Ankara 10. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2021/227 K.2025/31

T.C. ... 10. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2021/227 Esas - 2025/31

TÜRK MİLLETİ ADINA

T.C. ... 10. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

GEREKÇELİ KARAR

ESAS NO

2021/227 Esas

KARAR NO : 2025/31

DAVA

Alacak (Ticari Satımdan Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ : 09/04/2021

KARAR TARİHİ : 16/01/2025

KARAR YAZIM TARİHİ : 16/01/2025

Mahkememize açılan Alacak (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda;

DAVA

Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle, müvekkili şirket tarafından davalı şirket adına bir kısım cihaz satımına ilişkin ... .... ... ... ... ... no'lu bir sipariş formuna rastlanmadığını, diğer siparişlerin ise davalı personeli tarafından çekincesiz bir şekilde teslim alındığını, davacının müvekkili firmadan gecikmeden kaynaklanan cezai şart talep hakkı bulunmadığını, cezai şartın ifa ile birlikte talep edilebilmesi için alacaklının ifayı çekincesiz olarak kabul etmemiş olması gerektiğini,

davalı yanın teslimi çekincesiz olarak kabul ettiğini ve dolayısıyla teslimi yapılan ürünler açısından asıl borç ilişkisi ile birlikte cezai şart talep hakkının da sonlandığını, davalının yanın ... .... ... yevmiye numaralı için sipariş emirlerini feshettiğini, cezai şartın sözleşmeden doğan borcun hiç veya gereği gibi ifa edilmemesi halinde ödenmek üzere borçlunun alacaklıya önceden taahhüt ettiği bir edim olduğunu bu nedenle de sözleşmenin feshi halinde olumlu zarar niteliğindeki ifaya ekli cezai şartın istenemeyeceğini, bununla birlikte takasın yapılabilmesi için alacakların karşılıklı ve aynı mahiyette olması,

karşılıklı alacakların muaccel hale gelmiş olması, taraflar ihtarnamesi ile de teslim edilmeyen bir kısım delik delme aletler arasındaki alacaklardan her birinin geçerli olması ve dava hakkı ile teyit edilmesi bir başka deyişle itiraza uğramamış olması gerektiğini, somut uyuşmazlıkta ise takas için geçerli tek koşulun her iki talebin de para alacağı olarak aynı mahiyette olması olduğunu, bunun dışında davalı alacağının itiraza uğradığını ve kesinleşmediğini, muaccel bir alacak olmadığını, bu nedenle de 10.457,60 Euro cezai şart bedelinin hukuka aykırılık taşıdığını,

yine yazı ekinde bulunan Kazan Noterliği'nin 11.08.2020 tarih ve 12133 yevmiye no'lu ihtarnamesinde gecikme cezasının 12710201898, 12710201899, 127102018100 ve 127102018101 no'lu sipariş emirlerine istinaden 14.500,00 Euro hesaplandığının anlaşıldığını, ancak bu siparişlerin de davalı personeli tarafından çekincesiz bir şekilde teslim alındığını, 12710201898, 12710201899, 127102018100 ve 127102018101 nolu sipariş emirlerin dayanağının 07.03.2018 tarihli "Tork Kontrollü Sıkma Tabancaları Sözleşmesi" olduğunu, sözleşmesinin 18.maddesinde gecikmeden kaynaklanan cezai şartın açıklandığını,

aynen yukarıdaki hukuki dayanakları ve açıklamaları uyarınca huzurdaki sözleşme ve siparişlerde de ifaya eklenen cezai şart bulunduğunu, davalı tarafından her ne kadar siparişlerin feshedilmiş ve 14.500,00 Euro cezai şart talebinde bulunmuş ise de söz konusu ürünlerin bir kısmının bizzat davalı personeli tarafından teslim alındığını, davaya konu faturaya ilişkin sipariş emirlerinde,

alacağın fatura tarihinden itibaren 15 gün içinde ödeneceği belirtildiğinden alacağın vadesinin 22.01.2020 tarihinde dolduğunu belirterek fazlaya ilişkin talep ve dava hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 4.000,00 Euro alacağın fatura vade tarihinden itibaren faizi verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davacı yan daha sonra davasını ıslah edip harçlandırmıştır.

