Ankara 1. Fikri ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi E.2022/247 K.2024/6

Ürünlere ve Tasarımlara El Konulması, İnternet Ortamı ve Sair Her Türlü Kullanıma Son Verilmesi, Taklit Ürünlerin İmhası, Hükmün İlanı

DAVA TARİHİ : 01/07/2022

KARAR TARİHİ : 01/02/2024

KARARIN

YAZILDIĞI TARİH : 01/04/2024

Taraflar arasında mahkememizde görülmekte olan davanın yapılan açık yargılaması sonunda,

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesiyle; müvekkili firmanın yurt içinde ve yurt dışında tanınmışlık seviyesine ulaşan “..." markasının sahibi olduğunu, müvekkili firmanın dava konusu olan “askılık” ve “sehpa” görevini gören endüstriyel tasarımın sahibi olduğunu ve işbu tasarımın 25.11.2021 tarihinde ... nezdinde tescil edildiğini, müvekkili firmanın 2018 yılından itibaren kendi mağazasında daha sonra ise.

2019 yılından itibaren “....” isimli instagram hesabı üzerinden, 2020 yılından itibaren “....” adresli internet sitesi üzerinden ve “....” adresli internet sitesi üzerinden online satış ve ürün tanıtımı yaptığını, müvekkili firmaya ait tasarımların davalı .... NAK. YUR. PAZ. SAN. VE TİC. LTD. ŞTİ tarafından birebir aynı olmak üzere kopyalanarak üretiminin ve satışının yapıldığını, davalı ... NAK. YUR. PAZ. SAN. VE TİC. LTD.

ŞTİ tarafından müvekkili firmanın tasarım haklarına tecavüz edildiğini, davalı .... NAK. YUR. PAZ. SAN. VE TİC. LTD. ŞTİ tarafından müvekkiline ait “askılık” tasarımının “... ” markası adı altında müvekkili şirketin bilgisi ve onayı olmaksızın birebir taklit edildiğini ve tecavüz işleminin gerçekleştiğinin ispatına ilişkin davalı tarafından ürünlerin satışının gerçekleştiği linklerin;

.... ... ... .... .... .... .... .... ....

olduğu, müvekkili firmaya ait olan ve tasarımların satışı için çekilen fotoğrafların davalı tarafından birebir kullanılmak suretiyle satışının yapıldığını, davalı taraf eylemlerinin müvekkili firma ile hedef müşteri kitlelerinin aynı olması ve satışa konu ürünlerin aynı olması sebebi ile müşteri kitlesi açısından karışıklığa neden olduğunu ve davalı tarafından üretilen dava konusu ürünlerin kalitesinin düşüklüğü sebebi ile müvekkili firmanın ticari itibarının zedelendiğini, davalı tarafın müvekkili firmanın tasarımlarına tecavüz teşkil eden eylemleri ile haksız kazanç elde ettiğini,

müvekkili firma adına tescil edilmiş olan tasarımlara ilişkin haklarına davalı tarafından gerçekleştirilen tecavüzün tespiti gerektiğini iddia ederek.

Sinai Mülkiyet Kanunu gereği tenisip kararı ile birlikte; dava sonuna ve karar kesinleşinceye kadar davalının tecavüz fiillerinin durdurulmasına, tecavüz eden ürünlere ve tasarımlara el konulmasına, internet ortamı ve sair her türlü kullanımına ve özellikle intemet üzerinden kullanımının engellenmesi yönünden ihtiyati tedbir kararı verilmesine, müvekkil adına tescil ediimiş olan tasarımlara ilişkin haklarına davalı tarafından gerçekleştirilen tecavüzün tespitine, ihlal durumuman devam ettirilmesi hususunun ve tekrarının ve sair hak ihlallerinin önlenmesine, ihlal sorucu meydana gelen durumun ortadan kaldırılmasına,

tecavüz eden taklit ürünlere ve tasarımlara el konulmasına, internet ortamı ve sair her türlü kullanımına ve özellikle internet üzerinden kullanılmasının durdurulmasına, taklit ürünlerin imhasına, hükmün kesinleşmesinden sonra masrafları karşı tarafa ait olmak üzere; mahkeme kararının trajı yüksek bir gazetede yayınlanmasına, karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı şirket davaya cevap vermemiştir.

YARGILAMA

Taraflar arasındaki uyuşmazlığın; davalı tarafından üretilip satışa arz edildiği iddia edilen askılık ürünün davacının tasarım hakkına tecavüz teşkil edip etmediği noktalarında toplandığı anlaşılmıştır.

