elem duyduğu gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine, 150.000,00 TL manevi tazminatın idareye başvuru tarihi olan 25/06/2020 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:.., K:... sayılı kararıyla; davalı idarenin manevi tazminatın esasına yönelik istinaf başvurusunun reddine, davacının istinaf başvurusunun kabulüne, kararın bu kısmının kaldırılarak, duyulan acı ve elemle orantılı olacak şekilde davacıya 200.000,00 TL manevi tazminatın idare tarafından ödenmesi gerektiği gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine, 200.000,00 TL manevi tazminatın idareye başvuru tarihi olan 25/06/2020 tarihinden itibaren işletilecek yasal faizi ile birlikte davacıya ödenmesine karar verilmiştir.

Daire kararının özeti: Danıştay Onuncu Dairesinin 06/02/2023 tarih ve E:2023/246, K:2023/228 sayılı kararıyla;

Manevi zararın; kişinin fizik yapısının ve iç huzurunun bozulmasını, yaşama gücünün ve sevincinin azalmasını, kişilik haklarının zedelenmesini, şeref ve haysiyetinin rencide edilmesini, ölüm veya uğranılan diğer cismani zarar nedeniyle duyulan acı ve ızdırabı, kişinin günlük yaşamını zorlaştıran belli ağırlıktaki her türlü üzüntü ve sıkıntıyı ifade ettiği, kendisinin veya yakınlarının uğradığı tecavüz, saldırı veya meydana gelen bir ölüm olayı sonucunda; fiziki veya manevi acılar duyan, ruhsal dengesi bozulan, yaşama sevinci azalan kişinin manevi yönden zarara uğramış olduğunun kabul edildiği,

Manevi tazminatın, kişinin mal varlığında meydana gelen eksilmeyi gidermeye yönelik bir tazmin aracı değil, manevi değerlerinde bir eksilme meydana gelen ve yaşama sevinci ve zevki azalan kişinin manen tatminini sağlamaya yönelik bir tazmin aracı olduğu, manevi zararın başka türlü giderim yollarının bulunmayışı veya yetersiz kalışının manevi tazminatın parasal olarak belirlenmesini zorunlu kıldığı, manevi tazminatın, olay nedeniyle duyulan elem ve ızdırabı kısmen de olsa hafifletmeyi amaçlamakta olduğu, tam yargı davalarının ve manevi tazminatın belirtilen niteliği gereği takdir edilecek manevi tazminat miktarının;

zararın ve varsa idarenin kusurunun ağırlığını ortaya koyacak, hukuka aykırılığı özendirmeyecek, bir başka ifade ile benzeri olayların bir daha yaşanmaması için caydırıcı ve aynı zamanda cezalandırıcı olacak şekilde belirlenmesi, bununla birlikte olayın meydana geliş şekli, idari faaliyetin niteliği ve idarenin sorumluluk sebebi gözetilerek hakkaniyet ölçüsünü aşmaması gerektiği,

Bakılan uyuşmazlıkta, Mahkemece kusursuz sorumluluk ilkesi gereğince zararın tazminine karar verilmişse de, dava konusu olayın terör olayı olduğu, dolayısıyla meydana gelen terör olayı sonucu yaralanan davacının elem ve acı duyması nedeniyle oluşan manevi zararının sosyal risk ilkesi gereği tazmini gerektiği,

Dava konusu olayın meydana gelmesinde davalı idarenin kusurunun bulunmadığı ve olayın terör eylemi olduğu gözetildiğinde Bölge İdare Mahkemesince hükmedilen, 200.000,00 TL manevi tazminatın fazla olduğu görüldüğünden, manevi tazminatın amaç ve niteliği dikkate alınarak olay karşısında duyulan acıyla da orantılı olacak şekilde yeniden manevi tazminat takdiri yapılması gerektiğinden temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi kararında hukuki isabet bulunmadığı,

Öte yandan, Mahkeme tarafından, bozma kararı üzerine yeniden karar verileceğinden, reddedilen manevi tazminat miktarı yönünden davalı idare lehine vekalet ücretine de hükmedilmesi gerektiği gerekçesiyle ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi ısrar kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; davalı idarenin manevi tazminatın esasına yönelik istinaf başvurusunun reddine, davacının istinaf başvurusunun kabulüne, kararın bu kısmının kaldırılarak, duyulan acı ve elemle orantılı olacak şekilde davacıya 200.000,00 TL manevi tazminatın idare tarafından ödenmesi gerektiği gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine, 200.000,00 TL manevi tazminatın idareye başvuru tarihi olan 25/06/2020 tarihinden itibaren işletilecek yasal faizi ile birlikte davacıya ödenmesine yolundaki ilk kararda ısrar edilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI

