Ankara 1. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2022/846 K.2024/293

......

DAVA

Tazminat (Rücuen Tazminat)

DAVA TARİHİ : 08/12/2022

KARAR TARİHİ : 23/05/2024

GR.KR.YZM.TARİHİ : 07/06/2024

Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Rücuen Tazminat) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

TALEP

Davacı vekili dava dilekçesi ile özetle; ... ile davalı ... arasında akdedilmiş olan 09/09/2021 tarihli İthalat (Alım) Sözleşmesi kapsamında satın alınmış olan, konşimento kayıtlarına göre 26.250,000 MT buğday emtiasının müvekkili tarafından ...numaralı... ile sigortalandığını, söz konusu emtiaların 28/09/2021 tarih, 1 nolu konşimento tahtında ... isimli gemiye yüklenmek suretiyle Türkiye'ye taşındığını, tahliye limanında yapılan gözetime ilişkin tartım sertifikasının gümrük gözetim memuru ve liman yetkililerince imzalandığını, taşıma konusu emtiada 861,295 mt eksiklik meydana geldiğini,

sözleşme şartları gereğince davalı satıcının meydana gelen eksiklikten sorumlu olduğunu, davalı tarafından 13/10/2021 tarihli belge ile söz konusu eksikliğin varlığı kabul edilerek bu eksiklik sebebiyle oluşabilecek zararın 285.398,40 USD'lik tutarla sınırlı olmak üzere garanti edildiğini, fatura ve yapılan tespitlere uyularak toplam 2.130.224,29-TL sigortalı zararının müvekkili tarafından tazmin edildiğini, sigortacının TTK. ve poliçe hükümleri ile ibraname içeriği gereğince, halefiyet ve temlik esasına göre sigortalısının haklarını devraldığını ve TTK.’nun ilgili hükümleri gereğince davalıya rücu hakkı doğduğunu,

ticari dava şartı olan arabuluculuk prosedürünün tamamlandığını beyan ederek. 2.130.224,29-TL rücuen tazminat alacağının sigortalıya ödeme yapılan 27/01/2022 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesi ile özetle; usule ilişkin olarak; davacı tarafın somutlaştırma yükümlülüğüne uygun davranmadığını, davacının sigortalı emtiada müvekkili şirketten kaynaklanan nedenlerden ötürü eksiklik olduğunu iddia ettiğini, davacının HMK 194 somutlaştırma yükümlülüğünü yerine getirmemesinden dolayı huzurdaki davanın reddine karar verilmesini talep ettiklerini, dava dilekçesinin HMK 318. maddesi uyarınca delillerinin ikamesinden yoksun olduğunu, delillerin davaya dayanak kabul edilmemesi gerektiğini, zamanaşımı def'i yönünden;

davacının taleplerinin 09/09/2021 tarihli ithalat alım ve 28/09/2021 tarihli konşimentodan kaynaklı olup zamanaşımına uğradığını, esasa ilişkin olarak ise; davacı ... şirketinin sigortalısı ... ile imzalanan ... sayılı kırmızı ekmeklik buğday ithalat sözleşmesi gereğince ithale konu kırmızı ekmeklik buğdayın... limanında gemiye yükleme sırasında sevkiyat öncesinde ülkemiz de dahil tüm dünyada geçerliliği olan Uluslararası gözetim firması nezdinde tartıldığını, draft survey raporlarının alınarak ambar mühürlemelerinin yapıldığını,

neticede ithale konu emtiaların konşimentoda belirtildiği miktarda ve noksansız olarak gemiye yüklendiğinin tespit edildiğini ve.... Limanına varmak üzere sevkiyata başladığını, emtianın...

Liman İşletmesi Alsancak Limanındaki tahliyesi sırasında tartıya ilişkin gözlem işlemlerinin yapıldığını, tahliye limanında da draft survey raporları alındığını, bu raporlarda da iddia edildiği gibi bir eksikliğe rastlanılmadığını, sigortalı ... ile imzalanan sözleşmede emtia taşınmasının ... teslim şeklinde olacağının yazılı olarak hüküm altına alındığını, sözleşmeye göre geminin limana ulaşmasından sonra tahliye işlemlerini alıcı...'nun yürüttüğünü, şirketlerinin sözleşme konusu emtiaları noksansız gemi küpeştesine yüklediğini,

