Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu E.2025/384 K.2025/631

Dava konusu istem: Davacı adına, kat karşılığı inşaat sözleşmesi uyarınca edinilen bağımsız bölümlerin satışından elde edilen ticari kazancın kayıt ve beyan dışı bırakıldığından bahisle takdir komisyonu kararları uyarınca re'sen tarh edilen 2009 yılına ait gelir vergisi, aynı yılın tüm dönemlerine ait geçici vergiler ile aynı yılın Mart ilâ Ağustos, Ekim, Kasım, Aralık dönemlerine ait katma değer vergileri ve vergilerin bir katı tutarında kesilen vergi ziyaı cezalarının kaldırılması ve mükellefiyet tesis edilmesine ilişkin işlemin iptali istemiyle dava açılmıştır.

... Vergi Mahkemesinin... tarih ve E:..., K:...sayılı kararı:

Davacının maliki olduğu arsasını, 2006 yılında imzalanan kat karşılığı inşaat sözleşmesi uyarınca müteahhide vermesi sonucu kendisine kalan bağımsız bölümlerden bir kısmını 2009 yılında sattığı, bu faaliyet dolayısıyla elde ettiği kazancın ticari kazanç olduğu ve söz konusu ticari kazancı beyan etmediğinden bahisle adına cezalı tarhiyat yapıldığı anlaşılmaktadır.

Davacı tarafından satılan taşınmazların kat karşılığı inşaat sözleşmesi uyarınca kendisine kalan taşınmazlar olduğu, ayrıca davalı idarece davacının başka taşınmaz satışlarının olduğuna ilişkin dosyaya sunulmuş herhangi bir bilgi ve belge bulunmadığı görüldüğünden, davacı hakkında mükellefiyet tesis edilmesinde ve davacının elde ettiği gelirin ticari kazanç olarak kabul edilmesi suretiyle yapılan cezalı tarhiyatlarda hukuka uygunluk bulunmamaktadır.

Mahkeme bu gerekçeyle davanın kabulüne karar vermiştir.

Davalının temyiz istemini inceleyen Danıştay Dördüncü Dairesinin 16/02/2021 tarih ve E:2016/20069, K:2021/1033 sayılı kararı:

Dava dosyası, Danıştay Dördüncü Dairesinin E:2018/4119 sayılı dosyası ile birlikte incelendiğinde, davacının kardeşi ile birlikte 1/2 hisseli şekilde 2005 yılında aldığı arsanın 16/03/2016 tarihli kat karşılığı inşaat sözleşmesi ile müteahhide verilmesi neticesinde davacıya teslim edilen dairelerden 2009 yılında on iki, 2010 ve 2011 yıllarında onar, 2012 yılında on bir ve 2013 yılında bir adedinin satıldığı anlaşılmaktadır. Bunların dışında davacının 2010 yılında bir adet, 2012 yılında ise (2006 yılında miras yolu ile elde ettiği bir taşınmaza ilişkin) iki adet satış daha yaptığı tespit edilmiştir.

Olayda, davacı tarafından miras yoluyla elde edilen taşınmazın 2012 yılında satılmasının ticari organizasyon dahilinde ve ticari kazanç elde etme gayesiyle değil, miras yoluyla intikal eden taşınmazın değerlendirilmesi niteliğinde olduğu sonucuna varılmıştır.

Ancak, davacı tarafından kat karşılığı inşaat sözleşmesi uyarınca edinilmiş olan gayrimenkullerin 2009 yılından itibaren farklı tarihlerde farklı kişilere satışının gerçekleştirildiği, 2010 yılında bu satışlara ek olarak bir taşınmaz satışının daha bulunduğu dikkate alındığında elde edilen gelir yönünden olayda devamlılık koşulunun gerçekleştiği ve davacının ticari kazanç elde etme maksadıyla taşınmaz alım-satımı faaliyetiyle iştigal ettiği sonucuna varılmıştır.

Bu sebeple davacı adına mükellefiyet tesis edilmesinde hukuka aykırılık bulunmamaktadır.

Bu halde, ticari faaliyet kapsamında yapılan bu satışlar nedeniyle elde edilen kazancın gelir vergisi ve katma değer vergisi matrahına esas alınacağı açık olduğundan olayda ticari kazanç bulunmadığı gerekçesiyle davanın kabulü yönünde verilen mahkeme kararında hukuki isabet görülmemiştir.

Daire bu gerekçeyle kararı bozmuştur.

...Vergi Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı ısrar kararı:

Mahkeme, ilk kararında yer alan hukuksal nedenler ve gerekçeyle ısrar etmiştir.

Davalının temyiz istemini inceleyen Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulunun 24/01/2024 tarih ve E:2022/396, K:2024/2 sayılı kararı:

6111 sayılı Kanun'da belirlenen vergilendirme dönemleri için usulüne uygun olarak gelir vergisi yönünden matrah artırımı yapılması durumunda artırımda bulunulan yıl için gelir vergisi incelemesi ve bu yıla ilişkin olarak daha sonra başka bir tarhiyat yapılması kural olarak mümkün değildir.

