Danıştay İdare Dava Daireleri Kurulu E.2023/2949 K.2024/2417

2- ...Üniversitesi Rektörlüğü VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVACI) : ... VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU

Danıştay Sekizinci Dairesinin 04/05/2023 tarih ve E:2021/7238, K:2023/2593 sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem: Yükseköğretim Kurulu Başkanlığının...tarih ve ... sayılı kararı ve bu karara dayanılarak Gazi Üniversitesince tesis edilen ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali ile yoksun kalınan parasal hakların ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir. Daire kararının özeti: Danıştay Sekizinci Dairesinin 04/05/2023 tarih ve E:2021/7238, K:2023/2593 sayılı kararıyla; 1416 sayılı Ecnebi Memleketlere Gönderilecek Talebe Hakkında Kanun 'un 21. maddesine 7326 sayılı Kanun'un 15. maddesiyle eklenen 6. fıkrasına yer verilerek, Dava konusu Yükseköğretim Kurulu Başkanlığının ... tarih ve... sayılı kararı yönünden;

Dava konusu kararda.

"7326 sayılı Kanun kapsamında yapılan düzenlemede, doktora öğrenimlerini başarıyla tamamlayıp yurda dönen ancak herhangi bir öğretim elamanı kadrosuna atanmayanların ilk defa öğretim elemanı kadrosuna atanmaları hususunun düzenlendiği, halihazırda 1416 sayılı Kanun kapsamında öğretim görevlisi ve araştırma görevlisi kadrolarında görev yapanlara aynı Kanunun 21. maddesinin 6. fıkrası hükümlerinin uygulanmasına ilişkin herhangi bir geçici madde düzenlenmesine yer verilmediği,

bununla birlikte, 1416 sayılı Kanunun geçici 3. maddesinin, 6528 sayılı Kanunun 3. maddesiyle 1416 sayılı Kanunun 21. maddesinde yapılan değişikliklere yönelik olarak düzenlenmesi nedeniyle, 7326 sayılı Kanunun 15. maddesiyle 1416 sayılı Kanunun 21. maddesine eklenen 6. fıkra hükümleri için uygulanamayacağının aşikar olduğu, sonuç olarak, hâlen 1416 sayılı Kanun kapsamında öğretim görevlisi ve araştırma görevlisi kadrolarında görev yapanların söz konusu fıkra hükümlerinden yararlanarak doktor öğretim üyesi kadrosuna atanmaları mümkün olmadığından,

bu kapsamdaki tekliflerinize Başkanlığımızca işlem yapılamamaktadır." yönünde düzenleme yapıldığı,

1416 sayılı Ecnebi Memleketlere Gönderilecek Talebe Hakkında Kanun

'un 21. maddesinin 6. fıkrası uyarınca, yükseköğretim kurumları adına yurt dışına gönderilenlerden doktora öğrenimlerini başarıyla tamamlayanların, mecburi hizmet yükümlülüklerini ifa etmek üzere adına öğrenim gördükleri yükseköğretim kurumunun atama kriterlerini karşılamaları şartıyla doktor öğretim üyesi kadrolarına, atama kriterlerini sağlamamaları halinde ise öğretim görevlisi kadrolarına atama yapılacağı hususunun hükme bağlandığı, anılan hükümde halihazırda öğretim görevlisi ve araştırma görevlisi kadrolarında görev yapanların doktor öğretim üyesi kadrolarına atanamamasına ilişkin herhangi bir kısıtlamaya yer verilmediğinin anlaşıldığı,

Bu kapsamda, üst hukuk normuna aykırı olarak yapılan dava konusu düzenlemede hukuka ve mevzuata uygunluk bulunmadığı,

Dava konusu ... tarih ve ... sayılı Gazi Üniversitesi işlemi yönünden;

İşlemin dayanağı olan Yükseköğretim Kurulu Başkanlığının ... tarih ve...sayılı kararı hukuka aykırı olduğundan, bu düzenlemeye dayalı olarak tesis edilen... tarih ve ... sayılı Gazi Üniversitesi işleminde de hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna ulaşıldığı,

Bununla birlikte; anılan işlemin iptalinin, davacının doğrudan doktor öğretim üyesi kadrosuna atanması sonucunu doğurmayacağı, atama kriterlerinin karşılanıp karşılanmadığı yolunda yapılacak değerlendirme sonucuna göre işlem tesis edilmesine yönelik olduğunun açık olduğu,

Davacının, özlük hakları kapsamında yoksun kalınan parasal hakların ödenmesine karar verilmesi istemi yönünden;