Davanın açılmasını müteakip tarafların dilekçeleri karşılıklı tebliğ olunmuş, sundukları deliller alınmış, tescil ve başvuru dosyaları getirtilmiş, dava şartları incelenmiş, ön inceleme duruşması yapılmış, taraflar sulhe teşvik olunmuş, sonuç alınamaması üzerine uyuşmazlık konuları tespit edilmiş, tahkikat icra olunmasını müteakip taraf vekillerine tahkikat ve yargılamının geneliyle ilgili son sözleri de sorulmuş; sözlü iddia ve savunmada bulunma olanağı tanınmıştır.

Ön inceleme duruşmasında tespit edilen uyuşmazlık konusuyla ilgili iddia, savunmalar doğrultusunda rapor düzenlenmesi için bilirkişi heyetine tevdiine karar verilmiştir.

Bilirkişi tarafından düzenlenen RAPORDA özetle:

Dosyaya sunulan 25.06.2022 tarihli görsel delillerin tecavüz fiilleri yönünden ispata haiz olduğunun kabulü halinde; davalının ürünlerinde kullanmış olduğu tasarımın davacı adına tescilli ... numaralı tasarımlara ilişkin hakları ihlal ettiği ve davacının tasarımdan doğan haklarına tecavüz eylemlerinin meydana geldiği, takdirin mahkemeye ait olduğu, bildirilmiştir.

Mahkememizce her ne kadar 24/10/2023 tarihli ara karar ile ek rapor alınmasına karar verilmiş ise de, alınan bilirkişi raporunun hüküm kurmaya elverişli olduğu tetkik edildiğinden 28/12/2023 tarihli celsede bu ara karardan dönülmesine karar vermek gerekmiştir.

GEREKÇE

Tescilli bir tasarımın sağladığı korumanın kapsamı ve sınırları 10.01.2017 tarihinde yürürlüğe giren 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu (SMK) ile düzenlenmiştir.

“Yenilik ve ayırt edicilik” başlığı altında düzenlenen 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanununun 56. maddesi;

"Tasarım yeni ve ayırt edici niteliğe sahip olması şartıyla bu Kanunla sağlanan haklar kapsamında korunur.

Birleşik ürünün parçasının tasarımı, aşağıdaki şartları taşıyorsa yeni ve ayırt edici niteliğe sahip olduğu kabul edilir:

a) Parça birleşik ürüne takıldığında, birleşik ürünün normal kullanımında görünür durumda olmalıdır.

b) Parçanın görünür durumda olan özellikleri, yenilik ve ayırt edici nitelik şartlarını karşılamalıdır.

Bu maddede yer alan normal kullanım; bakım, servis veya onarım işleri hariç olmak üzere, son kullanıcı tarafından kullanımı ifade eder.

Bir tasarımın aynısı;

a) Tescilli tasarım için başvuru veya rüçhan tarihinden önce,

b) Tescilsiz tasarım için tasarımın kamuya ilk sunulduğu tarihten önce,

dünyanın herhangi bir yerinde kamuya sunulmamış ise o tasarım yeni kabul edilir. Tasarımlar sadece küçük ayrıntılarda farklılık gösteriyorsa aynı kabul edilir.

Bir tasarımın bilgilenmiş kullanıcı üzerinde bıraktığı genel izlenim;

a) Tescilli tasarım için başvuru veya rüçhan tarihinden önce,

b) Tescilsiz tasarım için tasarımın kamuya ilk sunulduğu tarihten önce,

kamuya sunulmuş herhangi bir tasarımın aynı kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimden farklı ise bu tasarımın ayırt edici niteliğe sahip olduğu kabul edilir.

Ayırt edici niteliğin değerlendirilmesinde, tasarımcının tasarımı geliştirmede sahip olduğu seçenek özgürlüğünün derecesi dikkate alınır." şeklindedir.

Aynı Kanun'un "Kamuya sunma" başlıklı 57. maddesi ise;

"Kamuya sunma; sergileme, satış gibi yollarla piyasaya sürme, kullanma, tarif, yayım, tanıtım veya benzer amaçlı faaliyetleri kapsar. Tasarımın gizlilik şartıyla üçüncü bir kişiye açıklanması kamuya sunma sayılmaz.

Koruma talep edilen bir tasarım, başvuru tarihinden veya rüçhan talebi varsa rüçhan tarihinden önceki on iki ay içinde tasarımcı veya halefi ya da bu kişilerin izni ile üçüncü bir kişi tarafından veya tasarımcı ya da halefleri ile olan ilişkinin kötüye kullanımı sonucu kamuya sunulması hâlinde bu açıklama tasarımın yeniliğini ve ayırt edici niteliğini etkilemez." şeklindedir.