bu konuda ilgili uluslararası bağımsız gözetim firmalarından rapor alınarak emtiaların ambarda mühürlü olarak taşındığını, eksiklik ve noksanlık tespit edilmeyen emtiaların ...teslim nedeniyle tahliyesinin müvekkili şirket tarafından değil sigortalı ...şubesi tarafından yapıldığını, müvekkilinin sözleşme gereği kendisine düşen sorumluluğu eksiksiz yerine getirerek ürünleri noksansız olarak limana getirdiğini, bağımsız denetim firmaları tarafından hazırlanan tüm raporların savunmalarını destekler mahiyette olduğunu, eğer bir emtia eksikliği var ise davacının sigortalısı...'nun tahliyeyi gereği gibi basiretli olarak yapmamasından,

tahliyedeki kusurundan kaynaklandığını, ... tarafından düzenlenen gemi boşaltma fişine göre ilgili memurun 09.10.2021 tarihinden saat 18:19'de işe başlayarak 12.10.2021 saat 21:20'ye kadar bütün işlemleri tek başına yürüttüğünü, tüm tutanaklarda sadece bu kişinin imzasının olmasının hayatın olağan akışına aykırı olduğunu, zararın müvekkili şirketten kaynaklandığının ispat edilemediğini beyan ederek; zamanaşımı defi kabulü ile davanın reddine, HMK 190 maddesinde belirtilen ispat yükü yerine getirilemediğinden ispatlanamayan davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLER

Dava konusu naklıyat işine ilişkin sigorta poliçesinde Sigorta Şirketi :...., Poliçe Nakliyat Emtia Sigorta Poliçesi Sigortalının ... olduğu ve Teminatların 1.c.c. (a) Emteabedeli 8.631.000,00 — USD Dvz Sigorta Bedeli (TL ) 76.595.809,50, USD - 8.8745 TL olduğu, muafiyet Oranı Dava konusu sigorta poliçesinde muafiyet oranı veya tutarı konusunda açıklama bulunmamaktadır.

Davacı ... tarafından atanan sigorta eksperi tarafından hazırlanan Ekspertiz Raporu'nun 4. Sayfası son paragrafında aşağıya alıntılanan açıklama bulunmaktadır. Konu nakliyat sigortası teknik şartnamesinde dökme taşımalarda kati (kesin) yükleme miktarının en fazla 940,5 (binde beş)'i oranında muafiyet uygulanacağı belirtilmiştir. (Ek- 10).”

İthalat (alım) Sözleşmesinin İncelenmesinde Dava konusu buğday alımına ilişkin sözleşmede Alıcının ... olduğu Satıcının ise ... olduğu Ürünün Buğday, Miktarının 25.000 Metrik Ton (+/- % 5 Satıcı opsiyonunda) 7-b maddesinde, Ürünün tahliyesinde konşimento miktarına göre +/- % 5' in üzerinde fire/noksanlık oluşması halinde noksanlığa karşılık gelen ürün bedelinin Alıcıya ödenmesinde Satıcı müteselsilen sorumludur. Noksanlığın tespitini müteakip Alıcının talebi halinde Satıcı tarafından garanti mektubu verilecektir. 8.3.1. maddesinde Ödemeye esas para birimi ABD Doları'dır şeklinde hükümler yer almıştır.

Davalı Firmanın 13/10/2021 tarihli davacı kuruma yazdığı Garanti Yazısında “kurumunuz ile firmamız arasında imzalanan 92922259/213.01/3aa-21- 15/rol-eb-2 sayılı sözleşme kapsamında 26.250,000 mt ukrayna menşeli kırmızı ekmeklik buğday yüklenen MV lion gemisinde izmir limanında tahliye esnasında 868,000 mt eksik yük oluşmuştur. ... söz konusu eksiklik dolayısıyla oluşabilecek zararı toplam eksiklik bedeli olan 285.398,04 usd lık tutarla sınırlı olmak kaydıyla garanti etmektedir.” şeklindedir.

Gözetim Memuru, Liman Yetkilisi ve ... Firma Yetkilisi tarafından imzalanan noksanlık tutanağı başlıklı tutanakta emtianın 861,295 kg eksik teslim edildiği belirlenmiştir.

... Yetkilileri ... yetkilileri tarafından 13/10/2021 tarihli 550795 sayılı imzalanan tutanakta emtianın 861,295 Kg noksan olduğu belirlenmiştir.

Bilirkişinin 24/01/2024 ve 25/04/2024 tarihli rapor ve ek raporlarında eksik emtia miktarı 861,295 MT (metrik ton) / 861.295 KG olarak tespit edilmiştir. Ürün Fiyatı İthalat alım sözleşmesi içeriği ve sigorta poliçesindeki birim fiyatlara göre.