Her ne kadar dava konusu işlemin hukuka aykırı olduğu sonucuna varılmış ve davacı işbu dava sürecinde bağımsız şekilde doktor öğretim üyesi olarak atanmış ise de; yukarıda yer verilen mevzuat hükmünde görüleceği üzere, idarenin yapacağı araştırma ve değerlendirme sonrasında davacının doktor öğretim üyeliği kadrosuna atanıp atanamayacağına dair yeniden bir karar alması gerektiği görüldüğünden ve Dairelerince verilen iptal kararının davacının doğrudan doktor öğretim üyeliğine atanacağı anlamına gelmediğinden, bu aşamada parasal hak istemi hakkında değerlendirme yapılamayacak olup, bu istem yönünden karar verilmesine olanak bulunmadığı,

gerekçesiyle dava konusu işlemlerin iptaline, davacının yoksun kalınan parasal haklarının ödenmesine karar verilmesi istemi hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI

Davalı idarelerden Yükseköğretim Kurulu tarafından, 1416 sayılı Kanun'un 21. maddesine 6. fıkranın eklenmesi üzerine doktora öğrenimlerini tamamlayarak yurda dönenlerin atamalarının yapılabilmesini teminen ... tarih ve ... sayılı yazının yükseköğretim kurumlarına gönderilmesinin ardından Başkanlıklarına gönderilen yazılardan, 1416 sayılı Kanun kapsamında mecburi hizmet yükümlülüklerini yerine getirmek amacıyla öğretim görevlisi ve araştırma görevlisi kadrolarında görev yapanların da doktor öğretim üyesi kadrolarına atanmaları amacıyla kadro aktarımı teklifinde bulunduklarının anlaşılması üzerine,

dava konusu ... tarih ve ... sayılı yazının tesis edildiği, 1416 sayılı Kanun'un Geçici 3. maddesinin uygulanma imkanının olmadığı, muhtemel tüm düzenlemelerden Geçici 3. madde dayanak gösterilerek hak iddia edilmesi durumunda, söz konusu maddenin geçici madde olma özelliğinin ortadan kalktığı, ayrıca Kanun değişikliği öncesinde 1416 sayılı Kanun kapsamında araştırma görevlisi ve öğretim görevlisi kadrolarına atananlara da doktor öğretim üyesi kadrolarına atama imkanı verecek bir düzenleme yapılacak olması halinde,

yükseköğretim kurumlarının bu durumdakilerin atanmaları için yeterince doktor öğretim üyesi kadrosuna sahip olmaması ihtimaline yönelik olarak, söz konusu atamaların tamamlandığı tarih itibarıyla kadro ihdasına yönelik düzenlemelerin de yapılmasının gerekeceği, Kanun'un 21. maddesinin 6. fıkrası hükümlerinden Kanun değişikliği öncesinde araştırma görevlisi ve öğretim görevlisi kadrolarına atama gibi bir düşünce bulunsaydı bu hususa ilişkin ayrıntılı olarak düzenleme yapılması gerektiği ileri sürülmektedir.

Davalı idarelerden Gazi Üniversitesi Rektörlüğü tarafından, uyuşmazlıkta karar alma yetkisinin Yükseköğretim Kurulu Başkanlığında olduğu, alınan kararların üniversiteler için bağlayıcı olduğu, tesis edilen işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından, savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile Daire kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Danıştay dava dairelerinin nihai kararlarının temyizen incelenerek bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan; "a) Görev ve yetki dışında bir işe bakılmış olması, b) Hukuka aykırı karar verilmesi, c)Usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması" sebeplerinden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

KARŞI OY

X- Dava; 1416 sayılı Kanun kapsamında mecburi hizmetini tamamlamak üzere araştırma görevlisi olarak ataması yapılan davacının, anılan Kanun'un 21. maddesinin 6. fıkrası uyarınca doktor öğretim üyesi kadrosuna atanma talebiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin... tarih ve ... sayılı Gazi Üniversitesi işlemi ile dayanağı Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı'nın ... tarih ve... sayılı kararının iptali istemiyle açılmıştır.

1416 sayılı Ecnebi Memleketlere Gönderilecek Talebe Hakkında Kanun'un 14/03/2014 tarih ve 28941 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 6528 sayılı Kanun'un 3. maddesi ile değişik 21. maddesinin 1. fıkrasında. "Bu Kanun uyarınca mecburi hizmet karşılığı yurt dışına gönderilenler öğrenimlerini başarıyla tamamladıktan sonra mecburi hizmet yükümlülüklerini ifa etmek üzere, adlarına gönderildikleri kurumların ilgili kadrolarına atanır." hükmüne.

