Danıştay İdare Dava Daireleri Kurulu E.2023/2380 K.2023/1765

Dava konusu istem: Özelleştirme kapsam ve programında bulunan Muğla ili, Bodrum ilçesi, …Mahallesi, …ada, …, …, …ve …parsel sayılı taşınmazların 4046 sayılı Özelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanun uyarınca satış yöntemiyle özelleştirilmesi amacıyla gerçekleştirilecek olan ihalenin iptaline karar verilmesi istenilmiştir.

Daire kararının özeti: Danıştay Onüçüncü Dairesinin 11/04/2023 tarih ve E:2022/2422, K:2023/1805 sayılı kararıyla;

Dava dosyasının Dairelerinin …esasına kayıtlı dosya ile birlikte incelenmesinden, Özelleştirme İdaresi Başkanlığınca, özelleştirme kapsam ve programında bulunan Muğla ili, Bodrum ilçesi, …Mahallesi, …ada, …, …, …ve …parsel sayılı taşınmazların 4046 sayılı Özelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanun uyarınca satış yöntemiyle özelleştirilmesi amacıyla ihaleye çıkıldığının anlaşıldığı,

Toplam 12 istekli tarafından teklif verilen ihalede …tarih ve …sayılı İhale Komisyonu kararıyla taşınmazın 35.400.000,00.-TL bedel ile en yüksek teklifi veren davacı şirkete ihale şartnamesi çerçevesinde satılmasına, davacının sözleşmeyi imzalamaktan imtina etmesi veya diğer yükümlülükleri yerine getirmemesi hâlinde teminatının irat kaydedilmesine ve ihalenin iptaline, bu hususların 4046 sayılı Kanun'un 3. ve geçici 29. maddeleri ile 703 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin geçici 8. maddesi gereğince Cumhurbaşkanının onayına sunulmasına karar verildiği,

25/06/2021 tarih ve 4155 sayılı Cumhurbaşkanı kararı ile …tarih ve …sayılı İhale Komisyonu kararının onaylanmamasına ve ihalenin iptal edilmesine karar verildiği,

Davacı tarafından ihalenin iptaline ilişkin 25/06/2021 tarih ve 4155 sayılı Cumhurbaşkanı kararının iptali istemiyle Dairelerinin …esasına kayden dava açıldığı,

Söz konusu taşınmazların 4046 sayılı Kanun uyarınca satış yöntemiyle özelleştirilmesi amacıyla yeniden ihaleye çıkıldığı, ihale ilanlarının 06/05/2022 tarihinde Resmî Gazete'de, 08/05/2022 tarihinde Posta gazetesinde, 10/05/2022 tarihinde Sabah gazetesinde, 12/05/2022 tarihinde Analiz gazetesinde yayımlandığı ve ilan metninin ilgili valilik ve belediyelere internet siteleri ve ilan panolarında duyurulmak üzere gönderildiği,

İhaleye ilişkin ilanların yayımlanması üzerine davacı tarafından, gerçekleştirilecek olan söz konusu ihalenin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı,

Devamında 13/06/2022 tarihinde gerçekleştirilen ihaleye 12 isteklinin katıldığı, …tarih ve …sayılı İhale Komisyonu kararı ile ihalenin 210.500.000,00-TL bedel üzerinden en yüksek teklifi veren istekli üzerinde bırakılmasına karar verildiği ve 28/09/2022 tarih ve 6130 sayılı Cumhurbaşkanı kararı ile anılan ihale komisyonu kararının onaylandığı,

Öte yandan, ihalenin iptaline ilişkin 25/06/2021 tarih ve 4155 sayılı Cumhurbaşkanı kararının iptali istemiyle açılan davada Dairelerinin …tarih ve E:… K:…sayılı kararıyla, "İhale komisyonu kararlarının Cumhurbaşkanı tarafından onaylanması aşamasında, takdir yetkisinin kamu yararı ve hizmet gerekleri doğrultusunda kullanılması gerektiği açık olup, bu yetki kullanılırken hukuken geçerli seçenekler arasından tercihte bulunulması ve ihalenin yapılıp yapılmaması noktasında makûl ve meşru sebepler dikkate alınarak karar verilmesi gerekmektedir. İhale işlemleri bakımından takdir yetkisinin denetiminde temel ihale ilkelerinin gözetilmesi ve hukukî güvenirlik, idari istikrar gibi ilkelerin de dikkate alınması gerektiği kuşkusuzdur.