6769 sayılı SMK'nın 58. maddesine göre tasarım sahibi, kendi tasarımına kıyasla ayırt edici niteliğe sahip olmayan tasarımlara karşı bu kanundan doğan haklarını kullanabilir. Koruma kapsamının değerlendirilmesinde, tasarımcının tasarımı geliştirmede sahip olduğu seçenek özgürlüğünün derecesi dikkate alınır.

Bir tasarımın yeni olabilmesi için, onun aynısının, tescil tarihinden evvel dünyanın her hangi bir yerinde kamuya sunulmamış olması gerekmektedir. Tasarımların aynı olup olmadığının tespiti için yapılacak benzerlik testinde; aynı izlenimi uyandırma, aynı etkiyi yapma, karıştırılma tehlikesi veya olasılığı incelenemez. Bunlar ikinci aşamaya yani ayırt edicilik tetkikine aittir. Tasarımın yeniliği yoktur diyebilmek için, hükümsüzlüğü istenilen tasarımın, önceden kamuya sunulan (faydalı model, marka ve) tasarım belgelerindeki tasarımlar ile aynı olması şarttır. Terkini talep edilen tasarım öncekinden sadece küçük ayrıntılarda farklılık gösteriyorsa aynı kabul edilecektir.

Yenilik önceki tasarıma göre belirlenecektir. Aynı kabul edilmeye engel olamayan küçük ayrıntılarda farklılık hâkimin takdirine göre belirlenecektir. Burada şu ölçü verilebilir; fark, aynı olmayı ortadan kaldırmıyor, mevcut önceki tasarım görünümünü sürdürüyor, fark sadece mevcut görünüme, yani mevcut tasarıma ek, onda bir değişiklik, ondan bir sapma niteliği taşıyorsa, yani farklılık o (mevcut tasarım) esas alınarak ondan hareketle yapılmışsa küçüktür. Bunun dışında kalan farklar ise büyüktür.

Yenilik ne özgünlük, ne eşsizlik, ne estetiğe sahip bulunma, ne de estetiğin ve kalitenin basamağıdır.

Başvurusu yapılan bir tasarım yenilik testini geçebilirse ikinci olarak ayırt edicilik incelemesine tâbî tutulur. Bu test bir kıyaslama incelemesidir. Bir tasarımın ayırt ediciliğe sahip bulunması demek, bu tasarımın bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenim ile kıyaslanan tasarımın böyle bir kullanıcıda yarattığı genel izlenim arasında belirgin bir farklılık bulunması demektir.

Bilgilenmiş kullanıcı ise, tasarımı kullanarak bilgi sahibi olmuş, tasarımı tanıyan, deneyim sahibi kullanıcı demektir. Bilgilenmiş kullanıcı ara veya nihaî tüketicidir. Ancak asla bir uzman değildir.

Kıyaslama, tescili istenen tasarım ile kıyaslanan tasarımların tam karşılaştırılması ve değerlendirilmesidir. Ayırt edici niteliğin incelenme ve değerlendirilmesinde, birbirleri ile kıyaslanan tasarımların ilke olarak farklılıklarından çok ortak özelliklerinin değerlendirilmesine ağırlık verilmesini ve tasarımcının tasarımı geliştirme açısından ne kadar seçenek özgürlüğüne sahip olduğunun göz önüne alınmasını emredici bir ifadeyle istemiştir.

Bilgilenmiş kullanıcının fark edebileceği değişiklikler ise daima göz önünde tutulmalıdır.

Seçenek özgürlüğü ibaresiyle kastedilen, tasarımcıya tasarımına ayırt edicilik vermesi için bir serbest hareket alanının bulunmasıdır. Bunun değerlendirilmesi nesnel olup kişiden kişiye değişmez. Bu nesnel değerlendirmede tekdüze özellik ve nitelikler göz önünde tutulur. Bazı biçimler (=görünümler) nesnenin işlevine sıkı surette bağımlıdırlar. Böyle tasarımlarda tasarımcının hareket alanı pek dardır. Meselâ, bir otomobilin, ütünün ve şişenin şekli gibi.

Her otomobil, ütü ve şişe birbirine benzer. Ayırt edicilik için tasarımcının muhakkak nesnenin işlevine ters düşen tasarımlar geliştirmesi beklenemez. Dolayısıyla işlevin yerine getirilebilmesi için zorunlu olan alan dışında yapılabilecek olan tasarımların korunması mümkün olabilecektir. Seçenek özgürlüğünün hiç bulunmadığı hâllerde ise tasarım zaten korunamaz.