21. maddeye 09/06/2021 tarih ve 31506 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 7326 sayılı Kanun'un 15. maddesi ile eklenen 6. fıkrada. "Yükseköğretim kurumları adına yurt dışına gönderilenlerin öğrenimlerini izlemek ve değerlendirmek üzere adına öğrenim gördükleri yükseköğretim kurumu tarafından danışman atanır.

Yükseköğretim kurumları adına yurt dışına gönderilenlerden doktora öğrenimlerini başarıyla tamamlayanların, mecburi hizmet yükümlülüklerini ifa etmek üzere adına öğrenim gördükleri yükseköğretim kurumunun atama kriterlerini karşılamaları şartıyla doktor öğretim üyesi kadrolarına, atama kriterlerini sağlamamaları halinde ise öğretim görevlisi kadrolarına ataması yapılır" kuralına yer verilmiştir.

Aynı Kanun'a 14/03/2014 tarih ve 28941 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 6528 sayılı Kanun'un 4. maddesi ile eklenen Geçici 3. maddede ise; "21'inci madde hükümlerinden, yurt dışına eğitim amacıyla gönderilenlerden öğrenimlerini tamamlayıp mecburi hizmet yükümlülüklerini ifa etmeye başlayanlar (bu yükümlülüklerini bitirenler dâhil) ile hâlen yurt dışında eğitimlerine devam edenler de yararlandırılır." hükmü bulunmaktadır.

Dosyanın incelenmesinden; davacının 1416 sayılı Ecnebi Memleketlere Gönderilecek Talebe Hakkında Kanun kapsamında Gazi Üniversitesi adına doktora öğrenimi görmek amacıyla İngiltere'ye gönderildiği, burada fizik ve astronomi alanında doktora öğrenimini tamamlayarak mecburi hizmetini yapmak üzere 18/10/2016 tarihinde Gazi Üniversitesi Fen Fakültesi, Fizik Bölümü, ...Anabilim Dalı araştırma görevlisi kadrosuna açıktan atamasının yapıldığı, 10/11/2016 tarihli Rektörlük düzeltme onayı ile de araştırma görevlisi doktor unvanı aldığı,

1416 sayılı Kanun'un 21. maddesine eklenen 6. fıkra uyarınca doktor öğretim üyesi kadrosuna atanma istemiyle davalı Üniversite'ye yaptığı 02/07/2021 tarihli başvurunun, "7326 sayılı Kanun kapsamında yapılan düzenlemede, doktora öğrenimlerini başarıyla tamamlayıp yurda dönen ancak herhangi bir öğretim elamanı kadrosuna atanmayanların ilk defa öğretim elemanı kadrosuna atanmaları hususunun düzenlendiği, halihazırda 1416 sayılı Kanun kapsamında öğretim görevlisi ve araştırma görevlisi kadrolarında görev yapanlara aynı Kanunun 21. maddesinin 6. fıkrası hükümlerinin uygulanmasına ilişkin herhangi bir geçici madde düzenlenmesine yer verilmediği,

bununla birlikte, 1416 sayılı Kanunun geçici 3. maddesinin, 6528 sayılı Kanunun 3. maddesiyle 1416 sayılı Kanunun 21. maddesinde yapılan değişikliklere yönelik olarak düzenlenmesi nedeniyle, 7326 sayılı Kanunun 15. maddesiyle 1416 sayılı Kanunun 21. maddesine eklenen 6. fıkra hükümleri için uygulanamayacağının aşikar olduğu, sonuç olarak, hâlen 1416 sayılı Kanun kapsamında öğretim görevlisi ve araştırma görevlisi kadrolarında görev yapanların söz konusu fıkra hükümlerinden yararlanarak doktor öğretim üyesi kadrosuna atanmaları mümkün olmadığından,

bu kapsamdaki tekliflerinize Başkanlığımızca işlem yapılamamaktadır." yönündeki Yükseköğretim Kurulu Başkanlığının... tarih ve... sayılı yazısı dayanak gösterilmek suretiyle reddedilmesi üzerine, bahse konu talebin reddine ilişkin işlem ile bu işlemin dayanağı Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı kararının iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Anayasa'nın 2. maddesinde, Türkiye Cumhuriyeti'nin bir hukuk devleti olduğu belirtilmiştir. Anayasa'nın 2. maddesinde yer alan “hukuk devleti” ilkesinin en önemli unsurlarından birisi “hukuk güvenliği” ilkesidir.