Bir kamu malının satılmasından mümkün olduğunca yüksek gelir elde edilmesi kamunun yararına olacağından, değer tespit komisyonunca belirlenen bedelin aşılmış olduğu durumlarda dâhi, söz konusu taşınmazın daha yüksek bir fiyata satılabileceğinin anlaşılması ve kamu yararı dışında subjektif nedenlerle hareket edildiğinin davacı tarafından ortaya konulamaması hâlinde, takdir yetkisinin ihalenin iptal edilmesi yolunda kullanılması hukuka aykırı bulunmamaktadır.

Dairemizin 08/09/2021 tarihli ara kararıyla, davaya konu ihalede idarenin takdir yetkisinin, ihale komisyonu kararının onaylanmaması yönünde kullanılmasının somut gerekçesinin (ihale bedelinin düşük olması, ihaleye katılımın yetersiz olması vb. sebeplerin bulunup bulunmadığının) bildirilmesinin istenilmesine,

ihalenin iptal edilmesinden sonra taşınmazın satış yöntemiyle özelleştirilmesi amacıyla yeniden ihaleye çıkarılıp çıkarılmadığının sorulmasına ve dava konusu karara dayanak teşkil eden bütün bilgi ve belgeleri içeren işlem dosyasının (değer tespit raporu, ihale komisyonu kararları ile ihaleye ilişkin tüm bilgi ve belgeleri de içeren) onaylı bir örneğinin istenilmesine karar verilmiş; davalı Özelleştirme İdaresi Başkanlığı'nca verilen cevapta, ihalede gerekli rekabet ve yarışma sağlanamadığından ihale bedelinin düşük kaldığı,

ihalenin bu nedenle iptal edildiği ve taşınmazın yeniden ihaleye çıkarılmadığı belirtilmiş, bu hususlara ilişkin bilgi ve belgeler dosyaya sunulmuştur.

Ara kararına verilen cevapta, Cumhurbaşkanı tarafından takdir yetkisinin, ihalede gerekli rekabet ve yarışma sağlanamadığından ihale bedelinin düşük kaldığı hususu gözetilerek ihalenin iptali yönünde kullanıldığının belirtildiği, ihaleye 12 isteklinin katıldığı, bunlardan 5 istekli tarafından Değer Tespit Komisyonunca belirlenen değerin üzerinde teklif verildiği, ancak bu tekliflerin birbirine ve davacı şirket tarafından verilen 35.400.000,00-TL'lik en yüksek teklife çok yakın olduğu,

dolayısıyla ihalede gerekli rekabet ve yarışmanın sağlanamadığı ve Cumhurbaşkanınca takdir yetkisinin kamu yararı ve hizmet gerekleri dışında subjektif ve keyfi amaçlar doğrultusunda kullanıldığına ilişkin olarak herhangi bir bilgi ve belge de bulunmadığı hususları dikkate alındığında, ihalenin iptaline ilişkin dava konusu Cumhurbaşkanı kararında hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır." gerekçesiyle davanın reddine yönelik olarak verilen kararın Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 03/11/2022 tarih ve E:2022/2384, K:2022/3078 sayılı kararıyla onanarak kesinleştiği,

Davalı idarenin usule yönelik itirazlarının geçerli bulunmadığı, 4046 sayılı Özelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanun'un 1. maddesinin birinci fıkrasının (A) bendi; 2. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendi; 3. maddesinin ikinci fıkrasının (c) ve (d) bentleri; 37. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendi; 18. maddesinin 1. fıkrasının (A), (B) ve (C) bentleri; 703 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 85. maddesi; dava konusu ihale tarihinde yürürlükte bulunan hâliyle Özelleştirme Uygulamalarında Değer Tespiti ve İhale Yönetmeliği'nin 8. maddesinin birinci fıkrasına yer verilerek;