Bu açıklamalar ışığında somut olay incelendiğinde;

Davacı tarafından ... numaralı, tescilli tasarımına ilişkin bilgilerden çoklu tasarım başvurusunun 25.11.2021 tarihinde yapıldığı, tasarımların “askılık” olduğu ve Locarno sınıflandırmasında 06-06 sınıf olan diğer mobilyalar ve mobilya parçalarında yer aldığı; tasarıma ilişkin görseller incelendiğinde söz konusu tasarımların farklı materyaller kullanarak hazırlanmış, askılık ve sehpa tasarımları olduğu; yapılan internet araştırmasında söz konusu tasarıma konu olan “askılık”ın “dilsiz uşak” türü olduğu;

askılık tasarımı yapılırken askılığın taban kısmıyla üst kısmında hangi materyallerin kullanılacağı, taban kısmının hangi geometride olacağı, askılık kısmının kaç bölmeli olacağı, oturaklı olup olmayacağı, renk ve süslemelerinin ne şekilde olacağı vb. hususlarında seçenek özgürlüğü olduğu; dava konusu tasarımlar yönünden bilgilenmiş kullanıcının dava konusu ürünlerin satışı işi ile ilgilenen satış görevlileri olabileceğine kanaat getirilmiştir.

Davacı yana ait ... tescil numaralı tasarıma tecavüz teşkil ettiği iddia edilen web adreslerine ilişkin incelemeden,

....

....

....

...

...

...

...

....

...

....

adreslerinde davacı tarafın dosyaya sunulmuş olan görüntülere ulaşılamadığı,

İlgili adreslerde yer alan “dilsiz uşak”, “askılık” ürünlerinin tasarımlarının davacı tarafa ait ... tescil numaralı tasarım ile herhangi bir benzerlik ihtiva etmediği ve davacı tarafın dilekçesinde belirttiği internet sistesinde yer alan ve bilirkişi raporunun hazırlandığı tarihte ulaşılan görseller bakımından tasarım haklarına tecavüz etmediği anlaşılmıştır.

... sitesi üzerinden “dilsiz uşak” araması yapılarak “....” adresinden ulaşılan sonuçlardan ... adresinde yer alan 65 adet “dilsiz uşak” incelenmiş olup incelemeler neticesinde; davacı tarafa ait ... tescil numaralı tasarım ile herhangi bir benzerlik ihtiva eden tasarıma rastlanmadığı ve ULAŞILAN GÖRSELLER BAKIMINDAN .... adresinde davacı tarafın tasarım haklarına tecavüz eden bir ürünün satışının olmadığı, anlaşılmıştır.

Öte yandan davalı tarafa ait “... ” isimli .... hesabı incelendiğinde; ilgili hesapta koltuk, berjer, duvar ünitesi, köşe takımı, pu ürünlerinin yer aldığı, “dilsiz uşak”,”askılık”, “sehpa” ürünlerinin yer almadığı; davacı tarafa ait tasarım haklarına tecavüz etmediği anlaşılmıştır.

Davacı yana ait ... tescil numaralı tasarım ile davacı tarafından dava dilekçesine EK-8 olarak dosyaya sunulan davalı tarafa ait olduğu iddia edilen ürünlerine ilişkin görseller karşılaştırıldığında

Tescilli tasarımın ayak yapısı ve karşılıklı askılık dikmeleri ile birebir aynı görünüme sahip olduğu, Söz konusu davacı tasarımı ile davalı ürünlerinin birebir aynı olduğu bu nedenle davalı ürünü ve davacı tasarımının bilgilenmiş kullanıcılar nezdinde ayırt edilemeyecek derecede benzer olduğu görülmüş; aynı zamanda davacı yanın dosyaya sunmuş olduğu deliller incelendiğinde; davalı tarafın ... ibareli markası ile 25.06.2022 tarihinde .... adresi üzerinden dilsiz uşak ürünlerini sunduğu görsellerin, davacı tarafın tasarım tescilli ürünlerinin “objecttt.handmade.products” isimli instagram hesabı, “....” adresli internet sitesi ve “....” adresli internet sitesi üzerinden kullanıcıya sunulduğu görsellerle birebir aynı olduğu bilirkişi raporlarıyla tespit olunmuştur.

Netice olarak dosyaya sunulan 25.06.2022 tarihli görsel delillerin tecavüz fiilleri yönünden ispata haiz olduğunun kabul edilmiştir. Bu kapsamda davalının ürünlerinde kullanmış olduğu tasarımın davacı adına tescilli ... numaralı tasarımlara ilişkin hakları ihlal ettiği ve davacının tasarımdan doğan haklarına tecavüz eylemlerinin meydana geldiği kabul edilerek açıklanan nedenlerle aşağıdaki gibi hüküm kurulmuştur.

MASRAF DÖKÜMÜ

İLK MASRAF : 172,90-TL

GİDER AVANSI :3.218,50-TL

TOPLAM :3.391,40-TL