Olayda, davacı tarafından dava dilekçesinde ilgili dönem için 6111 sayılı Kanun'dan faydalanarak matrah artırımında bulunulduğu belirtilmiş ve dilekçe ekine 6111 sayılı Kanun'un 6. maddesinin (1) numaralı fıkrası uyarınca yapılan başvuru neticesinde düzenlenen (gelir vergisi matrah artırımına ilişkin) 30/04/2011 tarihli tahakkuk fişi eklenmiştir. Dosyadaki bilgilerden davacının hangi faaliyetinden kaynaklanan mükellefiyeti kapsamında hangi gelir türüne ilişkin matrah artırımında bulunduğu anlaşılamamakla birlikte davalı idare tarafından davacının bu iddiasına ilişkin herhangi bir bilgi ve belge de dosyaya sunulmamıştır.

Davacının aynı faaliyet nedeniyle 6111 sayılı Kanun kapsamında matrah artırımında bulunmuş olması durumunda buna ilişkin olarak başka bir tarhiyat yapılması mümkün bulunmamaktadır. Bu nedenle Mahkemece davacının anılan iddiasının araştırılması ve bu araştırma neticesinde aynı faaliyet nedeniyle matrah artırımında bulunduğunun anlaşılması halinde bu artırımın dava konusu diğer vergi türleri ve mükellefiyet tesisi işlemi yönünden doğuracağı sonuçlar da değerlendirilmek suretiyle yeniden bir karar verilmesi gerekmektedir.

Kurul, bu gerekçeyle ısrar kararını bozmuştur.

Bozma kararı üzerine verilen ... Vergi Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı:

Ara kararı üzerine dosyaya sunulan bilgi ve belgelerden, davacının 30/11/2011 tarihinde 2007, 2008, 2009 yılları için gelir vergisi yönünden matrah artırımında bulunduğu ve mükellefiyetinin "Diğer gelir unsurlarının biri veya birkaçı nedeniyle beyanname veren gelir vergisi mükellefiyim.(Diğer gelir unsurları ile birlikte basit usulde ticari kazanç veya GMSİ elde eden mükellefler dahil)" olarak bildirildiği anlaşılmıştır.

Ticari kazanç yönünden gelir vergisi mükellefi olmayan davacının 30/11/2011 tarihinde diğer gelir unsurları nedeniyle elde ettiği gelir dolayısıyla yaptığı matrah artırımı başvurusunun, davacı hakkında ticari kazanç yönünden yapılacak incelemeye ve tarhiyata engel olmayacağı kanaatine varılarak dava konusu vergi ziyaı cezalı tarhiyatların ve mükellefiyet tesisi işleminin incelenmesine geçilmiştir.

Olayda, davacının 2005 yılında kardeşi ile birlikte iktisap ettiği arsayı 16/03/2006 tarihli kat karşılığı inşaat sözleşmesi ile müteahhide devretmesi neticesinde 1/2 hisseli olarak teslim aldığı daireleri ticari bir organizasyon ve devamlılık olmaksızın sattığı anlaşılmaktadır.

Davacı adına, söz konusu bağımsız bölümlerin 2010 yılında satışından elde edilen ticari kazancın kayıt ve beyan dışı bırakıldığından bahisle tarh edilen gelir vergisi, geçici vergiler ve mükellefiyet tesis edilmesine ilişkin işleme karşı açılan davada ... Vergi Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile davanın kabulüne karar verilmiştir. Değinilen karara yöneltilen istinaf başvurusunun reddine dair kararın davalı tarafından temyiz edilmesi üzerine Danıştay Dokuzuncu Dairesinin 21/11/2024 tarih ve E:2024/4446, K:2024/6623 sayılı kararı ile temyiz isteminin reddine karar verilmiştir.

Söz konusu bağımsız bölümlerin 2010 yılında satışından elde edilen ticari kazancın kayıt ve beyan dışı bırakıldığından bahisle davacının kardeşi... adına tarh edilen gelir vergisi, geçici vergiler ve mükellefiyet tesis edilmesine ilişkin işleme karşı açılan davada ... Vergi Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile davanın kabulüne karar verilmiştir. Anılan karara yöneltilen istinaf istemi üzerine ... Bölge İdare Mahkemesi... Vergi Dava Dairesinin ... tarihli E:..., K:... sayılı kararı ile istinaf istemi kesin olarak reddedilmiştir.

Yukarıda değinilen hususlar dikkate alındığında davacının kat karşılığı inşaat sözleşmesi uyarınca edinilen bağımsız bölümlerin satışı nedeniyle ticari kazanç elde etmediği sonucuna varıldığından dava konusu vergi ziyaı cezalı tarhiyatlarda ve mükellefiyet tesis edilmesine ilişkin işlemde hukuka uygunluk bulunmamaktadır.

Vergi Mahkemesi bu gerekçeyle davayı kabul etmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacının devamlılık arz eden şekilde gerçekleştirdiği gayrimenkul alım-satım faaliyeti nedeniyle elde ettiği kazancı kayıt ve beyan dışı bıraktığının tespit edilmesi üzerine tarh edilen vergi ziyaı cezalı vergilerin hukuka uygun olduğu belirtilerek temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Cevap verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar kararın bozulmasını gerektirecek durumda görülmemiştir.

X - KARŞI OY

Temyiz isteminin kabulü ile kararın Danıştay Dördüncü Dairesinin kararında yer alan hukuksal nedenler ve gerekçe uyarınca bozulması gerektiği oyu ile karara katılmıyoruz.