4046 sayılı Kanun'un 1. maddesinde sayılan "kuruluşların" ekonomide verimlilik artışı, kamu giderlerinde azalma sağlamak, Hazineye ait taşınmazları değerlendirmek suretiyle kamuya gelir elde etmek gerekçelerinden birisi ile özelleştirilebileceği; kuruluşların;

satış, kiralama, işletme hakkı devri, mülkiyetin gayri ayni hakların tesisi ve işin gereğine uygun sair hukuki tasarruflar ile devredilmelerine ilişkin özelleştirme yöntemlerinden hangisi ile özelleştirileceğini belirlemenin ve özelleştirme programına alınan kuruluşların "satış, kiralama, işletme hakkı devri, mülkiyetin gayri ayni hakların tesisi ve işin gereğine uygun sair hukuki tasarruflarla gerçek ve/veya özel hukuk tüzel kişilerine devredilmesi" yöntemleriyle yapılan ihaleler sonucunda ihale komisyonlarınca verilen nihaî kararları onaylamanın Özelleştirme Yüksek Kurulunun (Cumhurbaşkanı) görevleri arasında olduğu,

ihalelerin ihale komisyonunca yürütüleceği, ihale ilanlarının tirajı yüksek en az üç gazetede, gerektiğinde yurt dışında yayın yapan basın ve yayın organlarında ve özelleştirilecek kuruluşun bulunduğu yerdeki yerel basın organlarında ve diğer yayın organlarında ve bir defaya mahsus olmak üzere Resmî Gazete’de yayımlanmak suretiyle duyurulacağının anlaşıldığı,

Davacı tarafından, uhdesinde bırakılan önceki ihalenin 25/06/2021 tarihli Cumhurbaşkanı kararıyla iptal edildiği, anılan Cumhurbaşkanı kararının iptali istemiyle açılan davada nihai karar verilmemesine rağmen davalı idarece taşınmazın yeniden ihaleye çıkarıldığı, ihalenin iptalinin hukuka aykırı olduğu ve dava konusu ihale ilanının usulüne uygun olarak yapılmadığı iddialarıyla bakılan davanın açıldığı,

Bu itibarla dava konusu ihaleye ilişkin ilanların 06/05/2022 tarihinde Resmî Gazete'de, 08/05/2022 tarihinde … gazetesinde, 10/05/2022 tarihinde …gazetesinde, 12/05/2022 tarihinde Analiz gazetesinde yayımlandığı, davalı idarece ilan metninin ilgili valilik ve belediyelere internet siteleri ve ilan panolarında duyurulmak üzere gönderildiği, ihaleye 12 isteklinin katıldığı, ihalenin 210.500.000,00-TL bedel üzerinden en yüksek teklifi veren isteklinin üzerinde bırakılarak Cumhurbaşkanı kararı ile onaylandığı, ihale sürecinin mevzuata uygun olarak gerçekleştirildiği,

öte yandan önceki ihalenin iptaline dair 25/06/2021 tarihli Cumhurbaşkanı kararının iptali istemiyle açılan davada, davanın reddine yönelik olarak verilen kararın onanarak kesinleştiği hususları birlikte değerlendirildiğinde, 4046 sayılı Kanun'da yer alan usul ile ekonomide verimlilik artışı ve kamu giderlerinde azalma sağlama amacına uygun olarak gerçekleştirilen dava konusu ihalede hukuka aykırılık görülmediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, önceki ihalenin iptaline yönelik işleme karşı açılan davada verilen karar kesinleşmeden yeniden ihaleye çıkıldığı; ihale ilanının usule uygun olarak yapılmadığı; önceki ihalede rekabet ortamı sağlanmasına rağmen ihale hukuka aykırı şekilde iptal edildiğinden dava konusu yeniden ihaleye çıkılmasına dair işlemin sebep yönünden hukuka uygun olmadığı; böyle bir durum söz konusu olmamasına rağmen rekabet ihlali ileri sürülerek önceki ihalenin somut gerekçe gösterilmeksizin iptal edildiği; önceki ihale bedelinin düşük kalmadığı; takdir yetkisinin hukuka uygun kullanılması icap ettiği belirtilerek hukuka aykırı Daire kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından, Danıştay Onüçüncü Dairesince verilen kararın usul ve hukuka uygun bulunduğu ve temyiz dilekçesinde öne sürülen nedenlerin, kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığı belirtilerek temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'ÜN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile Daire kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 20/A maddesi uyarınca gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Danıştay dava dairelerinin nihai kararlarının temyizen incelenerek bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan; "a) Görev ve yetki dışında bir işe bakılmış olması, b) Hukuka aykırı karar verilmesi, c) Usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması" sebeplerinden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.