Ankara 1. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2026/157 K.2026/191

Mahkememizde görülmekte olan Kıymetli Evrak İptali (Zayi Nedeniyle) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

TALEP

Davacı vekili dava dilekçesi ile özetle; müvekkilinin ... A.Ş - ...

Şubesi nezdindeki hesabına bağlı olarak kullandığı çek koçanını rızası dışında kaybettiğini, söz konusu koçan içerisinde kaç adet boş veya dolu yaprak bulunduğunu ve bu yaprakların seri numaralarının, olayın yarattığı infial ve müvekkilinin kayıtlarına erişememesi nedeniyle şu aşamada tam olarak tespit edilemediğini, seri numaraları henüz belirlenmediğinden, davanın ve müvekkilinin haklarının boşa çıkmaması için;

seri numaraları bankadan bildirilene kadar müvekkilinin ilgili hesabına bağlı henüz ibraz edilmemiş tüm çek yaprakları üzerine "Ödemeden Men" yasağı konulmasını, seri numaraları tespit edildikten sonra ise tedbirin bu numaralar üzerinden devamını talep etmek zorunluluğunun hasıl olduğunu beyan ederek; öncelikle ve ivedilikle ... A.Ş - ...

Şubesine müzekkere yazılarak müvekkilinin hesabına tanımlı tüm çek koçanı ve seri numarası dökümünün istenmesine, müzekkere cevabı beklenmeksizin, müvekkilinin mağdur olmaması adına ilgili hesaba bağlı henüz ibraz edilmemiş tüm çekler üzerine ödeme yasağı (ihtiyati tedbir) konulmasına, banka cevabı geldikten sonra seri numaraları netleşen çekler için ilan sürecinin başlatılmasına, yasal bekleme süresi sonunda çeklerin zayi nedeniyle iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

Dava, kıymetli evrak iptali davası niteliğindedir. Dava dilekçesinin incelenmesinde; davaya konu çek koçanının davacı ... tarafından kaybedildiği ve elinde çek / çeklere ait mevcut görüntünün bulunmadığı beyan edilmiştir. 6102 sy TTK'nın 651/2. maddesinde yer alan "Kıymetli evrakın zayi olduğu veya zıyaın ortaya çıktığı anda senet üzerinde hak sahibi olan kişi, senedin iptaline karar verilmesini isteyebilir." düzenlemesi gereği çek iptali davası açma hakkı senet üzerinde hak sahibi olan hamile aittir, keşidecinin böyle bir hakkı yoktur.

Mülga 6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 711/3. Maddesinde “Keşideci çekin kendisinin veya üçüncü bir kimsenin elinden rızası olmaksızın çıkmış olduğu iddiasında ise muhatabı çeki ödemekten menedebilir.” şeklinde düzenleme mevcut iken yürürlükte bulunan 6102 sy TTK'ya bu hüküm alınmamış, mülga 6762 sy kanunun 711. maddesinin 6102 sy TTK'daki karşılığı olarak 799. Madde düzenlenmiştir ve madde metni "(1) Çekten cayma ancak ibraz süresi geçtikten sonra hüküm ifade eder.

(2) Çekten cayılmamışsa, muhatap, ibraz süresinin geçmesinden sonra da çeki ödeyebilir." hükmünü içermektedir. 6102 sy kanunun 799. maddesi gerekçesinde de "... 6762 sayılı Kanun, maddenin üçüncü fıkrasını İsv.BK. m. 1119 (3) hükmünden aynen aktarmıştır.

Kaynak öğretide de tartışmalara yol açan, amaç ve faydası pek belirlenemeyen bu hüküm, Türkiye’de yanlış anlamalara neden olmuş ve çekin niteliğiyle bağdaştırılması mümkün olmayan bir uygulamanın yerleşmesine de sebebiyet vermiştir. Karışıklık yaratmaktan başka hiçbir yarar sağlamayan ve çekin değerini düşüren bu hüküm kaldırılmıştır." denilmiştir. Kanun, açık bir şekilde ibraz süresi içerisinde keşideciye çekin ödenmesinin durdurulması hakkı vermemiştir.

Huzurdaki dava dosyası bu esaslara göre incelendiğinde; davacının keşideci olduğu ve keşidecinin zayi nedeniyle iptal davası açma hakkı bulunmadığı anlaşıldığından, davanın ve ihtiyati tedbir talebinin reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Katip ... · ¸e-imza Hakim ... · ¸e-imza