YARGITAY 5. CEZA DAİRESİ
İcbar Suretiyle İrtikap Suçunda İstinaf İncelemesi ve Duruşma Zorunluluğu
Diyarbakır 10. Ağır Ceza Mahkemesi iki kamu görevlisi sanığı icbar suretiyle irtikaptan mahkûm etmiş, bir sanığı beraat ettirmiş; Diyarbakır BAM 6. Ceza Dairesi 08.01.2025 tarihinde duruşma açmadan, icbar boyutuna varan davranış bulunmadığı ve katılanın amacı rüşvet vermek değil sanıkları yakalatmak olduğundan gerçek bir rüşvet anlaşması oluşmadığı gerekçesiyle eylemi rüşvet almaya teşebbüs olarak nitelendirip hükümleri bozmuştur. İlk derece mahkemesi bozmaya uyarak sanıkları TCK 252/2-1, 252/4 ve 62. maddeleri uyarınca 2 yıl 11 ay hapisle cezalandırmış, istinaf başvuruları da esastan reddedilince taraflar temyize gelmiştir.
Ratio Decidendi
Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 30.04.2025 tarihli, 2024/6-490 E., 2025/197 K. sayılı kararı uyarınca, bölge adliye mahkemelerinin CMK 280/1'in (e) ve (f) bentleri dışında kanuni dayanağı bulunmayan bozma kararları ile bu bozmaya istinaden ilk derece mahkemesince tesis edilen kararlar, görevsiz mahkemece verilmiş sayıldıklarından hukuka açık ve ağır aykırılıkla malul olup hükümsüzdür; suç vasfının değiştirilmesi gibi delil değerlendirmesi gerektiren hâllerde BAM'ın 280/1-g uyarınca duruşma açıp ikinci fıkraya göre kendisi hüküm kurması gerekir, ilk derece mahkemesinin de CMK 284 gereği direnme yetkisi yoktur.
Avukat Yorumu
Daire, duruşmasız verilen 08.01.2025 tarihli bozma kararlarını, buna uyularak kurulan 26.02.2025 tarihli hükümleri ve bunlara ilişkin istinaf kararlarını hukuka aykırı bularak kararları sair yönleri incelenmeksizin CMK 302/2 uyarınca bozmuş; dosyayı ilk hükümler yönünden 280/1-g uyarınca duruşmalı istinaf incelemesi yapılmak üzere aynı BAM dairesine göndermiştir.
Uygulamada Etki — Av. Aycan Ceylan değerlendirmesi
İrtikap-rüşvet vasıf tartışmasının döndüğü dosyalarda BAM'ın vasfı dosya üzerinden değiştirip bozması, CGK'nın hükümsüzlük içtihadı karşısında zincirleme geçersizlik doğurur; müdafi bu usul aykırılığını temyizde ilk sıraya koymalıdır. Esas yönünden ise katılanın amacının yakalatmak olduğu senaryolarda gerçek rüşvet anlaşması kurulamayacağından eylemin teşebbüs aşamasında kaldığı savunması, tamamlanmış suça göre önemli ceza avantajı sağlar.
Bu değerlendirme, kararın Yargıtay tam metnine dayalı genel hukuki bilgilendirmedir; sonuç taahhüdü içermez ve somut dosyanız için mutlaka avukatınıza danışınız.