MT (metrik ton) fiyatı 328,80 USD - ABD Doları / KG fiyatı 0,32880 USD - ABD Doları, MT (metrik ton) fiyatı 2.917,9356 TL /KG fiyatı 2.9179356 TL olarak tespit edildiği, Sigorta poliçesindeki açıklamaya göre hasar tutarının tespitinde dikkate alınacak kur'un USD - 8,8745 TL olduğu belirlendiği, toplam emtia fiyatı olan 8.631.000 USD'nin 76.595.809,50 TL'ye tekabül ettiği, %0,5 muafiyet bedelinin 382.979,05 TL olduğu, 861,295 MT'nin emtia fiyatının (2,917356 TL'den) 2.513.203,34 TL olduğu, bu tutardan muafiyet bedeli olan 382.979,05 TL çıkarıldığında tazminat tutarının 2.130.224,29 TL olduğu,

Dava dışı sigortalı firmaya ait emteanın eksik teslim edilmesinden dolayı hesaplanan tazminat tutarının 2.130.224,29 TL olarak hesaplandığı, davacı ... şirketinin rücu koşullarının bulunduğu belirtilmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Davanın ve talebin hukuki dayanağı; sözleşmeden kaynaklanan alacak talebinden ibarettir.

TTK'nın Taşıyıcı başlıklı 850. maddesinde "(1) Taşıyıcı, taşıma sözleşmesiyle eşya veya yolcu taşıma işini veya ikisini birlikte üstlenen kişidir. Eşya her türlü yükü de kapsar. (2) Taşıyıcı, taşıma sözleşmesiyle eşyayı varma yerine götürmeyi ve orada gönderilene teslim etmeyi veya yolcuyu varma yerine ulaştırmayı; buna karşılık, eşya taşımada gönderen ve yolcu taşımada yolcu, taşıyıcıya, taşıma ücretini ödemeyi borçlanır. (3) Taşıma işleri ticari işletme faaliyetidir."

TTK'nın Hükümlerin uygulama alanı başlıklı 851. maddesinde "(1) Eşya ve yolcu taşımayı arizi olarak üstlenen kişi hakkında da bu Kitap hükümleri, uygun düştükleri ölçüde, uygulanır. Saklı tutulan hükümler I- Kural başlıklı 852. Maddesinde 1) Deniz, demir ve hava yoluyla taşıma ile posta idaresine ilişkin özel hükümler saklıdır."

TTK'nın Taşıyıcının sorumluluğu-Zıya veya hasar ile gecikmeden doğan zarardan sorumluluk başlıklı 875. maddesinde "(1) Taşıyıcı, eşyanın taşınmak üzere teslim alınmasından teslim edilmesine kadar geçecek süre içinde, eşyanın zıyaından, hasarından veya teslimindeki gecikmeden doğan zararlardan sorumludur. (2) Zararın oluşmasına, gönderenin veya gönderilenin bir davranışı ya da eşyanın özel bir ayıbı sebep olmuşsa, tazminat borcunun doğmasında ve kapsamının belirlenmesinde, bu olguların ne ölçüde etkili olduğu dikkate alınır. (3) Gecikme hâlinde herhangi bir zarar oluşmasa da taşıma ücreti gecikme süresi ile orantılı olarak indirilir; meğerki, taşıyıcı her türlü özeni gösterdiğini ispat etmiş olsun". Hükümleri yer almaktadır.

Taraflar arasında; davalı ile dava dışı... arasında 2021/525007 ihale kayıt numaralı ihale ile "İthalat Alım Sözleşmesi" başlıklı sözleşmenin imzalandığı noktasında uyuşmazlık bulunmayıp, uyuşmazlığın; davalı tarafından söz konusu sözleşme uyarınca teslim edilmesi gereken ödemenin eksik teslim edilip edilmediği, tartı işlemlerinin doğru yapılıp yapılmadığı, eksik teslim var ise zarar miktarı ve alacağın zamanaşımına uğrayıp uğramadığı noktasında toplandığı anlaşılmıştır.

Ülkemizin 02.12.1994 tarihli ve 94/6322 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile katıldığı 04.01.1995 tarihli ve 22161 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Karayolu ve Milletlerarası Mal Nakliyatı Mukavelesi ile İlgili Anlaşma’nın (CMR) yükün zıyaı, hasarı veya gecikmesinden doğan sorumluluğunu düzenleyen 17/1. maddesi gereği kural olarak taşıyıcı, yükü teslim aldığı andan teslim edilinceye kadar, bunların tamamen veya kısmen kaybından ve vuku bulacak hasar ile yükün teslimindeki gecikmeden sorumludur.