CEVAP

Davalı vekili, cevap dilekçesinde özetle, müvekkilinin davacıdan 27.02.2018 tarihinde 12710201898 numaralı sipariş emri ile 6 adet, 12710201899 numaralı sipariş emri ile 3 adet, 127102018100 numaralı sipariş emri ile 1 adet, 127102018101 numaralı sipariş emri ile 1 adet olmak üzere toplam 11 adet somun sıkma aleti, 19.10.2018 tarihli 127102018455 numaralı sipariş emri ile 1 adet, 26.11.2018 tarihli 127102018540 numaralı sipariş emri ile 13 adet, 05.12.2018 tarihli 127102018562 numaralı sipariş emri ile 2 adet olmak üzere toplam 16 adet delme aleti sipariş ettiğini,

somun sıkma aletlerinin teslim tarihinin 19.10.2018 tarihi olmasına rağmen 9 adedinin 05.02.2020 tarihinde teslim edildiğini, 2 adedinin ise hiç teslim edilmediğini, teslim edilen somun sıkma aletlerinin uygun bulunmaması nedeniyle İlgili sipariş emirlerinin tamamının feshedildiğini ve konuya ilişkin ...

3. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2020/600 Esas sayılı dosyası ile dava açıldığını, 127102018540 nolu sipariş emri ile verilen 13 kalem delik delme aletinin teslim tarihinin 29.03.2019 olduğunu, sonrasında 28.06.2019 olarak güncellenmesine rağmen 7 adedin 07.01.2020 tarihinde teslim edildiğini, 6 adedinin ise hiç teslim edilmediği,

teslim edilmeyen 6 adet delme aleti siparişi için daha sonra sipariş emrinin tekrar düzenlendiğini ve bu sipariş için gecikme cezası uygulanmadığını, 127102018455 nolu sipariş emri ile sipariş edilen 1 adet delme aletinin teslim tarihinin 11.01.2019, 127102018562 nolu sipariş emri kapsamında sipariş edilen 2 adet delme aleti için ise teslim tarihinin 12.04.2019 olarak belirlenmesine rağmen bu 3 adet delme aletinin teslim edilmediğini, somun sıkma aletlerinin sipariş verildiği 12710201898, 12710201899, 127102018100, 127102018101 numaralı sipariş emirlerinin tutarları toplamının 290.000,03 Euro olduğunu,

sözleşmede gecikme cezasının %6 oranında belirlenmiş olmasına rağmen bu dört sipariş emri için %5 oranında gecikme cezası kesildiğini ve tutarının 14.500,00 Euro olduğunu, delik delme aletlerinin 13 adedinin sipariş edildiği 127102018540 nolu sipariş emri tutarının 170.001,31 Euro olduğunu ve yine %5 oranında gecikme cezası kesildiğini ve tutarının 8.500,07 Euro olduğunu, 127102018455 nolu sipariş emri kapsamında birim bedeli 13.050,23 Euro olan delik delme aleti siparişine 965 oranında gecikme cezası kesildiğini ve tutarının 652,51 Euro olduğunu,

son olarak 127102018562 nolu sipariş emri kapsamında 2 adet sipariş edilen delik delme aleti için de yine %5 oranında gecikme cezası kesildiğini ve tutarının 1.305,02 Euro olduğunu, müvekkili tarafından Kahramankazan Noterliği aracılığı ile davacı şirkete gönderilen 11.08.2020 tarihli 12133 yevmiye numaralı ihtarname ile somun sıkma aletlerine ilişkin gecikme cezasının ödenmesi gerektiğinin ve yine Kahramankazan Noterliği aracılığı ile davacı şirkete gönderilen 17.06.2020 tarihli 08369 yevmiye numaralı ihtarname ile de delik delme aletlerine ilişkin gecikme cezasının ödenmesi gerektiğinin ihtar edildiğini,

davacı tarafından herhangi bir ödeme yapılmadığını, davacı tarafından gecikme cezası olarak belirlenen tutarların ifaya eklenen cezai şart olduğunun iddia edildiğini ancak bu tutarın teslim edilmeyen/geç teslim edilen siparişlere uygulanan ve Türk Borçlar Kanunu'nun 118.maddesinde düzenlenen gecikme tazminatı olduğunu, gecikme tazminatının sözleşmede adının gecikme cezası olarak geçmesi nedeni ile cezai şart olarak değerlendirilemeyeceğini, niteliğine göre karar verilmesi gerektiğini,