Davacı tarafından, manevi tazminatın, zenginleşmeye yol açmayacak şekilde belirlenmesi gerekmekte ise de, tam yargı davalarının niteliği gereği takdir edilecek manevi tazminat miktarının, olayın ağırlığını ortaya koyacak miktarda olması gerektiği, oluşan maluliyet oranı dikkate alındığında manevi tazminat talebinin tamamen kabul edilmesi gerektiği, ayrıca paranın alım gücünün yüksek enflasyon karşısında düşmüş olması ve olay nedeni ile meydana gelen %71 oranında maluliyet dikkate alındığında talep edilen 350,000,00 TL manevi tazminatın fazla olmadığı ileri sürülmektedir.

Davalı idare tarafından, tazminat talebinde hukuka uygunluk bulunmadığı, bu nedenle hükmedilen manevi tazminatın hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMALARI

Davalı idare tarafından, ısrar kararının hukuka ve usule uygun bulunduğu, davacı tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen sebeplerin kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığı, istemin reddi gerektiği savunulmaktadır. Davacı tarafından, savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Davacının temyiz istemi olan manevi tazminat isteminin 150.000 TL'lik kısmının reddine ilişkin kısmı yönünden her ne kadar istinaf Dairesince bu kısımlar hakkında yeniden inceleme yapılarak hüküm kurulmuş ise de bahsi geçen kısımların davacı tarafından yapılan temyiz istemi üzerine davacının temyiz isteminin reddine Danıştay Onuncu Dairesince karar verilerek kesinleşmiş olması karşısında bu kısımlar yönünden temyiz isteminin incelenmeksizin reddine karar verilmesi, manevi tazminat isteminin kısmen kabulüne ilişkin kısmı yönünden ise ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Temyize konu ısrar kararının davacının 350.000 TL'lik manevi tazminat isteminin 200.000 TL'lik kısmının kabulüne ilişkin kısmı yönünden;

Danıştay dava daireleri ile bölge idare mahkemelerinin temyize tabi kararlarının temyizen incelenerek bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan;

"a) Görev ve yetki dışında bir işe bakılmış olması,

b) Hukuka aykırı karar verilmesi,

c) Usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması" sebeplerinden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar kararın bu kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

Temyize konu ısrar kararının manevi tazminat isteminin 150.000 TL'lik kısmının reddine ilişkin bölümüne yönelik davacının temyiz istemi yönünden;

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 50. maddesinin 5. fıkrasında, bölge idare mahkemesinin verdiği ısrar kararının temyizi halinde, konusuna göre Danıştay İdari veya Vergi Dava Daireleri Kurulunca incelenip karara bağlanacağı; 2575 sayılı Danıştay Kanunu'nun 38. maddesinde, İdari Dava Daireleri Kurulunun İdare Mahkemelerinden verilen ısrar kararlarını, idari dava dairelerinden ilk derece mahkemesi olarak verilen kararları temyizen inceleyeceği hüküm altına alınmıştır.

Davacı tarafından, ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı ısrar kararının 350.000 TL'lik manevi tazminat isteminin 150.000 TL'lik kısmının reddine ilişkin kısmının temyizen incelenerek bozulması isteminde bulunulmuştur.

... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince ısrara konu kararda bahsi geçen bu kısımlar hakkında her ne kadar yeniden inceleme yapılarak hüküm kurulmuş ise de söz konusu kısımların davacı tarafından yapılan temyiz istemi üzerine Danıştay Onuncu Dairesince verilen davacının temyiz isteminin reddine ilişkin 06/02/2023 tarih ve E:2023/246, K:2023/228 sayılı karar kapsamında kesinleşmiş olduğu anlaşıldığından, davacının temyiz isteminin incelenmesine hukuken olanak bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

KARŞI OY

X-Temyize konu ısrar kararının manevi tazminat isteminin 200.000 TL'lik kısmının kabulüne ilişkin kısmı yönünden, ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin temyize konu ... tarih ve E:..., K:... sayılı ısrar kararının Danıştay Onuncu Dairesinin 06/02/2023 tarih ve E:2023/246, K:2023/228 sayılı kararında belirtilen gerekçe doğrultusunda bozulması gerektiği düşüncesiyle çoğunluk kararına katılmıyoruz.