Bu ilke, hukuk normlarının öngörülebilir olmasını, bireylerin tüm eylem ve işlemlerinde devlete güven duyabilmesini, devletin de yasal düzenlemelerde bu güven duygusunu zedeleyici yöntemlerden kaçınmasını gerekli kılan ve temel hak güvencelerinde korunan ortak değerdir. Kural olarak hukuk güvenliği, yasaların geriye yürütülmemesini zorunlu kılar.

Bu nedenle, “Kanunların geriye yürümezliği ilkesi” uyarınca yasalar yürürlüğe girdikleri tarihten sonraki hukuki durumlara uygulanabileceklerinden, sonradan çıkan bir kanun yürürlüğe girdiği tarihten önceki olaylara uygulanmaz.” (AYM, 10/10/2013, E: 2013/86, K: 2013/117)

Kanunların zaman bakımından uygulanmasına ilişkin temel ilke bu olmakla birlikte, Kanun koyucu bazı istisnaî durumlarda, haklı beklentiler ve kazanılmış hakları koruyarak, Kanun hükümlerinin geçmişe dönük uygulanmasına karar verebilir. Ancak bu durumun Kanunda açıkça düzenlenmesi gerekmektedir.

Yukarıda aktarılan mevzuat hükümleri bu çerçevede değerlendirildiğinde, 14/03/2014 tarih ve 28941 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 6528 sayılı Kanun'un 3. maddesi ile 1416 sayılı Kanun'un 21. maddesinde yapılan değişiklikle; mecburi hizmet karşılığı yurt dışına gönderilenlerden öğrenimlerini başarıyla tamamladıktan sonra mecburi hizmet yükümlülüklerini ifa etmek üzere dönenlerin, adlarına gönderildikleri kurumların ilgili kadrolarına atanacakları hüküm altına alınmış olup, aynı tarihte yürürlüğe giren Geçici 3. madde ile de 1416 sayılı Kanun'un 21. maddesinde yapılan bahsi geçen değişiklikle sınırlı olarak bir hak getirildiği görülmektedir.

Yurt dışında doktora eğitimini tamamlayıp yurda dönenlerin doktor öğretim üyesi kadrosuna atanmasına imkan tanıyan 1416 sayılı Kanun'un 21. maddesinin 6. fıkrası ise 1416 sayılı Kanun'a 09/06/2021 tarih ve 31506 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 7326 sayılı Kanun'un 15. maddesiyle eklenmiş olup, Geçici 3. maddenin 6528 sayılı Kanun'la olan bağlantısı ve geçici madde olması sebebiyle 1416 sayılı Kanun'un 21. maddesine eklenen 6. fıkra hükmünün anılan Kanun'un yürürlüğe girdiği 09/06/2021 tarihinden sonra atanacaklara uygulanabileceği açıktır.

Zira, yasama organınca 21. maddeye eklenen 6. fıkranın geçmişe dönük uygulanacağına ilişkin bir düzenleme yapılmadığı gibi buna yönelik geçici madde de ihdas edilmemiştir. Anılan kuralın yürürlüğe girmesinden önce ilgili kadrolara atananlara da uygulanması, sonradan çıkan bir kanunun geçmişe yürütülerek, yürürlüğe girdiği tarihten önceki olaylara uygulanması anlamına gelir ki bu durum hukuk devleti, hukuk güvenliği ve kanunların geriye yürümezliği ilkelerine aykırıdır.

Bu durumda, 1416 sayılı Kanun hükümleri kapsamında Gazi Üniversitesi Rektörlüğü adına yurt dışına öğrenim görmesi amacıyla gönderilen ve doktora eğitimini tamamlayarak yurda dönmesi üzerine anılan Üniversite'nin Fen Fakültesi ... Bölümünde Araştırma Görevlisi kadrosunda 2016 yılında göreve başlayan davacı tarafından; 09/06/2021 tarih ve 31506 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 7326 sayılı Kanun'un 15. maddesi ile 1416 sayılı Kanunun 21. maddesine eklenen 6. fıkra uyarınca doktor öğretim üyesi kadrosuna atanma talebiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin Gazi Üniversitesinin ... tarih ve ... sayılı işleminde ve bu işleme dayanak teşkil eden Yükseköğretim Kurulu Başkanlığının... tarih ve ... sayılı kararında hukuka aykırılık bulunmamaktadır.

Öte yandan, dava konusu işlemler yukarıda yer verilen gerekçeyle hukuka uygun bulunduğundan, davacının parasal hak talebinin de reddine karar verilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, temyiz isteminin kabulü ile temyize konu kararın bozulması gerektiği oyuyla, karara katılmıyorum.