kabul anlamına gelmemekle birlikte Mahkemece gecikme cezasının gecikme tazminatı olarak değil de cezai şart olarak kabul edilmesi halinde dahi sipariş emirlerine uygulanan genel hükümler 14.4.maddesinde ihtirazi kayıt koyulmasına gerek olmaksızın gecikme cezasının istenebileceğinin düzenlendi takas şartlarının oluştuğunu, alacakların karşılıklı olduğunu, tarafların borçlarının para olduğunu, sözleşme ve sipariş emirleri dikkate alındığında müvekkili şirketin gecikme cezası belirlemekte haklı olduğu için alacakların muaccel hale geldiğini, dava konusunu oluşturan miktarın belirlenebilir olduğunu,

davacının belirsiz alacak davası açma hakkının bulunmadığını belirterek davanın reddini dilemiştir.

DELİLLER

... 3.Asliye Ticaret Mahkemesinin 2020/600 esas sayılı dosyası uyaptan getirtilmiş, incelenmiştir. Esenboğa Gümrük Müdürlüğünden dava ile ilgili, 11 adet somun sıkma cihazından 9 adeti ve 16 adet delik delme cihazının 13 adedi davalı şirkete faturalar ile gümrükte devir edildiğine dair ve faturalardaki cihazların teslimine dair bilgi ve belgeler istenilmiş, gönderilmiş, incelenmiştir. Tüm dosya kapsamı ve ön inceleme duruşmasında belirlenen uyuşmazlık konuları hakkında bilirkişi heyetinden alınan son bilirkişi raporunda özetle,

- ... 3. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2020/600 E. Sayılı dava dosyasında davacı tarafça 27.02.2018 tarihli ve Sırası ile 12710201898, 12710201899, 127102018100 ve 127102018101 sipariş nolu evraklar ile "Tork Kontrollü Sıkma Tabancası" siparişi verildiği,

bu siparişe ilişkin ürünlerin kurulumunun tamamlandığını, gerek teknik şartname gerekse sözleşme uyarınca eksiksiz olarak kullanıma hazır hale getirilmesine karşın bu sipariş karşılığın bedelin tahsili istemi ile dava açılmış ise de davacı yüklenici tarafından temin edilmesi gereken 11 Adet Ap Tip Bataryalı Tork Kontrollü sıkıcılardan, temin edilen 9 Adedinin teknik şartnamede belirtilen vasıfların eksik olması nedeniyle gizli ayıplı olduğunun bilirkişi raporu ile tespiti üzerine mahkemece davacının alacak isteminin reddine karar verildiği,

12710201898, 12710201899, 127102018100 ve 127102018101 nolu siparişe konu ürün teslimi ile ilgili Ticaret Bakanlığı Orta Anadolu Gümrük ve Dış Ticaret Bölge Müdürlüğü Esenboğa Gümrük Müdürlüğü tarafından mahkemenin müzekkeresine istinaden sunulan cevabi yazı uyarınca 21.01.2020 tarihli 207R06020000003320 no'lu NCTS transit beyannamesine bağlanarak ... Gümrük Müdürlüğüne sevk edildiği belirtildiğinden, sözleşme kapsamında 12710201898, 12710201899, 127102018100 ve 127102018101 nolu siparişe konu ve ... 3.Asliye Ticaret Mahkemesinin 2020/600 E.sayılı dosyasında gizli ayıplı olduğu tespit edilen ürünlerin geç teslimi sebebi ile tahakkuk ettirilen 14.500 Euro tutarındaki gecikme cezasının sözleşmeye uygun olduğu değerlendirilmekle takdirin Mahkemeye ait olduğu,

Davalı tarafça sözleşme dışı 127102018455, 127102018540 ve 127102018562 nolu sipariş emirlerinin geç tesliminden kaynaklı %5 oranında olmak üzere toplam 10.457,60 Euro gecikme cezası tahakkuk ettirilmiş ise de gecikme cezasına dayanak delile dosya kapsamında rastlanılmadığından ceza tahakkuk ettirilemeyeceği düşünülmekle takasa konusu edilemeyeceği hususunda hukuki takdirin Mahkemeye ait olacağı görüş ve kanaatlerini bildirmişlerdir.

DELİL DEĞERLENDİRME VE HUKUKİ GEREKÇE

Dosya incelendiğinde, dava, şatış sözleşmesi kapsamında düzenlenen bakiye fatura alacağının tahsili istemine ilişkindir.