Bu bağlamda gönderen ile aralarındaki taşıma sözleşmesi ile taşınması kararlaştırılan eşya, taşımayı üstlenen taşıyıcının muhafaza ve gözetimine bırakılır. Taşıyıcı, taşıma sözleşmesi gereği kendisine teslim edilen eşyayı taşıma sürecinde muhafazayla yükümlü olup bu yükümlülük nedeniyle taşıma konusu eşyanın zıyaından ve hasarından sorumludur.

Taşıma sözleşmesine konu eşyanın taşıyıcının hâkimiyetinde zıyaa veya hasara uğraması yahut teslimde gecikmenin söz konusu olması hâlinde taşıyıcının sorumluluğu, CMR’nin 17. maddesinde kusursuz sorumluluk esaslarına göre düzenlenmiştir.

Eş söyleyişle taşıyıcı, karayolunda uluslararası eşya taşıma sözleşmesi kapsamında taşıma konusu eşyayı teslim aldığı andan alıcısına teslim ettiği ana kadarki süreçte, eşyada meydana gelen zıya, hasar veya gecikme nedeniyle ortaya çıkan zarardan, ...

İddia, cevap, tutanaklar, sözleşmeler, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre Davalı ... firması antetli/başlıklı ve ... firmasının kaşesinin bulunduğu imzalı belgede açıklamaya göre davalı firma emtianın gemiden boşaltılması sırasında /tahliyesinde yükün eksik olduğunun tespitini kabul ettiklerini ve eksik emtia bedelini ödemeyi üstlendiği, Alım Sözleşmesinde taşıma şekli ... olarak belirlendiği, tahliye işlemi ... firması tarafından yapılması gerekmekte ise de, uyuşmazlığın konusunu emtianın eksik teslim edilmesi oluşturduğu,

emtianın eksik teslim edilmesi ile emtianın boşaltılmasının kimin tarafından yapıldığı arasında illiyet bağı bulunmamadığı emtiadaki eksikliği emtianın tahliyesindeki varsa hatalı uygulamayla bağlantısına ilişkin dava dosyasında belge bulunmadığı, davalı taşıyıcı firmanın taşıma işlemini emtianın özelliklerine göre yapmadığından emtiadaki eksikliğin meydana geldiği ve emtianın hasarlandığı, ve kusurunu bulunduğu,

emtiadaki eksikliğin / hasarlanmasında dava dışı emtia sahibinin ve gönderici firmanın kusurunun bulunmadığı dava dışı sigortalı firmaya ait emteanın eksik teslim edilmesinden dolayı hesaplamada eksik emtia miktarı 861,295 MT (metrik ton) / 861.295 KG olarak tespit edildiği, ürün Fiyatı İthalat alım sözleşmesi içeriği ve sigorta poliçesindeki birim fiyatlara göre.

MT (metrik ton) fiyatı 328,80 USD - ABD Doları / KG fiyatı 0,32880 USD - ABD Doları, MT (metrik ton) fiyatı 2.917,9356 TL /KG fiyatı 2.9179356 TL olarak tespit edildiği, Sigorta poliçesindeki hasar tutarının tespitinde dikkate alınacak kur'un USD - 8,8745 TL olduğu, 26.250,00 metrik ton miktarına göre toplam emtia fiyatının belirlenen kura göre 8.631.000 USD'nin 76.595.809,50 TL'ye tekabül ettiği, %0,5 muafiyet bedelinin 382.979,05 TL olduğu, 861,295 MT'nin emtia fiyatının (birim fiyatı 2,917356 TL'den) 2.513.203,34 TL olduğu,

bu tutardan muafiyet bedeli olan 382.979,05 TL çıkarıldığında dava dışı sigortalı firmaya ait emteanın eksik teslim edilmesinden dolayı hesaplanan tazminat tutarının 2.130.224,29 TL olarak hesaplandığı, TTK ve sigorta genel şartları gereğince davacı ... şirketinin rücu koşullarının bulunduğu anlaşılmakla davanın kabulü ile Davalı’dan 2.130.224,29 TL'nin ödeme tarihi olan 27/01/2022 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte tahsili ile davacıya ödemesine karar vermek ve aşağıdaki gibi hüküm kurmak gerekmiştir.

Başkan ... · ¸e-imza · Üye ... · ¸e-imza · Üye ... · ¸e-imza · Katip ... · ¸e-imza