Taraflar arasındaki uyuşmazlık; davacının dayandığı 07.01.2020 tarihli 91.215,49 EURO bedelli faturaya yönelik davalının takas beyanının yerinde olup olmadığ, dava konusu edilen 4.000,00 EURO fatura alacağına davacının hak kazanıp kazanmadığı, davacının alacağının bulunması halinde miktarının ne olduğu hususlarında toplanmıştır.

Mahkememizce taraf delilleri toplanmış bilirkişi incelemesi yaptırılmıştır. Taraf defterlerinin incelenmesinde davayı konu faturanın her iki taraf defterlerinde kayıtlı olduğu sabittir. Davalı yan davaya dayanak fatura içerisinde bulunan 27.02.2018’de 12710201898 numaralı sipariş emri ile 6 adet, 27.02.2018’de 12710201899 numaralı sipariş emri ile 3 adet,

27.02.2018’de 127102018100 numaralı sipariş emri ile 1 adet, 27.02.2018’de 127102018101 numaralı sipariş emri ile 1 adet olmak üzere toplam 11 adet sipariş somun sıkma aletinin sipariş edildiğini bunların taraflar arasında imzalandığı hususunda uyuşmazlık bulunmayan Tork Kontrollü Sıkma Tabancaları sözleşmesine istinaden sipariş edildiğini, yine, 19.10.2018 tarihli 127102018455 numaralı sipariş emri ile 1 adet, 26.11.2018 tarihli 127102018540 numaralı sipariş emri ile 13 adet, 05.12.2018 tarihli 127102018562 numaralı sipariş emri ile 2 adet delik delme aleti siparişinin ise sipariş emirlerindeki yazılı şartlara göre sipariş edildiğini beyan etmiş davalının bu beyana bir itirazı olmamıştır.

Taraflar arasındaki sözleşmenin " Teslim Süresi ve Yeri" başlıklı 18.maddesinde “Sözleşme kapsamında sağlanacak olan donanımlar TUSAŞ’a sözleşmenin geçerli hale gelmesinden ve TUSAŞ’ın 3 boyutlu çizimleri Yüklenici firmaya tesliminden 26

hafta sonra Incoterms 2012’a göre DAP/Esenboğa-... olarak teslim edilecektir. Yüklenici, Sözleşme

kapsamında sağlanacak olan donanımları TUSAŞ’ın yazılı bildirimini takiben 2 hafta içerisinde TUSAŞ tesislerinde

kabul işlemlerini tamamlayacak ve çalışır halde teslim edecektir. Araç üstü teslim yapılacak donanımın boşaltma ve

montaj yerine yerleştirme TUSAŞ tarafından yapılacaktır. Yukarıda belirtilen tarihlerde toplam 15 takvim gününü

aşan gecikme olması durumunda gecikilen her takvim günü için %0,1 oranında gecikme cezası uygulanacak ve

bu bedel Yüklenici’ye yapılacak ilk ödemeden tahsil edilecektir. Toplam gecikme cezası sözleşme toplam

bedelinin %6’sını aşamayacaktır. Gecikme cezasına esas olan tutarın tespitinde gecikilen kalemin tüm sisteme

etkisi değerlendirilecektir. Bu kapsamda tüm sistemi etkileyen durumlarda toplam sözleşme bedeli, diğerinde ise

geciken kalemin bedeli üzerinden hesaplama yapılacaktır. Gecikmenin 30 takvim gününü geçmesi halinde TUSAŞ

cezayı devam ettirmekte veya siparişi iptal etmekte serbesttir.”

hükmünü içermektedir.

Yine taraflar arasındaki her bir sipariş yönünden düzenlenmiş olan sipariş emirlerinin 8-1 maddesi;"..

Bu sipariş konusu ürünün belirtilen teslim tarihlerinde 15 takvim gününü aşan gecikme olması durumunda alıcı satıcının süre uzatım talebini kabul etmekte veya tesliminde gecikilen her bir kalem ürün bedeli üzerinden günlük %0,1 oranında gecikme cezası uygulamakta gecikmenin 50 takvim gününü geçmesi halinde sipariş ceza kesintisini sürdürmekte veya siparişi iptal etmekte serbesttir.

Gecikme cezası gecikilen her bir kalem ürünün bedelinin %5 ini aşmayacaktır" hükmünü, yine 14.4 maddesi de "Taraflardan herhangi birisinin bu siparişin herhangi bir hükmünün icrasını talep hakkını kullanmaması ihmal etmesi veya bundan feragat etmesi söz konusu tarafın o hükmün veya siparişin başka bir hükmünün bundan sonra icrasını talep hakkından feragat ettiği anlamına gelmemektedir." hükmünü içermektedir.

Davacının dava konusu ettiği bedel, davalının 17.06.2020 tarihli ve 11.08.2020 tarihli ihtarnamelerine konu ettiği ve yine 12.08.2020 tarihli yazısı ile davacıya yapılan ödemeden takas beyanı ile kesinti yaptığı 24.957,60 EURO gecikme cezası uygulamasına ilişkindir.

Dosyaya toplanan delillerden ihtarnamelerde belirtilen 11 adet somun sıkma aleti ve 16 adet delik delme aletinden 127102018562 numaralı sipariş emri ile 2 adet delik delme aletinin hiç teslim edilmediği, 127102018455 numaralı sipariş emri ve1271022020343 nolu sipariş emri ile sipariş edilen 1 adet aletin iade edildiği görülmüş, diğer kısmının ise gecikmeli olarak teslim edildiği ve ayıplı olduğu iddiasıyla bir bölümünün iade edildiği, ...

3.Asliye Ticaret Mahkemesinin 2020/600 esas sayılı dosyasına konu tabancaların ise ayıplı olduğu iddiasının araştırıldığı ve yargılama sonunda davacı alacağının doğmadığına hükmedildiği görülmüş olup mahkememiz dosyası ile bağlantılı olsa da mahkememizde açılan dava gecikme cezasına ilişkin olmakla bekletici mesele yapılmamıştır.

Davayı konu edilen gecikme nedeniyle yapılan kesinti taraflar arasındaki sözleşme hükmü ve yine davalının teslimleri öncesi davalının teslimlerinin dayanağı olmakla taraflar arasında sözleşme hükmü gibi kabulü gereken sipariş emirlerindeki gecikmeye ilişkin yukarıda alıntılanan hükmün ifaya ekli cezai şart olduğu açıktır. Türk Borçlar Kanunu’nun 179.maddesinde “Bir sözleşmenin hiç veya gereği gibi ifa edilmemesi

durumu için bir ceza kararlaştırılmışsa, aksi sözleşmeden anlaşılmadıkça alacaklı ya borcun ya da cezanın

ifasını isteyebilir. Ceza, borcun belirlenen zaman veya yerde ifa edilmemesi durumu için

kararlaştırılmışsa alacaklı, hakkından açıkça feragat etmiş veya ifayı çekincesiz olarak kabul etmiş

olmadıkça, asıl borçla birlikte cezanın ifasını da isteyebilir. Borçlunun, kararlaştırılan cezayı ifa ederek

sözleşmeyi, dönme veya fesih suretiyle sona erdirmeye yetkili olduğunu ispat etme hakkı saklıdır.”

hükmü yer almaktadır.

Buna göre davacı yanın davalının teslim alırken çekince koyulmadığı yönündeki itirazı değerlendirilecek olursa, dosya kapsamında çekince sunulmadan teslimlerin gerçekleştiği görülmekte ise de sipariş emirlerinin 14.4 maddesi gereği çekince sunulmamış olsa bile bunun davalı yanca istemesinin mümkün olduğunun kabulü gerekir. Fakat davalı yan 17.06.2020 tarihli ve 11.08.2020 tarihli ihtarnameleri ile sözleşmeleri feshetmiştir.

Davalının sözleşmenin ferisi niteliğindeki cezai şart alacağının doğması için sözleşmenin ayakta olması gerekmektedir. Davalı yanın sözleşmeyi fesihten sonra 12.08.2020 tarihli yazısı ile sunduğu takas beyanı ile yaptığı kesintinin bu nedenle takası mümkün olmadığından davalı alacağının doğduğunun kabulü gerekmiştir.

Davacı fatura vadesinden itibaren faiz talep etmiş ise de davalının temerrüdünün takas beyanı tarihi olan 12.08.2020 tarihinde gerçekleştiği anlaşılmakla bu alacağa anılan tarihten ve bakiyesine de ıslah tarihinden itibaren 3095 sayılı kanunun 4/a maddesi uyarınca faiz işletilmesine karar verilmiştir.